Ереван, 18.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

Ինչո՞ւ պետական ծառայողների աշխատավարձերը չեն ինդեքսավորվում գնաճին համահունչ․ Հրայր Կամենդատյան

БЛОГ
Որո՞նք են ՀՀ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքի հիմնական բացերը ինդեքսավորման և գնաճի համադրման տեսանկյունից։

ՀՀ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքը (ընդունված 2013 թ. դեկտեմբերին) պետական ապարատի վարձատրության համակարգի միասնականացման փորձ էր, սակայն ինդեքսավորման, գնաճի և սպառողական զամբյուղի համադրման տեսանկյունից այն պարունակում է մի շարք առանցքային համակարգային և օրենսդրական բացեր։

1. Ավտոմատ ինդեքսավորման մեխանիզմի իսպառ բացակայությունը

Օրենքի ամենախոշոր բացը ավտոմատ ինդեքսավորման բացակայությունն է։
Իրավիճակը. Օրենքում չկա որևէ դրույթ, որը պարտադրում է պետությանը վերանայել բազային աշխատավարձը, եթե երկրում արձանագրվում է Սպառողական գների ինդեքսի (ՍԳԻ / ինֆլյացիա) կամ նվազագույն սպառողական զամբյուղի աճ։
Հետևանքը. Բազային աշխատավարձը դառնում է զուտ քաղաքական որոշում, այլ ոչ թե տնտեսագիտական հաշվարկ։ Սա բերում է նրան, որ տարիներ շարունակ (օրինակ՝ 2015–2022 թթ.) բազային աշխատավարձը կարող է մնալ անփոփոխ, մինչդեռ կուտակային գնաճը էապես արժեզրկում է պետական ծառայողի իրական եկամուտը ։

2. Բազային աշխատավարձի կամայականությունը և կտրվածությունը տնտեսական ցուցանիշներից

Օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ բազային աշխատավարձի չափը սահմանվում է յուրաքանչյուր տարվա Պետական բյուջեի մասին օրենքով։
Բացը. Օրենքը չի սահմանում որևէ նվազագույն շեմ, ֆորմուլա կամ տնտեսական հենանիշ , թե ինչի հիման վրա պետք է հաշվարկվի կամ փոփոխվի այդ բազային աշխատավարձը։

Համեմատություն. Ի տարբերություն Վրաստանի կամ Էստոնիայի, որտեղ բազային դրույքը կապված է մասնավոր հատվածի միջին աշխատավարձի կամ GDP-ի/սոցհարկի աճի հետ, Հայաստանում օրենսդիրը որևէ պարտավորություն չունի հաշվի առնելու գնաճը, նվազագույն աշխատավարձի փոփոխությունը կամ սպառողական զամբյուղի արժեքը։

3. «Պարգևատրման ֆոնդերի» չկարգավորվածությունն ու դրանց օգտագործումը որպես ծածկույթ

Քանի որ բազային աշխատավարձը չի ինդեքսավորվում և չի արտացոլում իրական գնաճը, պետական համակարգը սկսել է զանգվածաբար օգտագործել պարգևատրման ֆոնդերը որպես աշխատավարձի լրացման մեխանիզմ։

Բացը. Օրենքում հստակեցված չեն պարգևատրման և «գնաճի փոխհատուցման» սահմանները։ Պարգևատրումը, որը տեսականորեն պետք է տրվի արտակարգ կատարողականի (KPI) համար, գործնականում դարձել է պարբերական «հավելավճար»՝ ինֆլյացիոն կորուստները լրացնելու համար։

Սոցիալական հետևանքը. Սա ստեղծում է հանրային դժգոհություն, քանի որ հանրությունը դա ընկալում է որպես «անհիմն պարգևատրում», մինչդեռ իրականում դա ինդեքսավորման բացակայության հետևանքով առաջացած ճեղքվածքը փակելու ոչ թափանցիկ փորձ է։

4. Խզումը Նվազագույն ամսական աշխատավարձի (ՆԱԱ) և Բազային աշխատավարձի միջև

Օրենքով սահմանված է, որ բազային աշխատավարձը չի կարող ցածր լինել «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված չափի 80%-ից։

Բացը. Օրենքը թույլ է տալիս, որ պետական ապարատի բազային դրույքը լինի նվազագույն աշխատավարձից ավելի ցածր (80%-ի չափով)։

Արդյունքը. Երբ պետությունը բարձրացնում է նվազագույն աշխատավարձը երկրում (ինֆլյացիային կամ սպառողական զամբյուղին զուգահեռ), դա ավտոմատ կերպով չի հանգեցնում պետական ծառայողի բազային աշխատավարձի համամասնական աճին։ Ստացվում է, որ ցածր օղակների պետական աշխատողների համար աշխատավարձի սանդղակը «սեղմվում է», իսկ մասնագիտական որակավորման համար տրվող գործակիցների իմաստը խաթարվում է։

5. Կատարողականի (KPI) և Գնաճի համադրման բացակայությունը

Օրենքը պատշաճ կերպով չի տարանջատում գնաճային ինդեքսավորումը (որը պետք է լինի համատարած և ապահովի գնողունակության պահպանումը) արտադրողականության/կատարողականի աճից (որը պետք է լինի անհատական)։
Բացը. Համակարգում չկա երկաստիճան վերանայում.

Աստիճան 1 (Տնտեսական). Բոլորի համար բազային դրույքի ինդեքսավորում ինֆլյացիայի չափով։

Աստիճան 2 (Անհատական). Աշխատավարձի/գործակցի բարձրացում՝ հիմնված տարեկան գնահատականի (KPI) վրա։

Արդյունքում, գնաճի պայմաններում աշխատավարձի ցանկացած համատարած բարձրացում դիտվում է որպես «անարժան պարգևատրում», իսկ չբարձրացնելու դեպքում համակարգը կորցնում է որակյալ կադրերին։

Ամփոփում. Ինչպի՞սի օրենսդրական փոփոխություն է անհրաժեշտ
Այս բացերը վերացնելու համար անհրաժեշտ է օրենքում ամրագրել.

Պարտադիր ինդեքսավորման կանոն. Բազային աշխատավարձի ամենամյա վերանայման պարտավորություն՝ հիմնված նախորդ տարվա Սպառողական գների ինդեքսի (ՍԳԻ) վրա։

Հստակ ֆորմուլա. Բազային աշխատավարձը կապել տնտեսության միջին անվանական աշխատավարձի կամ նվազագույն սպառողական զամբյուղի որոշակի տոկոսային հարաբերակցության հետ։ Պարգևատրման ֆոնդի դերի հստակեցում.

Պարգևատրումները հանել «աշխատավարձի լրացման» դերից և դրանք ուղղել բացառապես չափելի արդյունքների (KPI) խրախուսմանը։
 
Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с ЮнибанкомЯ знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак КарапетянВТБ (Армения) поддержал инициативу Newmag BOOK DONATION в городе РазданТревожный сигнал из Шикахога: когда природа кричит о помощи, а мир проводит «зеленые» форумы: «Паст»