Ինչպես է փոխվելու մարզերում ապրողների կյանքը

Հայաստանի մարզերը միմյանցից տարբերվում են թե իրենց բնակլիմայական եւ աշխարհագրական պայմաններով, թե բնակչության խտությամբ եւ սոցիալական կացությամբ: Սակայն բոլոր դեպքերում էլ ակնհայտ է, որ սոցիալ-տնտեսական զարգացման մակարդակով նրանց եւ մայրաքաղաք Երեւանի միջեւ խզումը մեծ է:
Բնական է, որ Երեւանը որպես մայրաքաղաք պետք է ունենա իր ուրույն եւ բացառիկ դերը: Սակայն, բարեկեցության առումով մայրաքաղաք-մարզեր տարբերությունը պետք է հնարավորինս նվազեցնել՝ ապահովելով ավելի բարեկեցիկ պայմաններ եւ հնարավորություններ մարզերի համար: Կառավարության որդեգրած մոտեցումն այս առթիվ վերջին ժամանակներս ավելի նկատելի է դառնում:

Մարզերին առաջնահերթություն տալու եւ տարածքային համաչափ զարգացում ապահովելու վերաբերյալ տարիներ շարունակ տրվող խոստումները փոխվել են համակարգված գործունեության ծրագրերի՝ համապատասխան ֆինանսավորմամբ, կատարված եւ կատարվելիք աշխատանքներով, դրանց նկատմամբ անմիջական հսկողությամբ վարչապետի գլխավորությամբ պարբերաբար մարզեր կատարվող այցելությունների ընթացքում:

Մարզերում իրականացվող քայլերից առաջինը հրատապ խնդիրների լուծումն է: Ճանապարհների կառուցում, խմելու եւ որոգման ջրամատակարարման խնդիրների, դպրոցների, մանկապարտեզների հիմնանորոգում, ֆինանսական եւ այլ աջակցություն մշակութային օբյեկտներին եւ այլն: Օրերս մարզեր կատարած հերթական այցի ժամանակ կառավարության ղեկավարը հավաստիացրեց, որ փորձելու են լուծում տալ բնակչության համար հրատապ խնդիրներին առաջիկա 2-3 տարիների ընթացքում: «Բոլորն էլ հասկանում են, որ դա կապված է ֆինանսական մեծ ռեսուրսների հետ, բայց կառավարությունը կամաց-կամաց այդ խնդիրները լուծելու է», նշել է Հովիկ Աբրահամյանը: 

Միայն այս տարի այդ նպատակով պետական բյուջեից 4-5 մլրդ դրամ է հատկացվել: Վարչապետի տեղեկացմամբ, հատկապես մեծ աշխատանքներ են տարվում ճանապարհաշինության ուղղությամբ: Բացի պետական միջոցներով կառուցվող եւ հիմնանորոգվող ճանապարհներից, միայն այս տարի կառավարությունը մոտ 30 միլիոն դոլարի ճանապարհաշինական աշխատանքներ է իրականացնում նաեւ Համաշխարհային բանկի ֆինանսավորմամբ: Այնպիսի հրատապ խնդիների լուծումը, ինչպիսին են ենթակառուցվածների՝ ճանապարհներ, ջրագծեր եւ այլն կառուցումն ու հիմնանորոգումը նպաստում են նաեւ գյուղատնտեսության զարգացմանը, խրախուսում զանազան գործարար ծրագրերին, ստեղծում ներ աշխատատեղեր եւ նպաստում սոցիալական վիչակի բարելավմանը: Օրինակ՝ Գեղարքունիքի մարզում վերակառուցվում է Սեւան-Վարսեր մի քանի համայնք միմյանց կապող 3,5 կմ երկարությամբ եւ 475 մլն դրամ արժողությամբ ճանապարհը, իսկ Լոռու մարզում Դեպի Գարգառ համայնք տանող 3,9 կմ երկարությամբ ճանապարհի շինաշխատանքներն Հովիկ Աբրահամյանի մարզ այցի ժամանակ արդեն ավարտական փուլում էին: Լոռու մարզի բնակիչների համար կենսական նշանակություն ունեցող խոշոր ճանապարհաշինական ծրագիրը՝ Ագարակից մինչև Օձուն ձգվող 40 կիլոմետրանոց ճանապարհահատվածի շինարարության արդյունքում 12 համայնքներ կկապվեն միմյանց: 3 մլրդ 450 մլն դրամ արժողությամբ շինաշխատանքները ներկայումս ընթանում են մեծ թափով:

