Երևան, 28.Հունվար.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Նյուտոնի գլխին խնձոր ընկե՞լ է, թե՞ ոչ

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

Մենք գիտենք, որ...

Երկրի ձգողականության օրենքը Նյուտոնը հայտնագործել է ծառից իր գլխին ընկած խնձորի շնորհիվ:

Իրականում այդպես չէ:

Բանն այն է, որ այն ժամանակ հայտնի անգլիացի բնախույզ և գյուտարար Ռոբերտ Հուկը հայտարարում էր, որ Նյուտոնը իրենից գողացել է այս օրենքի հայտնագործությունը, և որպեսզի ապացուցի, որ ինքն ավելի շուտ է հայտնագործել օրենքը, Նյուտոնը հորինել է այս լեգենդը: Այս առթիվ Նյուտոնը 1686 թվականին գրել է Էդմոն Հալլեյին. «Թղթերում՝ գրված ավելի քան 15 տարի առաջ (հստակ թիվը ես չեմ կարող ասել, սակայն, ցանկացած դեպքում, դա եղել է մինչ իմ նամակագրությունը Օլդենբուրգի հետ), ես արտահայտել եմ մոլորակների ձգողականության քառակուսային հակադարձ համեմատականությունը դեպի Արեգակ՝ կախված հեռավորությունից, հաշվարկել եմ երկրի ծանրության և Լուսնի՝ դեպի Երկրի կենտրոնը հարաբերությունը, թեկուզ և ոչ այնքան ճշգրիտ»: Նյուտոնի կողմից նշված անճշտությունը ծագում էր նրանից, որ Երկրի չափսերը և ազատ անկման արագության մեծությունը Նյուտոնը վերցրել էր Գալիլեյի «Մեխանիկա» աշխատությունից, որտեղ դրանք նշվում էին զգալի սխալով: Ավելի ուշ ստանալով Պիկարի ավելի ճշգրիտ տվյալները՝ Նյուտոնը վերջնականապես համոզվեց իր տեսության ճշմարտացիության մեջ։ Հանրահայտ լեգենդն այն մասին, թե ձգողականության օրենքը Նյուտոնը բացահայտել է ծառի ճյուղից խնձորի անկման շնորհիվ, ինչպես նաև «Նյուտոնի խնձոր» արտահայտությունը առաջին անգամ նշում է Նյուտոնի կենսագիր Վիլ յամ Ստրույկլին իր՝ «Հիշողություններ Նյուտոնի կյանքի մասին» գրքում՝ 1752 թվականին: Ըստ նրա, մի օր ընթրիքից հետո եղանակը տաք էր, և ինքը Նյուտոնի հետ դուրս է եկել այգի և խնձորենու ստվերի տակ խմել թեյ։ Նյուտոնը ասել է իրեն, որ ձգողականության մասին միտքը իր գլխում ծագել է, երբ նա հենց նույն ձևով նստել է ծառի տակ։ Այն ժամանակ ինքը գտնվել է բարձր տրամադրության մեջ, երբ անսպասելի ճյուղից խնձոր է ընկել. ինքը մտածել է՝ իսկ ինչո՞ւ են խնձորները միշտ գետնին ընկնում ուղղահայաց։ Այս լեգենդը հետագայում հանրահայտ դարձավ Վոլտերի շնորհիվ։ Իրականում, ինչպես երևում է Նյուտոնի աշխատանքային տետրերից, նրա համընդհանուր ձգողականության տեսությունը զարգացրել է աստիճանաբար։ Նրա մյուս կենսագիրը՝ Հենրի Փեմբերտոնը, բերում է Նյուտոնի հիմնավորումները (առանց հիշատակելու խնձորը) ավելի մանրամասն. «Համեմատելով մի քանի մոլորակների ընթացքները և նրանց հեռավորությունը մինչև Արեգակ, նա հայտնաբերեց, որ… այդ ուժը պետք է փոքրանա քառակուսային համամասնությամբ հեռավորության մեծացմանը զուգընթաց։ Այլ խոսքով, Նյուտոնը հայտնաբերել է, որ Արեգակի շուրջ մոլորակների պտույտների տևողությունը նրանց միջև եղած հեռավորությունից արտահայտվում է «հակադարձ քառակուսային բանաձևով» ձգողականության օրենքի համաձայն։ Ձգողականության օրենքի վերջնական ձևակերպումը, որը մտավ դասագրքեր, Նյուտոնը ձևակերպել է ավելի ուշ՝ այն բանից հետո, երբ նրան պարզ դարձան մեխանիկայի օրենքները։ Ընդ որում, նա չի էլ առարկել, որ ձգողականության օրենքի ճշգրիտ ձևակերպումը տվել է Ռոբերտ Հուկը, սակայն պնդել է, որ այդ մասին ինքն ավելի շուտ է մտածել, երբ գլխին խնձոր է ընկել: 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

