Արցախի շուրջ 30 թանգարան հայտնվել է գոյաբանական uպառնալիքի պայմաններում․ Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն
ОБЩЕСТВО
Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Յուրաքանչյուր տարի մայիսի 18-ին աշխարհում նշվում է Թանգարանների միջազգային օրը՝ որպես կարևոր միջազգային հարթակ, որի նպատակն է ընդգծել թանգարանների դերը հասարակությունների կրթական, գիտական և մշակութային զարգացման գործընթացներում, ինչպես նաև՝ մարդկության մշակութային ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրության և հանրահռչակման գործում։ Այս նախաձեռնությունը հաստատվել է 1977 թվականի մայիսի 18-ին՝ Թանգարանների միջազգային խորհրդի (ICOM) 11-րդ գլխավոր համաժողովի ընթացքում, իսկ 1978 թվականից ի վեր այն նշվում է աշխարհի ավելի քան 150 երկրում, այդ թվում՝ Հայաստանում։ Այս մասին գրել է Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն, «Ազգային» պատմամշակութային ՀԿ փոխնախագահ Հովիկ Ավանեսովը։
«1992 թվականից սկսած՝ Թանգարանների միջազգային օրը յուրաքանչյուր տարի նշվում է որոշակի խորագրի ներքո՝ նպատակ ունենալով համախմբել միջազգային թանգարանային հանրույթը և խթանել մշակութային հաստատությունների ակտիվ մասնակցությունը համաշխարհային մշակութային գործընթացներին։
Սակայն, անկախ այս համաշխարհային նախաձեռնությունների նշանակությունից, մշակութային ժառանգությունը բազմաթիվ տարածաշրջաններում շարունակում է մնալ լուրջ սպառնալիքների ներքո՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ այն դառնում է բռնազավթման, պատմության վերախմբագրման և մշակութային ինքնության նպատակային վերացման պետական քաղաքականության օբյեկտ։
Այս համատեքստում առանձնահատուկ մտահոգության առարկա է բռնազավթված Արցախում ստեղծված իրավիճակը, որտեղ Ադրբեջանի կողմից իրականացվող պետական քաղաքականության հետևանքով Արցախի ամբողջ մշակութային ժառանգությունը գտնվում է լիակատար և համակարգված ոչնչացման, աղավաղման և յուրացման իրական ու շարունակական վտանգի տակ։ Այս գործընթացները վտանգում են ոչ միայն հայկական, այլև համաշխարհային մշակութային ժառանգության անփոխարինելի արժեքներ։
Արցախը՝ հազարամյակների պատմություն ունեցող և համաշխարհային քաղաքակրթության կարևորագույն օջախներից մեկը, երկար տարիներ ակտիվորեն մասնակցել է Թանգարանների միջազգային օրվան՝ կազմակերպելով ցուցահանդեսներ, գիտաժողովներ, կրթական և մշակութային ծրագրեր, որոնց նպատակն էր ներկայացնել տարածաշրջանի բացառիկ պատմամշակութային ժառանգությունը։ Արցախի թանգարաններն ու մշակութային հաստատությունները եղել են ոչ միայն հիշողության պահպանման կենտրոններ, այլև գիտական ուսումնասիրությունների և մշակութային ինքնության պահպանման առանցքային հենասյուներ։
2023 թվականի իրադարձություններից հետո Արցախի շուրջ 30 պետական և մասնավոր թանգարաններ ու հավաքածուներ՝ իրենց հնագիտական, պատմական, ազգագրական և գեղարվեստական բացառիկ նմուշներով, հայտնվել են գոյաբանական սպառնալիքի պայմաններում։ Այսօր դրանք զրկված են բնականոն գործունեությունից, իսկ դրանց հավաքածուները կանգնած են ամբողջական ոչնչացման, ապամոնտաժման, կեղծման և նպատակային յուրացման բարձր ռիսկի ներքո։
Արցախի մշակութային ժառանգությունը, որն ունի ոչ միայն ազգային, այլև համամարդկային արժեք, ենթարկվում է համակարգված քաղաքականության, որի նպատակը պատմական հիշողության խեղաթյուրումն է, մշակութային ինքնության ջնջումը և պատմաճարտարապետական արժեքների վերագրումը կամ ֆիզիկական ոչնչացումը։ Այս իրավիճակը պահանջում է միջազգային հանրության առավել հետևողական և հասցեական ուշադրություն՝ որպես մշակութային ժառանգության պաշտպանության հրատապ խնդիր։
Այս պայմաններում Թանգարանների միջազգային օրը պետք է դիտարկվի ոչ միայն որպես խորհրդանշական տոն, այլև որպես միջազգային հանրության համար պատասխանատվության օր՝ ուղղված մշակութային ժառանգության պաշտպանության, վտանգների բարձրաձայնման և կանխարգելման գործողությունների խթանմանը։
2026 թվականը հոբելյանական է Թանգարանների միջազգային խորհրդի (ICOM) համար․ կազմակերպությունը նշում է իր հիմնադրման 80-ամյակը՝ ութ տասնամյակ շարունակ միավորելով համաշխարհային թանգարանային հանրույթը և նպաստելով մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու զարգացմանը։
