Նիկոլ Փաշինյանը պատերազմ է սկսել պատմության դեմ
ПОЛИТИКА
Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Պատմությունը յուրաքանչյուր ժողովրդի համար միայն անցյալի մասին պատմող տարեգրություն չէ։ Այն ազգային ինքնության հիմքն է, պետականության հոգեբանական հենարանը և հասարակության ապագայի պատկերացման առանցքային գործոնը։ Ժողովուրդները ժամանակի ընթացքում իրենց գոյությունը հաստատում են ոչ միայն քաղաքական կամ ռազմական ուժով, այլ նաև պատմական հիշողությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և քաղաքակրթական շարունակականությամբ։
Հենց այդ պատճառով էլ պատմության շուրջ պայքարը հաճախ դառնում է ոչ պակաս կարևոր, քան քաղաքական կամ ռազմական հակամարտությունները։ Ժամանակակից աշխարհում, որտեղ տեղեկատվական պատերազմներն ու գաղափարական դիմակայությունները դարձել են միջազգային հարաբերությունների անբաժանելի մաս, պատմական նարատիվների վերահսկողությունը վերածվել է ռազմավարական գործոնի։ Ով ձևավորում է պատմության ընկալումը, մեծ ազդեցություն է ստանում նաև ներկայի և ապագայի քաղաքական գնահատականների վրա։
Այս համատեքստում առավել վտանգավոր է այն իրավիճակը, երբ պետությունն ինքն է սկսում թուլացնել սեփական պատմական հիշողության հիմքերը։ Տասնամյակներ շարունակ Ադրբեջանը կառուցել է պետական գաղափարախոսություն, որի առանցքում պատմական վերաձևումներն ու հարևան ժողովուրդների մշակութային ժառանգության յուրացման փորձերն են։ Հայկական պատմամշակութային ներկայության ժխտումը, հայկական եկեղեցիների «աղվանական» ներկայացումը, տեղանունների փոփոխությունը և հայկական ժառանգության օտարման փորձերը վաղուց արդեն դարձել են պետական քաղաքականության մաս։
Խոսքը միայն պատմագիտական բանավեճի մասին չէ։ Սա ինքնության շուրջ պատերազմ է, որի նպատակը ոչ միայն տարածքային վերահսկողությունն է, այլ նաև պատմական հիշողության վերացումը։ Երբ ոչնչացվում են եկեղեցիները, խաչքարերը և պատմական հուշարձանները, ոչնչացվում են նաև տվյալ ժողովրդի ներկայության ապացույցները։
Սակայն, շատերի գնահատմամբ, առավել մտահոգիչ է այն, որ վերջին տարիներին որոշ թուրք-ադրբեջանական նարատիվներ սկսել են հայտնվել նաև հայկական ներքաղաքական դաշտում։ Հատկապես լայն արձագանք են ստացել իշխանության ներկայացուցիչների այն հայտարարությունները, որոնցում կասկածի տակ է դրվում Արցախի և հայկական պետականության պատմական կապը։
Հասարակության զգալի հատվածի համար նման ձևակերպումները պարզապես քաղաքական գնահատականներ չեն, այլ պատմական հիշողության վերաձևակերպման փորձ։ Արցախը դարեր շարունակ եղել է հայկական պետական, մշակութային և հոգևոր կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, այն ժամանակ, երբ «Ադրբեջան» պետական-քաղաքական հասկացությունը դեռ գոյություն չուներ տարածաշրջանում։
Վերլուծաբաններն ընդգծում են, որ պատմական հիշողության թուլացումը միայն անցյալի հարց չէ։ Այն ուղղակի ազդեցություն ունի նաև ներկայի և ապագայի վրա։ Եթե պետությունն ինքն է սկսում կասկածի տակ դնել սեփական պատմական հիմքերը, ապա այդ վակուումը հեշտությամբ կարող է լցվել արտաքին նարատիվներով։
Այս ֆոնին հակասական են ընկալվում իշխանությունների հայտարարությունները «իրական պետականություն» ստեղծելու կամ «ինքնիշխանության ամրապնդման» մասին։ Քննադատների կարծիքով՝ դժվար է խոսել ուժեղ ինքնիշխանության մասին, եթե միաժամանակ թուլանում են ազգային ինքնության գաղափարական հենասյուները։
Վերջին օրերին լայն քննարկման առարկա դարձան նաև Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները, որոնցում նա նշել էր, որ Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո այս տարածքում հայկական պետականություն չի եղել, ինչպես նաև պնդել էր, թե պատմության ընթացքում Հայաստանի բնակչության 90 տոկոսը երբեք հայեր չեն կազմել։
Պատմաբաններն արդեն արձագանքել են այս տեսակետներին՝ դրանք գնահատելով մանիպուլյատիվ և թուրք-ադրբեջանական նարատիվների հետ համընկնող։ Ըստ մասնագետների, պատմության նման մեկնաբանությունները կարող են վտանգավոր հետևանքներ ունենալ ազգային ինքնագիտակցության և հասարակական դիմադրողականության համար։
Տարածաշրջանում պայքարը վաղուց արդեն միայն տարածքների համար չէ։ Այն նաև պայքար է հիշողության, պատմության, ինքնության և մշակութային ներկայության համար։ Եվ եթե Հայաստանը սեփական ներսում սկսի թուլացնել այդ հիմքերը, ապա, շատերի համոզմամբ, դա կարող է վերածվել ոչ միայն քաղաքական, այլև երկարաժամկետ քաղաքակրթական մարտահրավերի։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Не по закону, а по указанию одного человека: «Паст»
Хаос в системе образования продолжается: стресс как для учеников, так и для учителей։ «Паст»
Наряду с антироссийскими настроениями, работа в российских ВУЗ-ах: «Паст»
Аннулирует ли ЦИК регистрацию Никола Пашиняна? «Паст»
Выиграй путешествие в Париж с картой Юнибанка Love Is… 
Учись играя: серия игр по финансовой грамотности совместно с Idram, IDBank и «Новости-Армения»
Армянские параармрестлеры завоевали 17 медалей и установили мировой рекорд в Будапеште
Прокурор подал в ЦИК ходатайство о разрешении на возбуждение уголовного дела в отношении Теваняна
Четыре Вардапета станут епископами
Ucom и Инновационный центр Microsoft запускают совместную образовательную программу по кибербезопасности
Национально-гражданское объединение «АйаКве» выступило со срочным заявлением
РИА Новости: Армения лишится 90% доходов от экспорта цветов, если потеряет российский рынок
Во Франции заявили, что допрасходы из-за ситуации с Ираном превысили €6 млрд
Эксперты предупреждают: разрыв с ЕАЭС может привести Армению к кризису
Юниспорт – обладатель Кубка Армении по футзалу
Вкус отвержения: «Паст»
Лето начинается с холодного кофе, особенно если он приносит бонусы: Idram&IDBank
Какое решение примут в ЕАЭС по вопросу Армении? «Паст»
ВТБ (Армения) улучшает условия по кредитам под залог недвижимости
Что ждёт тех, кто скрывает преступления, после смены власти? «Паст»
Экономический рост Армении во многом обусловлен членством в ЕАЭС: РПА за развитие союзнических отношений с РФ как в рамках ЕАЭС,так и в двустороннем формате.Эдуард Шармазанов
Доказательств нет: шестерых россиян держат за решеткой в Армении по абсурдному обвинению в шпионаже
Трамп: под бальным залом Белого дома строят шестиэтажный бункер с госпиталем
FT назвала Меркель и Драги кандидатами на роль переговорщика ЕС с Россией
Будущее Армении начинается с твоего участия в выборах
Генрих Мхитарян намерен продолжить карьеру
Team Holding объявляет о начале третьего заключительного этапа размещения долларовых облигаций; размещение осуществляет Freedom Broker Armenia
ЕК завершила переговоры о выделении Украине в середине июня €3,2 млрд
Юнибанк запустил биометрическую идентификацию в приложении UNIMobile
Аэропорт Вильнюса остановил работу из-за объявления воздушной тревоги
Захарова назвала цинизмом обвинения Запада в том, что РФ «ведут кампанию» против Пашиняна
Камо Айрапетян дал интервью о парламентских выборах в Армении
«Юниспорт» вышел в финалы Кубка Армении по футзалу и Премьер-лиги Армении
Запах поражения: «Паст»
Для разгрузки дорожного движения в Ереване Самвел Карапетян обсуждает необходимость строительства кольцевой автомобильной дороги и 9 новых станций метро: «Паст»
Для власти закона не существует։ «Паст»
IDBank — стратегический партнёр «Women in Leadership Forum & Awards 2026»
Юнибанк запустил онлайн-оформление зарплатных карт
При поддержке Ucom в Армении прошла региональная гонка FPV-дронов Западной Азии
Выборы или плебисцит по сдаче Армении?
МИД Ирана призвал ближневосточные страны извлечь уроки из последних событий
Yomiuri: Япония развернет беспилотники с радарами для наблюдения в Тихом океане
Спецпосланник США по Гренландии Джефф Лэндри прибыл в столицу острова Нуук
FT: энергокризис из-за конфликта на Ближнем Востоке вступает в новую фазу
Рубен Варданян выдвинут на Премию имени Вацлава Гавела в области прав человека 2026 года
Тотально используя административный ресурс, он «ненавидит» административный ресурс? «Паст»
Почему он всё больше демонстрирует нервозное поведение. «Паст»
Идеологическая подготовка нового давления на Армению. «Паст»
Юнибанк предлагает оформить карты со скидкой 50% в выходные дни
Арагчи: Иран гарантирует всем безопасный проход через Ормуз после окончания войны 
