ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ). Հա­յաս­տա­նյան ընդ­դի­մո... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Ի՞նչ եկամուտ ու դրամական միջոցներ ունի քրեակատարողական ծառայ... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
«Թռիչք». ներ­կա­յա­ցում, որի ասե­լիքն ունի սկիզբ, բայց չու­ն... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
«Ան­տա­ռա­ծածկ տա­րածք­նե­րը ծա­ռա­տուն­կով չեն զար­գաց­նում... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Հա­յա­գի­տա­կան առար­կա­նե­րի դիր­քե­րը թու­լաց­նե­լով՝ թու­... ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ
Երևան, 18.Հոկտեմբեր,
00
:
00
:
00
Փոխարժեք
478.65
$
560.79
Վանաձոր-Ալավերդի-Բագրատաշեն ճանապարհահատվածը բեռնատարների համար փակ է Երեխաների առեւտրով զբաղվող թաիլանդացին դատապարտվել է ռեկորդային 374 տարվա ազատազրկման Զոհրաբ Մնացականյանի հայտարարությունը՝ ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի անդամ ընտրվելու կապակցությամբ Կրակոցներ Երևանում. դեպքի վայրում հայտնաբերվել է «Մակարով» ատրճանակից կրակված 3 պարկուճ, 1 գնդակ․ shamshyan.com Թուրքիան մտադիր է մեծացնել ռազմական ծախսերը Գյումրիում վերականգնվում է «Բարեկամություն» զբոսայգին․ մեկնարկը տրվեց այսօր Փենսի, Պոմպեոյի եւ Էրդողանի հանդիպումը 4 ժամ է տեւել Հրդեհ «Դիլիջան ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի տարածքում Մյուլերը որոշել է՝ որ ակումբ է ցանկանում տեղափոխվել Հրայր Թովմասյանի վրա ընտանիքի անդամների միջոցով ճնշում գործադրելը ստորություն է. Սպարտակ Սեյրանյան Վարչապետն ընդունել է Ճապոնիայի վարչապետի հատուկ խորհրդականին (ֆոտո) Զինվորականները Պուտինի ղեկավարությամբ հրթիռներ են արձակել «Իսկանդերներից» Վաղարշապատի բաժնի ոստիկանները ապօրինի թմրաշրջանառության դեպք են բացահայտել

Մեծահարուստ ճորտերի ու ճորտական հոգեբանության մասին

Մենք գիտենք, որ...

Ճորտատիրությունը եղել է ֆեոդալիզմի ժամանակ տիրոջից գյուղացու կախվածության և ուրիշի աշխատանքի շահագործման դաժան ձև, և ճորտերը անմարդկային ու ցանկացած իրավունքից զուրկ կյանք են վարել:

Իրականում այնքան էլ այդպես չի եղել:

Իհարկե, պետք է նշել, որ ճորտատիրական իրավունքը գյուղացուն հողին է ամրացնում, նա իրավունք չունի հեռանալ իր տիրոջից, պարտավոր է կատարել կոռ՝ աշխատել տիրոջ համար, բնամթերքով կամ դրամով վճարել նաև բահրա։

Տերը իր ճորտի նկատմամբ ունեցել է ոչ լրիվ սեփականության իրավունք՝ նրան կարող էր վաճառել (հողի հետ միասին կամ առանց հողի), նվիրաբերել, ամուսնացող դստեր օժիտի մեջ մտցնել, ծեծել, աքսորել և այլն (սպանելու իրավունք չկար)։

Հանցանքների համար ճորտին դատում էր ոչ թե դատարանը, այլ տերը, և հիմնական դատավճիռն էլ սովորաբար լինում էր ծեծը, ընդ որում, օրենքով ճորտը իրավունք չուներ բողոքել իր տիրոջից: Ճորտը պարտավոր էր իր տիրոջ համար աշխատել շաբաթվա 6 օրը, զրկված էր սեփականատիրական, անձնական և քաղաքացիական իրավունքներից, նրա ձեռք բերած գույքը համարվում էր տիրոջ գույքը, և տերը ցանկացած պահի կարող էր այն վերցնել։ Իհարկե, պատկերը դաժան է, բայց սա որոշ իմաստով խորհրդային քարոզչության նկարագրություն է:

Նշենք, որ պաշտոնապես Ռուսաստանում ճորտատիրական կարգերի ժամանակաշրջան է համարվում 1649-1861 թթ. ժամանակահատվածը: Բանն այն է, որ ճորտատիրական կարգերի դաժան պայմանների նկարագրությունները տրվել են այնպիսի ժամանակակիցների գրվածքներում, ինչպես ժամանակի ռուս «լուսավորիչները»՝ դեկաբրիստները, նարոդնիկները և ցարական կառավարությունից դժգոհ այլ անձինք: Ընդ որում, նրանց այս գրվածքները երբեք էլ չեն ենթարկվել քննադատական փորձաքննության և ընդունվել են որպես բացարձակ ճշմարտություն:

