Հայաստանում կա մի քաղաք, որը դարեր շարունակ թաքնված էր ժայռերի մեջ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Հայաստանում կան վայրեր, որտեղ բնությունն ու պատմությունը այնքան սերտորեն են միահյուսված, որ առաջին հայացքից դժվար է հասկանալ՝ որտեղ է ավարտվում ժայռը և որտեղ սկսվում մարդու ստեղծած աշխարհը։ Այդպիսի բացառիկ վայրերից է Սյունիքի մարզի Խնձորեսկը՝ հին բնակավայրը, որի քարանձավային թաղամասերը դարեր շարունակ ձևավորվել են ժայռերի մեջ։

Խնձորեսկը սովորական գյուղ չէ։ Հին բնակավայրի տարածքում ժայռերի մեջ փորված բազմաթիվ բնակելի և կենցաղային տարածքներ են պահպանվել։ Մարդիկ այստեղ օգտագործել են բնական քարանձավներն ու ժայռային գոյացությունները՝ դրանք հարմարեցնելով բնակության համար։ Արդյունքում ձևավորվել է մի ամբողջական բնակավայր, որն այսօր էլ այցելուներին հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել անցած դարերի կյանքի մասին։

Հին Խնձորեսկը տարածվում է խոր կիրճի երկայնքով։ Ժայռերի մեջ փորված բնակարանները տարբեր մակարդակներում են տեղակայված, իսկ որոշ հատվածներում դրանք միմյանց հետ կապվել են անցումներով։ Դրա շնորհիվ բնակավայրն ունեցել է յուրահատուկ կառուցվածք, որը ժամանակակից քաղաքային պատկերացումներից բավական հեռու է։

Ինչո՞ւ էին մարդիկ ընտրել հենց ժայռերը

Պատճառներից մեկը բնական պաշտպանությունն էր։ Ժայռային կիրճը բնակավայրի համար ստեղծում էր դժվարամատչելի միջավայր։ Բացի դրանից՝ քարանձավային բնակարաններն ունեին նաև կենցաղային առավելություններ․ ժայռի ներսում ջերմաստիճանն ավելի կայուն էր, իսկ բնակելի տարածքները պաշտպանված էին եղանակային պայմանների ազդեցությունից։

Խնձորեսկի պատմությունը միայն քարանձավներով չի սահմանափակվում։ Բնակավայրը դարերի ընթացքում ունեցել է կարևոր նշանակություն տարածաշրջանի կյանքում։ Այստեղ պահպանվել են եկեղեցիներ, աղբյուրներ, գերեզմանոցներ և այլ կառույցների հետքեր, որոնք ամբողջացնում են հին բնակավայրի պատմական պատկերը։

Այս վայրի ամենատպավորիչ հատվածներից մեկը Խնձորեսկի հայտնի ճոճվող կամուրջն է, որը կապում է կիրճի երկու կողմերը։ Այսօր այն դարձել է զբոսաշրջիկների ամենասիրած կանգառներից մեկը՝ հնարավորություն տալով վերևից դիտել ժայռերի մեջ տարածված հին բնակավայրը։

Խնձորեսկի առանձնահատկությունն այն է, որ այստեղ պատմությունը պարզապես թանգարանում կամ գրքում չէ։ Այն բառացիորեն գտնվում է մարդու ոտքերի տակ՝ ժայռերի, քարանձավների, հին ճանապարհների ու կառույցների տեսքով։

Past.am-ի դիտարկմամբ՝ նման վայրերը հատկապես հետաքրքիր են ոչ միայն պատմության սիրահարների, այլև Հայաստանի քիչ հայտնի անկյունները բացահայտել ցանկացող զբոսաշրջիկների համար։ Խնձորեսկը այն վայրերից է, որտեղ մեկ այցի ընթացքում կարելի է միաժամանակ տեսնել բնության յուրահատուկ լանդշաֆտ և պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էին մարդիկ ապրել դարեր առաջ։

Թերևս հենց սա է Խնձորեսկի գլխավոր հմայքը․ այստեղ ժայռերը պարզապես բնության մաս չեն։ Դրանք ժամանակին եղել են մարդկանց տունը, ապաստանը, աշխատավայրն ու առօրյա կյանքի մի մասը։

Եվ այսօր, երբ այցելուն քայլում է հին Խնձորեսկի կիրճով, թվում է՝ մի քանի դարով հետ է գնում ժամանակի մեջ։ Past.am-ը շարունակում է ներկայացնել Հայաստանի այն պատմական ու մշակութային վայրերը, որոնց իրական պատմությունը հաճախ շատ ավելի հետաքրքիր է, քան առաջին հայացքից կարող է թվալ։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