Երևան, 24.Հոկտեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Նյուտոնի գլխին խնձոր ընկե՞լ է, թե՞ ոչ

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

Մենք գիտենք, որ...

Երկրի ձգողականության օրենքը Նյուտոնը հայտնագործել է ծառից իր գլխին ընկած խնձորի շնորհիվ:

Իրականում այդպես չէ:

Բանն այն է, որ այն ժամանակ հայտնի անգլիացի բնախույզ և գյուտարար Ռոբերտ Հուկը հայտարարում էր, որ Նյուտոնը իրենից գողացել է այս օրենքի հայտնագործությունը, և որպեսզի ապացուցի, որ ինքն ավելի շուտ է հայտնագործել օրենքը, Նյուտոնը հորինել է այս լեգենդը: Այս առթիվ Նյուտոնը 1686 թվականին գրել է Էդմոն Հալլեյին. «Թղթերում՝ գրված ավելի քան 15 տարի առաջ (հստակ թիվը ես չեմ կարող ասել, սակայն, ցանկացած դեպքում, դա եղել է մինչ իմ նամակագրությունը Օլդենբուրգի հետ), ես արտահայտել եմ մոլորակների ձգողականության քառակուսային հակադարձ համեմատականությունը դեպի Արեգակ՝ կախված հեռավորությունից, հաշվարկել եմ երկրի ծանրության և Լուսնի՝ դեպի Երկրի կենտրոնը հարաբերությունը, թեկուզ և ոչ այնքան ճշգրիտ»: Նյուտոնի կողմից նշված անճշտությունը ծագում էր նրանից, որ Երկրի չափսերը և ազատ անկման արագության մեծությունը Նյուտոնը վերցրել էր Գալիլեյի «Մեխանիկա» աշխատությունից, որտեղ դրանք նշվում էին զգալի սխալով: Ավելի ուշ ստանալով Պիկարի ավելի ճշգրիտ տվյալները՝ Նյուտոնը վերջնականապես համոզվեց իր տեսության ճշմարտացիության մեջ։ Հանրահայտ լեգենդն այն մասին, թե ձգողականության օրենքը Նյուտոնը բացահայտել է ծառի ճյուղից խնձորի անկման շնորհիվ, ինչպես նաև «Նյուտոնի խնձոր» արտահայտությունը առաջին անգամ նշում է Նյուտոնի կենսագիր Վիլ յամ Ստրույկլին իր՝ «Հիշողություններ Նյուտոնի կյանքի մասին» գրքում՝ 1752 թվականին: Ըստ նրա, մի օր ընթրիքից հետո եղանակը տաք էր, և ինքը Նյուտոնի հետ դուրս է եկել այգի և խնձորենու ստվերի տակ խմել թեյ։ Նյուտոնը ասել է իրեն, որ ձգողականության մասին միտքը իր գլխում ծագել է, երբ նա հենց նույն ձևով նստել է ծառի տակ։ Այն ժամանակ ինքը գտնվել է բարձր տրամադրության մեջ, երբ անսպասելի ճյուղից խնձոր է ընկել. ինքը մտածել է՝ իսկ ինչո՞ւ են խնձորները միշտ գետնին ընկնում ուղղահայաց։ Այս լեգենդը հետագայում հանրահայտ դարձավ Վոլտերի շնորհիվ։ Իրականում, ինչպես երևում է Նյուտոնի աշխատանքային տետրերից, նրա համընդհանուր ձգողականության տեսությունը զարգացրել է աստիճանաբար։ Նրա մյուս կենսագիրը՝ Հենրի Փեմբերտոնը, բերում է Նյուտոնի հիմնավորումները (առանց հիշատակելու խնձորը) ավելի մանրամասն. «Համեմատելով մի քանի մոլորակների ընթացքները և նրանց հեռավորությունը մինչև Արեգակ, նա հայտնաբերեց, որ… այդ ուժը պետք է փոքրանա քառակուսային համամասնությամբ հեռավորության մեծացմանը զուգընթաց։ Այլ խոսքով, Նյուտոնը հայտնաբերել է, որ Արեգակի շուրջ մոլորակների պտույտների տևողությունը նրանց միջև եղած հեռավորությունից արտահայտվում է «հակադարձ քառակուսային բանաձևով» ձգողականության օրենքի համաձայն։ Ձգողականության օրենքի վերջնական ձևակերպումը, որը մտավ դասագրքեր, Նյուտոնը ձևակերպել է ավելի ուշ՝ այն բանից հետո, երբ նրան պարզ դարձան մեխանիկայի օրենքները։ Ընդ որում, նա չի էլ առարկել, որ ձգողականության օրենքի ճշգրիտ ձևակերպումը տվել է Ռոբերտ Հուկը, սակայն պնդել է, որ այդ մասին ինքն ավելի շուտ է մտածել, երբ գլխին խնձոր է ընկել: 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