Մերկասառույցի պատճառով Ուշիի ոլորաններում բախվել են Ford Transit-ն ու Niva-ն. վերջինս բախվել է քարերին ու հայտնվել բնակչի հողամասում. կա վիրավորՇնորհավորում եմ հերոսական մարտերում ծնված Հայոց բանակի տարեդարձը. Գագիկ Ծառուկյան Փաշինյանը ուղերձ է հղել«Կորոնավիրուսի թեստ պատրաստվում եմ հանձնել այսօր». Սուրեն Պապիկյանը չպատասխանեց այլ հարցերի Խաչիկ Ասրյանի և «Հայոց Արծիվների» շնորհավորանքը՝ Հայոց Ազգային Բանակի կազմավորման 30-րդ տարեդարձի առթիվ Հարգելի՛ գործընկերներ, խնդրում եմ դադարեք նայել տարածաշրջանին և Հայաստանին լայնորեն փակ աչքերով. Հայկ Մամիջանյան Այն արհավիրքը, որ եղել է մեզ հետ, մեծ ինքնախաբեության հետևանք է․ Արարատ Միրզոյան Հանրային հեռուստաընկերության եթերում խոսել եմ նախագահի հրաժարականի եւ դրա պատճառների մասին. Թագուհի Թովմասյան «Մերժված» անցյալում, իրական Բանակ ունեցողի հպարտություն. Արտակ Զաքարյան Սպիտակի ոլորաններում, Աշտարակ-Ապարան, Երևան-Սևան և Սյունիքի ավտոճանապարհներին տեղ-տեղ մերկասառույց է, Սարավան-«Զանգեր» կոչվող հատվածը և Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի են Բանակի տոնը պետք է նշել զինվորի կողքին. Արթուր Վանեցյան ՀՀ Զինված ուժերը նշում են կազմավորման 30-րդ տարեդարձը «Ժողովուրդ». Կաթնամթերքի շուկայում լորջ գնաճ է լինելուԱԺ նախագահը անգլերենով ելույթ է ունեցել ԵԽԽՎ նստաշրջանում ՀԿ-ներին տրվող գումարը նվազեցվել է. «Ժողովուրդ»Նոր հարցաքննություններ անորակ հրթիռների մատակարարման գործով. «Ժողովուրդ»«Հրապարակ».Իշխանությունը կազմակերպված կերպով տապալեց այսօրվա միջոցառումները«Հրապարակ».Ընդդիմադիր դաշինքներում ներքին քննարկումներ են ընթանում նախագահի թեկնածուի շուրջԶելենսկին հեռախոսազրույց կանցկացնի Բայդենի հետՔանաքեռի տներից մեկում հայտնաբերվել է 37-ամյա կնոջ կախված դիՀայոց բանակը մեր ազգի վերածննդի խորհրդանիշն է. Առուշ ԱռուշանյանՌուսաստանը մտադիր է շարունակել երկխոսությունը Ուկրաինայի վերաբերյալ՝ պաշտպանելով իր ազգային շահերը. ՌԴ ԱԳՆՂրղզստանում հայտարարել են, որ Տաջիկստանը ծանր տեխնիկա է կենտրոնացնում սահմանինԿԳՄՍ նախարարը մարզական կոչումներ է շնորհել սպորտի վաստակավոր մարզիչներինԱղջիկը հին նկարները