Ինչ տեսք ունեն թոշակները զարգացած երկրներում. ինչ վիճակում է հայ թոշակառուն

 

Զարգացած երկրներում թոշակի անցնելը շատերի համար կյանքի նոր փուլ է՝ տարիների աշխատանքից հետո հանգստանալու, ճանապարհորդելու, առողջությանը հետևելու և ընտանիքի հետ ավելի շատ ժամանակ անցկացնելու հնարավորություն։ Ոմանք մեկնում են զբոսաշրջային ուղևորությունների, այցելում սպա և առողջարանային կենտրոններ, զբաղվում հոբբիներով ու վայելում երկար տարիների աշխատանքի արդյունքը։ Իհարկե, սա բոլոր թոշակառուների իրականությունը չէ, սակայն արժանապատիվ կենսաթոշակը նման հնարավորություններ է ստեղծում։

Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության տվյալներով՝ անդամ երկրներում ամբողջ աշխատանքային կարիերա ունեցած միջին աշխատավարձ ստացողի զուտ կենսաթոշակը միջինում կազմում է նախկին աշխատավարձի 63.2%-ը։ Նիդեռլանդներում այդ ցուցանիշը հասնում է 96%-ի, Ֆրանսիայում՝ 70%-ի, Գերմանիայում՝ 53.3%-ի։

Եվրոպայում տարեցների ճանապարհորդությունները նույնպես սովորական երևույթ են։ Eurostat-ի տվյալներով՝ 2022 թվականին ԵՄ 65 և ավելի տարեկան բնակիչների 45%-ը տարվա ընթացքում առնվազն մեկ գիշերակացով զբոսաշրջային ուղևորություն է կատարել։ Սա ցույց է տալիս, որ շատերի համար կենսաթոշակային տարիքը միայն առօրյա ծախսերը հոգալու մասին չէ։ 

Իսկ ի՞նչ պատկեր է Հայաստանում։ 2026 թվականի ապրիլի 1-ից նվազագույն կենսաթոշակը սահմանվել է 46 հազար դրամ։ Կառավարության կանխատեսմամբ՝ բարձրացումից հետո միջին աշխատանքային կենսաթոշակը պետք է կազմեր շուրջ 67 873 դրամ։ 

Այս գումարով թոշակառուն պետք է հոգա սննդի, դեղորայքի, կոմունալ վճարների և կենցաղային այլ ծախսերը։ Շատերի համար նման պայմաններում արձակուրդի, ճանապարհորդության կամ սպա կենտրոն այցելելու մասին մտածելն անգամ դժվար է։ Իսկ երբ թոշակը չի բավարարում առօրյա կարիքներին, աշխատանքը դառնում է ոչ թե պարզապես ակտիվ մնալու ընտրություն, այլ լրացուցիչ եկամուտ ունենալու անհրաժեշտություն։

Past.am-ի դիտարկմամբ՝ կենսաթոշակային համակարգի արդյունավետությունը պետք է գնահատել ոչ միայն բարձրացման մասին հայտարարություններով, այլև նրանով, թե ինչ կյանք կարող է ապահովել այդ գումարը տարեց մարդուն։ Արժանապատիվ ծերությունը պետք է նշանակի ոչ միայն գոյատևել, այլև ունենալ հանգստի, բուժման ու սեփական նախասիրությունների համար միջոցներ։

Past.am-ը նկատում է՝ հիմնական հարցը միայն այն չէ, թե որքան է թոշակը։ Կարևոր է նաև՝ արդյոք մարդը տասնամյակներ աշխատելուց հետո կարողանում է ապրել առանց մշտական ֆինանսական անհանգստության, թե ստիպված է շարունակել աշխատել՝ տունն ու առօրյա ծախսերը պահելու համար։