«ԱՌԵՎՏՐԻ ԿԱՄՈՒՐՋՆԵՐ» համատեղ նախագծի հիմնական նպատակներն են հանդիսանում Եվրոպական միության գործընկեր չորս երկրների գյուղատնտեսության և այդ ոլորտի հետ առնչվող արտադրողների և սպառողների միջև առկա պատնեշների նվազեցումը, առևտրի կամուրջների ցանցի զարգացումը Արագածոտնում «Գազել»-ի վթարից 5 մահացածների և վիրավորների անունները հայտնի ենԲրիտանիայում նշել են Եվրամիության երեք սարսափելի սխալներըԿոռնիձոր գյուղի գերեզմանոցի մոտից ադրբեջանական զինծառայողները հափշտակել են Կոռնիձորի բնակչի 107 ոչխարն ու 5 այծը. ՄԻՊԲրեժնևան եւ Մելաձեն 900 հազար դոլարով բնակարան են գնել ԿիևումՄովսես գյուղի վերջնամասում «UAZ» մակնիշի ավտոմեքենան դուրս է եկել ավտոճանապարհի երթևեկելի հատվածից և կողաշրջվելՌԴ ԱԳՆ-ն հայտնել է, թե որն է ՆԱՏՕ-ի գլխավոր նպատակըՀղիների շրջանում հիվանդության ծանր, ծայրահեղ ծանր դեպքերից և մահվան ելքերից հնարավոր կլինի խուսափել պատվաստումների միջոցով․ ԱՆՄահվան ելքով վթար Երևան-Սևան ճանապարհինԿադիսը տանը պարտվեց Ալավեսին, Հարոյանը մասնակցեց ամբողջ հանդիպմանըԵրևանում «Opel»-ներ են բախվել. շրջված «Opel»-ի վարորդն ամենաբարձր աստիճանի խմած է եղելԱրայիկ Հարությունյանը չնախատեսված այցով մեկնել է Մոսկվա«Կյանքիս ամենաանքուն, բայց ամենաերջանիկ գիշերներից հետո». Լիլիթ Հովհաննիսյանը` որդու հետ (լուսանկարներ)Վայոցձորցիները դրոններ են նկատել եւ խուճապի մատնվելԱրևմուտքի նախազգուշացո՞ւմ, թե՞ կանխամտածված պլան. ինչի՞ց է փորձում խուսափել ՓաշինյանըՄահացել է միլիարդատեր Վալենտին ԳապոնցեւըԵրևանում գործող ընկերություններից մեկում նռնակի պայթուցիչը փորձարկելու ժամանակ տեղի է ունեցել պայթյունՎաղ թե ուշ մենք հասնելու ենք հայտարարված նպատակին. ԷրդողանՈմանց հետ կիսում ես անկողին, ոմանց հետ՝ շշերԷրդողանը Թուրքիայից վտարում է տասը երկրների դեսպաններիՈւսումնասիրվել են Հայաստանի և Իրանի միջև արտահանման հնարավորություններըԵրեւան-Գյումրի ավտոճանապարհի ողբերգական վթարից զոհվածների թիվը հասավ 6-ի. մահացածը 35-ամյա կին էրԽոշոր ավտովթար՝ Արարատի մարզում. 5 վիրավորներից 3-ը երեխաներ ենԵրևանի էներգաարդյունավետության ծրագրի շրջանակում ստորագրվել են ևս 6 մանկապարտեզի հիմնանորոգման պայմանագրերը Խոշոր ավտովթար՝ Արարատի մարզում. 5 վիրավորներից 3-ը երեխաներ ենExpert1.am Որակյալ բազմազան ապրանքատեսականի, փորձառու մասնագետներՈւսումնասիրվել են Հայաստանի և Իրանի միջև արտահանման հնարավորությունները Առողջապահության նախարարի նոր հրամանը Իկարդին Մեսսիի պատճառով կարող է լքել ՊՍԺ-ն Թվով 20 անձ անհետացել են ադրբեջանական գերության մեջ «Այս պահի դրությամբ Փաշինյանի և Ալիևի միջև որևէ հանդիպում նախատեսված չէ». ՀՀ ԱԳՆ խոսնակ Հրապարակվել է ամենաթանկարժեք մեքենաշինական ընկերությունների ցանկը Անահիտ Ավանեսյանը պատվաստումների նոր ցուցանիշ է ներկայացրել Լավրովը ՄԱԿ-ի ներկայացուցչի հետ քննարկել է տարածաշրջաններում անվտանգության ապահովման և հումանիտար հարցեր Ադրբեջանական ցամաքային զորքերը զորավարժություններ են անցկացնում Քաշաթաղում. Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը մեկնել է՝ հետևելու ընթացքին (տեսանյութ) Գազ չի լինելուОդի ջերմաստիճանը կնվազի Թուրքիան հայտնել է ԱՄՆ-ից F-16 կործանիչներ գնելու գործընթացի մեկնարկի մասին Ռեբուս. գրելու տեխնիկայից՝ գլուխկոտրուկ. «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (23 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ)․ Կայացել է ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի առաջին նիստը․ «Փաստ»LME. Գունավոր մետաղների գները՝ հոկտեմբերի 22-ի դությամբ Պուտինի, Փաշինյանի ու Ալիևի հանդիպումը կարող է կայանալ նոյեմբերի առաջին տասնօրյակում Վարչապետը մասնակցել է «Մտքերի հայկական գագաթնաժողովին» Նավթի գներն աճել են «Երևանի զիջումները միայն կավելացնեն Անկարայի ախորժակը»․ «Փաստ»Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 1962, մահվան՝ 39 նոր դեպք․ վարակվածների ընդհանուր թիվը 293 014 է, մահվան դեպքերինը՝ 7231 «Հպարտ եմ, որ ոչ թե հերոսի, այլ որ Ժուդեքսի մայրն եմ. տղաս բարձունքների էր ուզում հասնել»․ «Փաստ»24 ժամ ջուր չի լինելուԿնվազի ճանապարհատրանսպորտային պատահարների քանակը. նոր նախագիծ․ «Փաստ»Արցախի պետնախարար Արտակ Բեգլարյանը Լոս Անջելեսում հանդիպումների ժամանակ բարձր է գնահատել Սփյուռքի աջակցությունը Արցախին