Որտե՞ղ է Հայաստանում ամենամաքուր օդը

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Հայաստանում մաքուր օդ փնտրող մարդիկ սովորաբար մտածում են լեռնային քաղաքների ու անտառապատ բնակավայրերի մասին։ Ծաղկաձոր, Դիլիջան, Ջերմուկ, Ապարան․ այս վայրերը վաղուց համարվում են այն ուղղությունները, որտեղ կարելի է հեռանալ խոշոր քաղաքի աղմուկից ու ավելի թարմ օդ շնչել։ Բայց արդյո՞ք կարելի է ասել, թե Հայաստանում կոնկրետ որտեղ է օդն ամենամաքուրը։

Past.am-ը ուսումնասիրել է օդի որակի վերաբերյալ հասանելի տվյալները՝ հասկանալու համար, թե Հայաստանի որ բնակավայրերն են առանձնանում օդի առավել բարենպաստ ցուցանիշներով։

Պատասխանը միանշանակ չէ։ Օդի որակը փոփոխվում է ոչ միայն քաղաքից քաղաք, այլև օրվա ժամից, եղանակից, քամուց և տվյալ պահին մթնոլորտում առկա աղտոտիչների քանակից։ Այդ պատճառով «Հայաստանի ամենամաքուր օդ ունեցող քաղաք» պաշտոնական մշտական վարկանիշ գոյություն չունի։

Այնուամենայնիվ, օդի որակի չափումները թույլ են տալիս առանձնացնել մի քանի բնակավայրեր։

Ծաղկաձոր՝ մաքուր օդի ամենահայտնի հասցեներից մեկը

Ծաղկաձորը Հայաստանի այն քաղաքներից է, որն առաջին հերթին ասոցացվում է մաքուր ու առողջարար օդի հետ։ Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 1800 մետր բարձրության վրա, շրջապատված է անտառներով և հեռու է Հայաստանի խոշոր արդյունաբերական կենտրոններից։

Օդի որակի մոնիթորինգի տվյալները ցույց են տալիս, որ Ծաղկաձորում իրավիճակը հաճախ ավելի բարենպաստ է, քան խոշոր քաղաքներում։ Սակայն այստեղ ևս օդը միշտ չէ, որ համապատասխանում է «իդեալական մաքուր» չափանիշին։ AirQuality.am-ի տվյալներով՝ Ծաղկաձորում PM2.5-ի տարեկան միջին մակարդակը կազմում է 11.1 մկգ/մ³, մինչդեռ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության առաջարկած տարեկան ուղենիշը 5 մկգ/մ³ է։

Այսինքն՝ նույնիսկ Հայաստանի ամենահայտնի լեռնային առողջարանային քաղաքներից մեկում օդի աղտոտվածությունը կարող է նկատելի լինել։

Դիլիջանը ևս այն վայրերից է, որտեղ մարդիկ գնում են հատկապես բնության, անտառների և օդի պատճառով։ Քաղաքի աշխարհագրական դիրքն ու անտառապատ տարածքները այն դարձնում են մաքուր օդի համար գրավիչ ուղղություն։

Միաժամանակ այստեղ նույնպես պետք է տարբերակել բնության ընդհանուր տպավորությունը և օդի չափված ցուցանիշները։ Օդի որակը կարող է օրերի ընթացքում զգալիորեն փոխվել՝ կախված եղանակային պայմաններից և այլ գործոններից։

Օրինակ՝ AirQuality.am-ի հրապարակած տվյալների միաժամանակյա դիտարկման ժամանակ Դիլիջանի AQI-ն 67 էր, իսկ Ծաղկաձորինը՝ 77․ երկուսն էլ դասակարգվել էին որպես «միջին աղտոտվածություն»։

Շատերը կարծում են, որ եթե քաղաքը գտնվում է լեռներում կամ անտառի հարևանությամբ, ապա օդն ավտոմատ կերպով մաքուր է։ Իրականում դա այդքան պարզ չէ։

Օդի որակի վրա ազդում են տրանսպորտը, ջեռուցումը, շինարարությունը, փոշին, եղանակային պայմանները և մթնոլորտի օդային հոսքերը։ Կարևոր դեր ունի նաև PM2.5-ը՝ շատ մանր մասնիկները, որոնք կարող են ներթափանցել շնչառական համակարգ։

Օդի որակի ինդեքսում 0-50 ցուցանիշը համարվում է «մաքուր օդ», իսկ 51-100-ը՝ «միջին աղտոտվածություն»։

Որտե՞ղ փնտրել Հայաստանի ավելի մաքուր օդը

Եթե նպատակն է պարզապես հանգստանալ ավելի կանաչ, քիչ խիտ բնակեցված միջավայրում, ապա Ծաղկաձորը, Դիլիջանը և Ջերմուկը շարունակում են մնալ ամենահետաքրքիր տարբերակներից։ Սակայն գիտականորեն ճիշտ չէ դրանցից որևէ մեկին մշտապես անվանել Հայաստանի «ամենամաքուր օդ ունեցող վայրը»։

Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարության տվյալներով՝ մթնոլորտային օդի որակի մշտադիտարկում իրականացվում է Երևանում, Գյումրիում, Վանաձորում, Ալավերդիում, Հրազդանում, Արարատում, Ծաղկաձորում, Չարենցավանում, Կապանում և Քաջարանում։

Ուստի, եթե ցանկանում եք ընտրել օդի համար առավել բարենպաստ վայր, միայն քաղաքի անունը բավարար չէ։ Ավելի ճիշտ է նաև ստուգել տվյալ օրվա AQI-ն և PM2.5-ի մակարդակը։

Մի բան, սակայն, ակնհայտ է․ Հայաստանի բարձրադիր, անտառապատ և խոշոր արդյունաբերական կենտրոններից հեռու բնակավայրերը սովորաբար ավելի գրավիչ են նրանց համար, ովքեր ցանկանում են մի քանի օրով փոխել քաղաքի օդը բնության ավելի թարմ միջավայրով։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