Բազմակուսակցական, թե՞ երկկուսակցական համակարգեր
БЛОГ
Արմեն Հովասափյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.
Բազմակուսակցական համակարգի համակարգային բնույթը ենթադրում է շփումներ կուսակցությունների միջև, կուսակցությունների ու ընտրողների միջև, կուսակցությունների ու պետության միջև: Եթե այդ կապերը խաթարված են, ապա համակարգը վատ է գործում կամ հաճախ գոյություն չունի:
Կայացած բազմակուսակցական համակարգը ինքնակարգավորվող համակարգ է, սակայն այն ինքնաբերաբար չի ձևավորվում: Առնվազն առաջին փուլում, առավել ևս կարճ ժամանակամիջոցում ձևավորելու համար անհրաժեշտ է այն ուղղորդել ժողովրդավարական մեթոդներով: Միաժամանակ, արհեստական քայլերը՝ ուղղված կուսակցությունների թվի ստիպողական կրճատմանն ու, մասնավորապես, երկկուսակցական համակարգի ձևավորմանը, դատապարտված են ձախողման, քանզի տրանսֆորմացիայով պայմանավորված խորքային սոցիալ-քաղաքական երևույթների անավարտության ազդեցությամբ հասարակությունում դեռևս գոյություն ունեն բազմաթիվ բաժանարար գործոններ: Երկկուսակցական համակարգի ստեղծումը բարդ և տևական գործընթաց է, որն ունի իր կանոններն ու նախադրյալները:
Հատկանշական է Ճապոնիայի օրինակը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ճապոնիայի քաղաքական ընդդիմությունը բազմիցս փորձեր է արել լիարժեք հակակշիռ դառնալու իշխող կուսակցությանը: Երբ 1993 թ. Ճապոնիայում մոտ հինգ տասնամյակի ընթացքում իշխանություն ձևավորած Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունը կորցրեց այդ հնարավորությունը, և վերադասավորումների արդյունքում մոտ մեկ տասնյակ կուսակցություններ ու քաղաքական խմբավորումներ միավորվեցին Նոր սահմանների կուսակցության մեջ:
Երկկուսակցական համակարգի ձևավորման համար անհրաժեշտ է որոշակի սկզբունքների առկայություն և այդ սկզբունքների կիրառման ամուր ավանդույթներ: Ամերիկյան երկկուսակցական համակարգը հիմնված է գրավոր ձևակերպում չունեցող, սակայն անվերապահորեն պահպանվող համաձայնության վրա, որի առանցքը երեք սկզբունքներ են՝ կոնսենսուս, ժառանգականություն, այլընտրանքայնություն: Առաջինը ենթադրում է ամերիկյան հասարակության հիմքերի (մասնավոր սեփականություն, ազատ տնտեսություն, իշխանությունների տարանջատման սկզբունք և օրենքի գերակայություն, քաղաքական բազմակարծություն, ֆեդերալիզմ և այլն) անվերապահ ընդունում: Հանրապետական կուսակցությունն ավանդաբար գործում է հանուն ձեռնարկատիրական ակտիվության և տնտեսական ազատության ընդլայնման, իսկ Դեմոկրատական կուսակցությունն աշխատում է վերացնել այդ քաղաքականության ծայրահեղ դրսևորումները և մեղմել դրա հետևանքները (անհավասարության խորացում և այլն):
Ակնհայտ է, որ նման սկզբունքների ձևավորումն ու կիրառումը հնարավոր է միայն լուրջ քաղաքական ավանդույթների առկայության պարագայում: Հետևաբար, երիտասարդ ժողովրդավարության երկրներում երկկուսակցական համակարգի ձևավորման նպատակի հռչակումը լավագույն դեպքում երազանք է, իսկ հաճախ՝ մեկ կենտրոնից կառավարվող բազմակուսակցական համակարգի ստեղծմանն ուղղված քայլերի քողարկման միջոց: Դասական մոտեցմամբ խոշոր կուսակցությունների ռազմավարության մեջ ընդգծված գերակշռություն ունի գաղափարական կայունությունը, և գաղափարական կտրուկ թռիչքներ այդպիսի կուսակցությունների գործառույթում հանդիպում են ծայրահեղ դեպքերում՝ կապված միջկուսակցական մրցակցության դաշտերի կառուցվածքային փոփոխությունների հետ:
Այդ օրինաչափությունը չի տարածվում նոր, ժողովրդավարության կայացման փուլում գտնվող համակարգերի վրա, քանի որ ընտրական նախասիրությունները դեռևս կայունացած չեն, և միջկուսակցական մրցակցությունը մղում է պրոբլեմային նոր չափումների որոնման: Իսկ հասարակության մեջ հասարակական զարգացման հիմնարար արժեքների, նպատակների ու իդեալների բացակայությունը կամ թույլ արտահայտվածությունը չափազանց լուրջ խոչընդոտ է իրական բազմակուսակցական համակարգի ձևավորման համար:
Лучше поздно, чем никогда: срок приема продлен: «Паст»
Экологическая «революция» в Сюнике: как удалось избавить деревни от заботы о дровах? «Паст»
«Азербайджанские товары очень быстро занимают наше место на российском рынке»: «Паст»
Нет мандата, «выданного народом»: «Паст»
Молдавские уроки: почему правительство Армении не уходит? «Паст»
