Երևան, 18.Ապրիլ.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Մախորկա. այն ամենևին էլ ռուսական ծագում չունի

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Մեզանից շատերը լսել են «մախորկա» բառը հատկապես Առաջին կամ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների մասին պատմող հին կինոնկարներից, ավել ի ավագները նաև տեսել են այն: Այնուամենայնիվ, քչերը գիտեն, որ մախորկան ոչ թե սովորական ծխախոտ է, այլ բույսի ուրիշ տեսակ: 

Ծխախոտը (Nicotiana) մորմազգիների ընտանիքի խոտանման բույսերի ցեղ է։ Կա ծխախոտի 60-ից ավելի տեսակ, բայց մշակովի է 2 տեսակը՝ գլանակայինը (Nicotiana Tabacum) և մախորկան (Nicotiana Rustica)։ Հարավային Ամերիկայում մախորկան կոչվում է «մապաչո», և այդ բառով անվանում են նաև մախորկա պարունակող առանց ֆիլտրի ծխախոտը: 

Շատերը մախորկան համարում են ռուսական: Իրականում մախորկայի հայրենիքը Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային մասն է։ 16-րդ դարում մախորկան ծխախոտի հետ մեկտեղ մտել է եվրոպական մայրցամաք: 

Նոր աշխարհ տեղափոխված ներգաղթյալները, որոնք զբաղվում էին ծխախոտային արտադրանքների արտադրությամբ, չէին բաժանում ծխախոտը և մախորկան, և դրանք ընկալում էին որպես նույն բույսի տարբեր տեսակներ:

 

Երկար ժամանակ մախորկան քիչ եկամուտ ունեցող մարդկանց համար փոխարինում էր ծխախոտին, քանի որ դրա գինը զգալիորեն ցածր էր ծխախոտի գնից: 

Հենց դա էլ որոշիչ էր եղել բնակչության մեծամասնության շրջանում դրա տարածվածության համար: 18-րդ դարի սկզբին, Պետրոս Մեծի թեթև ձեռքով, մախորկան տարածվել է ամբողջ Ռուսաստանում: 

Պետրոս Մեծին իրավամբ կարելի է համարել Ռուսաստանի բոլոր «ծխողների հայր»: 

Նրա ժամանակաշրջանում մախորկան հենց այն արտադրանքն էր, որն անխտիր ծխում էին բոլորը՝ սովորական գյուղացուց և բանվորից մինչև ազնվազարմ իշխաններ: 

Այն ժամանակ վաճառքում կար մախորկայի մոտ 15 տեսակ՝ և՛ քթախոտ, և՛ ծխելու մախորկա, և՛ այլ տեսակներ: 

Նման բազմազանությունը հնարավորություն էր տալիս բավարարել սպառողներին ըստ դրամապանակների պարունակության: 20-րդ դարի սկզբի Ռուսաստանում մախորկան գործնականում դուրս էր մղել ծխախոտը շուկայից, և դա հիմնականում պայմանավորված էր նրա ցածր գնով: 

Մախորկայի տարածմամբ հայտնվել էր ծխելու նոր ձևը՝ փաթաթովի գլանակը: Դա մի ամբողջ ծես էր՝ պետք էր բարակ թղթից կտորներ պատրաստել, լցնել մախորկան և փաթաթել այնպես, որ ծխելիս չքանդվի: 

Այնուամենայնիվ, մախորկայի մեծ մասսայականությունը և տարածվածությունը դաժան կատակ են խաղացել նրա հետ, ինչի արդյունքում այն իր տեղը զիջել է ծխախոտին: 

Դա տեղի է ունեցել այն պատճառով, որ մախորկա արտադրողները, օգտագործելով պետության կողմից արտադրանքի որակի հսկման համակարգի գրեթե լիակատար բացակայությունը, սկսել են վաճառվող արտադրանքին ավելացնել ոչ միայն բույսի տերևները, այլ նաև ցողունը, որը կոչվում էր «բադիլե»: 

Դա արվում էր արտադրանքի ինքնարժեքը իջեցնելու նպատակով: 

Սկզբից արտադրանքին ցողունների մի փոքրիկ տոկոս էին ավելացնում, բայց անընդհատ այդ տոկոսը ավելացնելով՝ ժամանակի ընթացքում ստացվում էր, որ բադիլան գրեթե ամբողջությամբ փոխարինում էր բույսի տերևներին: 

Այս տեսակի արտադրանքի դրական կողմերից կարելի է համարել միայն այն, որ բադիլան շատ ավելի քիչ նիկոտին է պարունակում: 

Այնուամենայնիվ, սպառողների համար դա նշանակում էր որակի կորուստ: 

Արդյունքում, ծխախոտը կարողացավ նախ՝ շուկայում նեղել, այնուհետև ամբողջովին դուրս մղել մախորկային: 

Չնայած այդ ամենին՝ հետագայում մախորկան ևս երկու անգամ ժամանակավորապես ասպարեզ է վերադարձել: 