դասավորելիս պարզել է ընտանեկան գաղտնիքըՆշվել են 2022 թվականին ճանապարհորդելու համար ամենավտանգավոր երկրներըՏաջիկստանի և Ղրղզստանի սահմանին տուժածների թիվը հասել է 17-իԱլեն Սիմոնյանը ընդունել է Վրաստանի արդարադատության նախարարինԼավագույն մասնագետներին գտնելու ամենաարդյունավետ մեթոդը հայկական CodeSignal-իցՇոյգուն ներկայացրել է «Օրիոն» անօդաչու թռչող սարքի առաջին մոդելըԹաթոյանն ու Ադրբեջանի հարցերով մշտական զեկուցողը Բրյուսելում քննարկում են անցկացրելԿրթության ոլորտում այսօր չկա համախմբում և խելամիտ կառավարումՆիդեռլանդները պատրաստվում է էներգետիկ ճգնաժամի՝ Ուկրաինայի շուրջ սրման դեպքումՔեզ նոր հաղթանակներ և փառք, իմ հարազա՛տ բանակ․ Սեյրան ՕհանյանՊարույրն ու Հայկազը զոհվեցին Հադրութի ուղղությամբ ծավալված մարտերում․ Տիգրան ԱբրահամյանԱրագածոտնի մարզում 35-ամյա վարորդը Volkswagen-ով գերեզմանների մոտ բախվել է ծառին, կա 3 վիրավորՂրղզստանում խաղաղ բնակիչներին տարհանում են ղրղզա-տաջիկական սահմանին գտնվող հակամարտության գոտուցՆիկոլ Փաշինյանի առցանց ասուլիսը լի էր մանիպուլյացիաներով և ակնհայտ փաստերի խեղաթյուրմամբՊուտինն Էրդողանի հրավերով կայցելի ԹուրքիաՆոր որոշում. աշխատանքներ կիրականացվեն 11 դպրոցների սեյսմիկ անվտանգության բարելավման ուղղությամբԱդրբեջանը Զանգելանում և Լաչինում միջազգային օդանավակայաններ է կառուցելուԲայդենին առողջական պատճառներով իմփիչմենթ են կանխատեսելԱպարանում տան լոգարանում հայտնաբերվել է ամուսնու, իսկ դռան մոտ՝ կնոջ դինԲանակի հիմնադիրները չէին պատկերացնի, որ 30 տարի անց զինվորական և պետական էլիտան խուսափելու է այդ օրը նշելուց. ՎարդևանյանՎանդալիզմ` Հադրութում. ադրբեջանցիները հանել են Սպիտակի Խաչ եկեղեցու գմբեթի խաչըՎուլվերհեմփթոնը ձևակերպել է Չանի ամբողջական տրանսֆերը Ծանոթացեք այն անձանց կազմի հետ, ովքեր գրելու են նոր Սահմանադրությունը. իրավաբանԱռանց զորքերի հայելային հետքաշման մասին ՀՀ առաջարկի իրականացման սահմանազատումն և սահմանագծումն անհնարին կլինի․ Էդուարդ ԱղաջանյանՔՊ-ի եռօրյա հավաքը չեղարկվել է Շարունակում ենք սերտորեն աշխատել հայ-ադրբեջանական սահմանի սահմանազատման հարցով երկկողմ հանձնաժողովի ստեղծման ուղղությամբ. ՌԴ ԱԳՆ