Այս տարվա Թանգարանների միջազգային օրվա պաշտոնական խորագիրն է՝ «Թանգարանները միավորում են մասնատված աշխարհը»։ Սակայն այդ միավորող առաքելությունը կարող է լիարժեք իրագործվել միայն այն դեպքում, երբ միջազգային հանրությունը գործնականորեն արձագանքի այն իրավիճակներին, որտեղ մշակութային ժառանգությունը գտնվում է համակարգված ոչնչացման և ամբողջական կորստի վտանգի տակ՝ ինչպես ներկայումս Արցախում»,-գրել է նա։
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Yomiuri: Япония развернет беспилотники с радарами для наблюдения в Тихом океане
Спецпосланник США по Гренландии Джефф Лэндри прибыл в столицу острова Нуук
FT: энергокризис из-за конфликта на Ближнем Востоке вступает в новую фазу
Рубен Варданян выдвинут на Премию имени Вацлава Гавела в области прав человека 2026 года
Тотально используя административный ресурс, он «ненавидит» административный ресурс? «Паст»
Почему он всё больше демонстрирует нервозное поведение. «Паст»
Идеологическая подготовка нового давления на Армению. «Паст»
Юнибанк предлагает оформить карты со скидкой 50% в выходные дни
Арагчи: Иран гарантирует всем безопасный проход через Ормуз после окончания войны
Планирование путешествия с нуля: советы от IDBank
Армения рискует потерять все привилегии в рамках ЕАЭС — Сергей Лавров
«Армения — музей под открытым небом» — СМИ
Российский фигурист Петр Гуменник будет стажироваться у Рафаэля Арутюняна в США
Проведены обыски в офисе «Сильной Армении» в Ванадзоре
Арагчи назвал противоречивые сообщения из США главной проблемой на переговорах
В Армении официально запущена монетизация YouTube
Последний доклад ПАСЕ по Армении — это не просто клочок бумаги: это глубокое разочарование — Амстердам
Армения и Иран обсудили работы по модернизации КПП «Мегри»
Сын Мадуро рассказал, что его отец сидит в общей камере на 18 человек
IDBank — партнер мероприятия в рамках кампании Wizz Air «Let’s Get Lost»
Важен не процесс, а результат: бывший министр обороны о саммите в Ереване: «Паст»
Чтобы ни одна стена не осталась без фотографии Никола Пашиняна: «Паст»
Юнибанк более чем 2 000 добросовестным бизнес-заемщикам предоставил кешбэк
Властям содержание не нужно: «Паст»
Армения перед выбором: суверенитет или геополитический разворот
В офисах партии «Сильная Армения» прошли обыски: есть задержанные
Ваге Овеян разгромил соперника и стал чемпионом Европы по греко-римской борьбе
«Не можем доставить посылку»: IDBank предупреждает о поддельных сообщениях «от HayPost»
NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов США
Bloomberg: Saudi Aramco планирует привлечь $10 млрд за счет продажи части активов
BBC: Звучит как угроза: Путин за месяц до выборов напомнил Армении об Украине
Песков: приглашение Путина Трампу посетить Москву всё еще в силе
Самое скандальное Евровидение десятилетия: музыка больше не вне политики
Сербия впервые провела военные учения с НАТО
Борьба против Армянской Апостольской Церкви уничтожает легитимность любой власти․ Арман Варданян
Ucom и SunChild продолжают реализацию совместных проектов ради зелёного будущего
Тень над Ереваном: Почему Баку уже празднует победу․ Сурен Суренянц
Здание семинарии было возвращено армянской епархии при поддержке Самвела Карапетяна: «Паст»
«Борьба против Армянской Апостольской Церкви уничтожит легитимность любой власти»: «Паст»
Чья кандидатура будет выдвинута на пост президента Союза армян России? «Паст»
Разница — как между небом и землёй: «Паст»
Армении придётся сделать выбор между ЕС и ЕАЭС: Андрей Климов
Что такое хантавирус и как он распространяется?
Армения создаст дипломатические офисы
Будущее армянских продуктов в Евросоюзе зависит от бюджета ЕАЭС?
Российские СМИ назвали главный минус от мягкого развода с Арменией
Великая Победа и великий подвиг армянского народа. Арман Варданян
Путин пообещал премьеру Словакии удовлетворить энергетические потребности страны
Айк Гаспарян стал двукратным чемпионом по шахбоксу в Турции
Армения глазами издания Boston Herald 