Այդ ժամանակահատվածները համընկնում են Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների հետ, երբ պահանջվում էր էժան «ծխախոտ»: Վերջում նշենք, որ Հայաստանում մախորկա սկսել են մշակել 17րդ դարի վերջերից, սակայն այն մշակությունից հանվել է 1920 թվականից։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Օդի ջերմաստիճանը կշարունակի բարձրանալ Ապրիլի 19-ին կդադարեցվի Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղի մի հատվածի գազամատակարարումը Հրշեջ-փրկարարները մարել են ընդհանուր 8 հա տարածքում բռնկված հրդեհներըԱվտովթար՝ Նոր-Հաճն քաղաքում. «Mercedes»-ը չի զիջել ճանապարհը «Lexus»-ին«Հաջողակ մարդիկ չեն բողոքում»․ Էդգար ԻգիթյանԻմ եղբոր գերեզմանի հետ գործ չունեք. զոհվածի հարազատը Փաշինյանին թույլ չտվեց մոտենալ գերեզմանինԿոտայքի մարզում 6 զինծառայողների վրաերթի ենթարկած ու դեպքի վայրից փախուստի դիմած Mercedes-ի վարորդը կալանավորվել էԼուկաշենկոն հայտնել է իր և իր երեխաների դեմ մահափորձ նախապատրաստող խմբի ձերբակալության մասինԱրամ Առաջինի փոփոխական դիրքորոշումը պարզաբանում է պահանջում. Միքայել ՄինասյանԳ.Ծառուկյանը հանդիպել է ԲՀԿ երիտասարդների միության անդամների հետԲռնվել էին զորամասին պատկանող ստորգետնյա մալուխները գողանալու պահինՄենք պարտավոր ենք շարունակել մեր հերոսների գործն ու հասցնել հաղթական ավարտի. Արման Վարդանյան (տեսանյութ)Հրդեհ Ձորակապ գյուղում. այրվել են տանիքի փայտյա կառուցատարրերը«Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ն տեղեկացնում էՄոսկվան կատարեց իր խոստումը, օգնեց Ադրբեջանին վերադարձնել Ղարաբաղը․ հերթը Բաքվինն է՝ միանալ ՀԱՊԿ-ին ու ԵՏՄ-ին․ ԴուգինԱնթանյան եղբայրները ընկան հանուն հայրենիքի և իրենց սխրանքով անմահացանՏեսանյութ. «Զորահավաք»՝ Խաչիկ Ասրյանի դրոշի ներքո«Որոշ պաշտոնատար անձինք չեն հասկանում՝ ինչ բացասական հետևանքներ են առաջացնում իրենց անպատասխանատու հայտարարությունները»․ Տարոն ՍիմոնյանԿանադայի Ալբերտա նահանգը Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող օրենք է ընդունելՈւղղաթիռի կոշտ վայրէջքի արդյունքում զոհվել է օդաչունՍահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվելԳործող իշխանության համար բանակը եղել է մի հրեշ, որից միշտ վախեցել են․ Մովսես ՀակոբյանՎաշինգտոնը հայտարարել է միջուկային զենքով Ճապոնիային պաշտպանելու պատրաստակամության մասինԱպագան՝ ԲՀԿ-ի հետ. Հրաչյա Ռոստոմյան Վարանդայի շրջանում հայտնաբերվել է ևս մեկ աճյուն Երբ դպրոցներում կավարտվի 2020-21 ուսումնական տարին․ ԿԳՄՍ նախարարի հրաման Մահվան ելքով վրաերթ՝ Լոռու մարզում. 36-ամյա վարորդը КамАЗ-ով վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին. վերջինս տեղում մահացել է Ինչու Նիկոլ Փաշինյանը Վայոց ձոր այցի ժամանակ չի մտել մարզկենտրոն Եղեգնաձոր Որքան գումար է վաստակել Պուտինը մեկ տարվա ընթացքում Խաչիկ Ասրյան. ՆԱՏՕ-ի հետ պատերազմի դեպքում «Հայոց Արծիվներ»-ը կդառնան ռուսական բանակի մաս Հայաստանում դեղերի գները մեկ տարում աճել են 13.3%-ով․ ՏՄՊՊՀ-ն դարձյալ անգործություն է ցուցաբերումՆերքին գործերի նախարարը ոլորտի քաղաքական պատասխանատուն կլինի. Արդարադատության փոխնախարար Մեծ Բրիտանիայում կյանքից հեռացել է «Հարի Փոթեր»-ից հայտնի դերասանուհին Եվրոպական ինդեքսներն աճել են Պղնձի գինն աճել է, ալյումինի գինը՝ նվազել․ LME Նավթի գները նվազել են Թբիլիսի-Գյումրի-Մոսկվա ուղղությամբ տարանցիկ չվերթներ կիրականացվեն Հայտնի է տարվա լավագույն մուլտֆիլմը ԿԳՄՍ նախարարի հրամանով հաստատվել են 4-րդ, 9-րդ և 12-րդ դասարաններում սովորողների քննությունները Այս քաղաքում ես եմ տերը․ Հարբած զինվորականը սկանդալ է սարքել ռեստորանում Անվտանգություն․ Համառոտ տեղեկություններ անցնող շաբաթվա ժամանակամիջոցում մամուլում և սոցիալական ցանցերում շրջանառվող լուրերի մասինԹուրքիան և Ուկրաինան պատասխանում են Ռուսաստանին Կրակոցներ՝ Երևանում. վնասազերծվել է մինչև ատամները զինված քաղաքացին Այս ամենից հետո կարծել, թե 2018-ի մարտի 31-ին սկսված պատերազմն ավարտված է, միամտություն կլիներ. Սենոր Հասրաթյան Գեներալ Տիրան Խաչատրյանը դիմել է դատարան Ուկրաինայում 4-րդ մարդն է մահացել կորոնավիրուսի դեմ հնդկական պատվաստանյութով պատվաստվելուց հետո Փոքր բիզնեսի համար հարկային բեռը ավելացել է, իսկ խոշորինը՝ նվազել Դիլիջանի թունելը հոսանքազրկվելու է Նախընտրական պայքարի առաջատարները, ՌԴ-ի հետ հարաբերություններն ու Փաշինյանի հեռացումը. «Միասնություն» շարժման ղեկավար Արման Վարդանյանի հարցազրույցը Մարդկության պատմության ամենամեծ գյուտերից մեկը՝ լուցկի․ «Փաստ»