Վերջին ժամանակներում գիտնականները սկսել են ուսումնասիրել ճորտատիրական կարգերը, և ի հայտ են եկել որոշակի ճշմարտություններ ու նոր պատկերացումներ այդ ժամանակաշրջանի վերաբերյալ: Պարզվել է, որ ճորտն իրավունքներից այնքան էլ զրկված չի եղել:

Առաջին հերթին՝ ինչ էլ լիներ, տերը իրավունք չուներ ճորտին զրկել հողից, իսկ նման դեպք լինելու պարագայում ճորտը կարող էր դիմել դատարան, որի հետևանքով կալվածատերը կարող էր անգամ զրկվել իր կալվածքից և նույնիսկ ազնվականի կոչումից: Ստացվում է, որ իրականում հողն իրոք պատկանում է հենց այդ գյուղացուն:

Տերը ոչ մի դեպքում չէր կարող ճորտին սպանել, ավելին, չէր կարելի ծեծի հետևանքով գյուղացուն խեղանդամ դարձնել, դրա հետևանքը կլիներ այն, որ կալվածատերը ստիպված կլիներ զոհի ընտանիքին փոխհատուցում տալ: Ի դեպ, տիրոջը շահավետ էլ չէր ճորտին շատ ծեծելը, նա պետք էր աշխատելու համար: Այն, որ ճորտը իրավունք չուներ բողոքել իր տիրոջից, ամրագրված էր օրենքով, բայց դա չէր նշանակում, որ ընդհանրապես բողոք չէր կարող լինել, կար ճորտի իրավունքի որոշակի պաշտպանվածություն: 

Օրենքով ամրագրված էր, որ ճորտը կարող է անշարժ գույք ձեռք բերել միայն տիրոջ անունով, այսինքն՝ այդ գույքը տիրոջն է: Իհարկե, չկար երաշխավորություն, որ տերը չի խլի այդ գույքը, բայց սովորաբար նման բաներ չէին լինում: Կալվածատիրոջ համար լրիվ ընդունելի էր, որ իր ճորտը հարստանա, քանի որ արդյունքում ինքն ավելի շատ փող կունենա: Արդյունքում հայտնվում էին կրպակներ, խանութներ, փոքրիկ արտադրություններ և անգամ մեծ գործարաններ ունեցող ճորտեր:

Օրինակ՝ վաճառականների հանրահայտ Մորոզովների գերդաստանը սկսել էր իր մանուֆակտուրաները ստեղծել դեռևս ճորտ լինելով: Ընդ որում, նման «միլիոնատեր» ճորտերը չէին շտապում ազատություն ստանալ, քանի որ նման վիճակում, հանդիսանալով տիրոջ սեփականություն, նրանք հարկեր չէին մուծում, և արդյունքում գործերը արագ լավանում էին: Նշենք նաև, որ ճորտերի համար փրկություն էր այն, որ նրանց դատում էր տերը և ոչ թե պետական դատարանը, քանի որ դաշնային դատարանը սովորաբար հանցագործություն կատարածներին դատապարտում էր աքսորի, իսկ տիրոջ դատը, որպես կանոն, ավարտվում էր ծեծով: Կարևոր է արձանագրել, որ կալվածատերը ևս ուներ բազմաթիվ պարտավորություններ ճորտերի հանդեպ: Օրինակ՝ երաշտների դեպքում նա պարտավոր էր սննդամթերքով ապահովել նրանց, արդյունքում ճորտատիրության ժամանակաշրջանում սովի դեպքեր չեն արձանագրվել:

Անցած դարի 80-ականներին Գերմանիայում մի հարցում է անցկացվել: Հարցման են ենթարկվել մանր հանցագործությունների համար կարճ ժամկետով ազատազրկված այն մարդիկ, որոնք հետագայում կրկնահանցագործ չեն դարձել: Հարցվածների 90 տոկոսը հայտարարել է, որ բանտում անցկացրած այդ ժամանակը իրենց կյանքի ամենաանհոգ և երջանիկ հատվածն է եղել: Սա մարդկային հոգեբանություն է: Բանն այն է, որ շատ մարդիկ վախենում են որոշումներ ընդունել և սիրում են, երբ դա կատարվում է իրենց փոխարեն, արդյունքում ազատությունը նրանց համար տանջանք է, և նրանք երջանիկ են զգում իրենց այն ժամանակ, երբ որոշումներ ընդունողներ կան իրենց փոխարեն: Այս ամենով կարելի է բացատրել այն, որ ինչպես ստրուկների, այնպես էլ ճորտերի մեջ շատ են եղել մարդիկ, որոնք հրաժարվել են ազատությունից:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

website by Sargssyan