Иран исключил европейские страны из участия в церемонии прощания с Хаменеи
Часы Надаля, Bugatti Chiron и турмалин в 200 карат: Sotheby’s открыл охоту за сокровищами в Абу-Даби
Рубинян: В случае избрания председателем парламента Армении я больше не буду спецпосланником на переговорах с Турцией
Роналду - самый возрастной автор гола в плей-офф ЧМ
Mehr сообщило о прибытии останков Али Хаменеи в Тегеран
Азербайджан готовится к участию в миротворческих миссиях ООН и НАТО
Трехдневный курс по финансовой грамотности в AI Camp фонда FAST: Idram&IDBank
Кофе, перерыв и до 10% idcoin-ов. Idram&IDBank
Газ подорожает, а сельхозпродукция станет дороже золота. «Паст»
Летняя жара, Ереван без воды и «священная» ценность рукопожатия с Макроном. Катастрофические провалы «Веолия Джур» и двойные стандарты власти. «Паст»
Ucom представляет новый региональный пакет uMix 5000: 3 услуги всего за 5000 драмов в месяц
В ответ на правовую борьбу — политическая расправа и арест. «Паст»
План Азербайджана, дошедший до ООН. Почему Самвел Карапетян и «Сильная Армения» были правы и как власти скрывают реальную угрозу. «Паст»
Административный суд удовлетворил иск ААЦ по делу монастыря Ованаванк
Генрих Мхитарян продлит свой контракт с «Интером» до 2027 года
Армения заняла 70-е место в Глобальном индексе прав детей KidsRights 2026
Представитель Антикоррупционного комитета: Нет доказательств воздействия публикаций комитета на выбор избирателей
Самый опасный астероид десятилетия: Что известно о 2024 YR4 и стоит ли его бояться?
Боррель: расширение функций ЕК привело к полному хаосу во внешней политике ЕС
Почему ребёнок не хочет есть: учёные впервые нашли реальные способы лечения
В знак солидарности с гражданскими и духовными деятелями, которым грозит несправедливое преследование
Путешествуй без границ: Ucom представляет новые пакеты uTravel
Оппозиция пойдет до победного конца: Карапетян о планах по отстранению премьера
ВТБ (Армения) выступил спонсором армянского издания знаменитого романа А. Дюма «Три мушкетера»
Артур Нахшикян избран членом Совета Юнибанка
Беспрецедентно жесткие импульсы Москвы: армяно-российские отношения приближаются к точке невозврата: «Паст»
Что пыталась предотвратить власть в Гюмри? «Паст»
Новая география общественного доверия: как политическая позиция стала основным инструментом борьбы с несправедливостью: «Паст»
Оппозиционная консолидация: инициатива Самвела Карапетяна становится осью поствыборного периода: «Паст»
С начала года Армению посетили 44 гражданина Азербайджана
Армянские вина получили высокую оценку авторитетного издания Robert Parker Wine Advocate
Мы не видим необходимости реагировать: Пашинян о признании Израилем Геноцида армян
«Ваш смартфон заблокирован»: IDBank предупреждает о кибервымогательстве, превращающем ваш смартфон в «кирпич»
ЕС грозит судебный иск за «подрыв демократии» в Армении: Амстердам
«Из класса — на орбиту»: при поддержке Ucom «Космос 1.0» внедряется в 15 школах Армении
В Венесуэле из-под завалов обрушившегося здания спасли девятимесячного ребенка
Иран и Катар договорились о разблокировке $6 млрд иранских активов
Помимо всего прочего, это просто бесчеловечно: «Паст»
Выборы также развеяли миф об антироссийских настроениях: «Паст»
Тотальный цифровой контроль над гражданами: власть хочет получить доступ ко всем данным мобильных телефонов: «Паст»
Институциональное дезертирство или подарок Пашиняну? Искусственно созданная повестка о сложении мандатов: «Паст»
«Фишки» власти рушатся одна за другой: «Паст»
На последнем раздельном пляже Европы вспыхнула драка: туристка нарушила столетний запрет и прорвалась к мужчинам
В Новой Зеландии отменили более 100 авиарейсов из-за ураганного ветра и шторма
Юнибанк и благотворительный фонд «Ванк» поддержали проведение показательного матча по баскетболу на колясках