Մարզերի կենսունակությունը անհնար է պատկերացնել առանց հիմնական զբաղվածություն եւ կենսամակարդակ ապահովող ճյուղի՝ գյուղատնտեսական խնդիրների լուծման:

Բացի պետական աջակցության այնպիսի ծրագրերից, ինչպիսիք են գյուղատնտեսական վարկերի, դիզվառելիքի, պարարտանյութերի գների մի մասին սուբսիդավորումն է, որը տասնյակ միլիարդավոր դրամներ է կազմում, կառավարությունը մշտապես հետեւում է մթերման գործընթացին: Այստեղ բավականին զգայուն իրավիճակ է ստեղծվում, քանի որ մթերող կազմակերպությունն ու գյուղմթերքը հանձնող գյուղացին երկուսն էլ մասնավոր անձիք են եւ պետությունը իրավունք չունի պահանջներ ներկայացնել կամ պարտադրել կողմերից մեկն ու մեկին: Սակայն, ընդհուպ նախագահի եւ վարչապետի մակարդակով ջանքեր են գործադրվում որպեսզի գյուղացիները կարողանան ամբողջությամբ հանձնել պտղի եւ խաղողի բերքը մթերողներին, իսկ վերջիններս էլ կարողանան այն ընդունել եւ վճարել դրա համար: Արարատի մարզում գտնվելիս Հովիկ Աբրահամյանի հիմնական խնդիրը այս հարցն էր, քանի որ մոտենում է խաղողի մթերման սեզոնը:

Նա մասնավորապես հայտարարեց, որ կառավարությունը քննարկում է պետական աջակցության ծրագրերով մթերող ձեռնարկություններին օժանդակելու հարցը, որպեսզի վերջիններս, նախատեսված պահանջարկից բացի, կարողանան մթերել նաև խաղողի լրացուցիչ քանակություն: Սա նույնպես իշխանությունների կողմից մարզերի եւ գյուղատնտեսության խնդիրների լուծման ուղղությամբ ոչ ստանդարտ քայլերից մեկը կդառնա: Նկատի ունենալով, որ մարզերում են գտնվում մեր արդյունաբերության ամենամեծ ծավալներ ունեցող հանքարդյունաբերական ճյուղի ձեռնարկությունները, այս ոլորտը նույնպես վարչապետի մարզային այցելությունների ժամանակ ուշադրության կենտրոնում է լինում:

Եթե մարզերի գյուղական բնակչության համար առաջնայինը գյուղատնտեսության խնդիրների լուծումն է, ապա մարզերի քաղաքային բնակչության համար հանքարդյունաբերական եւ սննդավերամշակման ձեռնարկությունների անխափան գործունեությունն ու նոր ներդրումային ծրագրերի իրագործումը: Վայոց ձորի մարզում կառավարության ղեկավարին ներկայացրեցին Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի ներդրումային ծրագիրը «Գեոթիմ» ընկերության կողմից: Այստեղ մի քանի փուլով կներդրվի ներդրումների 426 մլն դոլար, պետական բյուջեն կստանա մոտ 488 մլն դոլար, աշխատատեղերի թիվը շինարարության ընթացքում կկազմի 1300, իսկ հանքի շահագործման ընթացքում՝ 770: Տնտեսական զարգացման միտված եւս մեկ խոշորագույն ներդրումային ծրագիր, որի դրական ազդեցությունն այդ տարածաշրջանի բնակիչների համար շուտով նկատելի կլինի: Կարելի է ենթադրել, որ մարզերի հանդեպ նման գործելաոճը ժամանակի ընթացքում կտա տեսանելի արդյունքներ կտա, իսկ կառավարության ծրագրերն այս ուղղությամբ շարունակական կլինեն: