Ինքնակործանման տանող ճանապարհը սա է․ իմացիր ավելին

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Վերջին ընտրություններից հետո ավելի ու ավելի հաճախ են հնչում հարցադրումներ Նիկոլ Փաշինյանի և նրա քաղաքական ուժի ստացած մանդատի ծավալի ու լեգիտիմության վերաբերյալ։ Նույնիսկ պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ ընտրություններին մասնակցած քաղաքացիների զգալի մասը չի աջակցել գործող իշխանությանը։ Այդ պայմաններում դժվար է խոսել համընդհանուր կամ համաժողովրդական աջակցության մասին, քանի որ հրապարակված թվերը ցույց են տալիս, որ ընտրողների մեծ հատվածը քվեարկել է այլ քաղաքական ուժերի օգտին։

Քննարկումների մյուս կարևոր ուղղությունը վերաբերում է ընտրական գործընթացի նկատմամբ վստահությանը։ Ընդդիմադիր ուժերը, որոնք մասնակցել են ընտրություններին և ներկայացնում են ինքնուրույն քաղաքական դերակատարներ, արդեն իսկ հայտարարել են, որ չեն համարում ընտրությունների արդյունքում ձևավորվող իշխանությունն ամբողջությամբ լեգիտիմ։ Նրանց գնահատմամբ՝ ընտրարշավի ընթացքում և քվեարկության օրը տեղի ունեցած բազմաթիվ միջադեպեր ազդեցություն են ունեցել վերջնական արդյունքների վրա։

Միաժամանակ տարբեր միջազգային հարթակներում ևս հնչել են գնահատականներ ընտրական գործընթացի վերաբերյալ։ Թեև դրանք տարբեր ձևակերպումներ ունեն, սակայն որոշ դիտորդներ և փորձագետներ մատնանշել են խնդիրներ, որոնք առնչվում են մրցակցային միջավայրին, վարչական ռեսուրսի կիրառման վերաբերյալ հնչած մեղադրանքներին և քաղաքական ճնշումների մասին հրապարակումներին։

Շատերի ուշադրությունից չի վրիպել նաև այն հանգամանքը, որ ստեղծված իրավիճակը որոշ առումներով հիշեցնում է Հայաստանի քաղաքական պատմության նախորդ շրջափուլերը։ Մասնավորապես, հանրային քննարկումներում հաճախ հիշատակվում է 1996 թվականը, երբ ընտրություններից հետո ծագած քաղաքական ճգնաժամը երկար ժամանակ մնաց հասարակական ու քաղաքական բանավեճերի կենտրոնում։ Թեև ժամանակներն ու պայմանները տարբեր են, որոշ մեկնաբաններ նմանություններ են տեսնում իշխանության պահպանման տրամաբանության և հռետորաբանության մեջ։

Քննադատների համոզմամբ՝ նախընտրական և հետընտրական ողջ գործընթացը ցույց տվեց, որ իշխանությունը պատրաստ էր օգտագործել իր բոլոր ռեսուրսները քաղաքական դիրքերը պահպանելու համար։ Նրանք մատնանշում են վարչական ռեսուրսի հնարավոր կիրառման, սոցիալական ծրագրերի քաղաքականացման, ընդդիմադիր գործիչների նկատմամբ ճնշումների և այլ երևույթների մասին հնչած բազմաթիվ պնդումները։

Այս համատեքստում հաճախ հնչում է նաև այն տեսակետը, որ գործող իշխանությունն ինքն է սկսել կիրառել այն մեթոդները, որոնց դեմ տարիներ շարունակ պայքարել և քննադատել էր նախկին կառավարություններին։ Ըստ այդ գնահատականների՝ նախկինում հնչեցված մեղադրանքներն այսօր վերադարձել են արդեն նոր քաղաքական դերակատարների հասցեին։

Քննարկումների առանձին թեմա է դարձել նաև արտաքին դերակատարների ազդեցության հարցը։ Որոշ հրապարակումներ և մեկնաբանություններ պնդում են, որ Հայաստանի ներքաղաքական գործընթացներն աստիճանաբար հայտնվել են արտաքին կենտրոնների ուշադրության և ազդեցության դաշտում, ինչը լրացուցիչ հարցեր է առաջացնում ընտրությունների և քաղաքական գործընթացների անկախության վերաբերյալ։

Այս բոլոր հանգամանքների համադրությունը հիմք է տալիս ընդդիմադիր շրջանակներին պնդելու, որ ձևավորվող իշխանության լեգիտիմության շուրջ առկա են լուրջ հարցեր։ Նրանց կարծիքով՝ ընտրական գործընթացի նկատմամբ վստահության ճգնաժամը կարող է երկարաժամկետ հետևանքներ ունենալ ինչպես քաղաքական համակարգի, այնպես էլ պետական ինստիտուտների հեղինակության համար։

Թե որքանով այս գնահատականները կհաստատվեն ժամանակի ընթացքում, ցույց կտան հետագա քաղաքական զարգացումները։ Սակայն ակնհայտ է, որ ընտրություններից հետո հասարակական և քաղաքական բանավեճը ոչ միայն չի ավարտվել, այլև մտել է նոր փուլ, որտեղ լեգիտիմության, վստահության և քաղաքական պատասխանատվության հարցերը շարունակելու են մնալ օրակարգի կենտրոնում։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