ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (10 ՀՈՒԼԻՍԻ). Առաջին անգամ ֆուտբոլային մր... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
«Երթևեկությունը փորձադաշտ չէ, շատ հարցեր կապված են մարդկային... ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
«Մեր հիմնական առաքելությունը երեխայի մուտքը մանկատուն կանխար... ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
«Իրականացվեց էմպիրիկ մոտեցում, այնինչ սխալվելու իրավունք չու... ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
Գլոբալ առումով հայրենիք-սփյուռք հարաբերություններում էական տ... ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ
Երևան, 11.Հուլիս,
00
:
00
:
00
Փոխարժեք
478.65
$
560.79
Ինքնամեկուսացածների համար գործող StayHome հավելվածի մասին /տեսանյութ/ Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել Իշխանության գալու օրվանից զբաղված են քաղաքացիներից ավել գումար գանձելու ճանապարհներ գտնելու գործով․ Էդմոն Մարուքյան Ռուսաստանը կվերականգնի այլ երկրների հետ օդային հաղորդակցությունը երկու փուլով Ճանապարհային ոստիկանությունը հայտարարություն է տարածել Էրդողանը ստորագրեց Սուրբ Սոֆիան մզկիթ դարձնելու որոշումը Նանսենի անվան երեխաների խնամքի կենտրոնի 10 սաների ու 5 աշխատակիցների մոտ կորոնավիրուս է հայտնաբերվել Գերմանիան բուժաշխատողների խումբ է գործուղում Հայաստան Պետք է հենց այդպես. Նիկոլ Փաշինյանի եւ Սերժ Սարգսյանի զուգահեռը Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Բակո Սահակյանի հետ ՀՀ Գլխավոր դատախազի տեղակալն ազատվել է աշխատանքից ՀԿ նախագահ. մսամթերքի որոշ տեսակների գները զգալիորեն աճել են Կանգնած ուղևորներին իջեցնում են երթուղային տրանսպորտից Սյունիքում մեկնարկում է 3 խոշոր բնակավայրերի գազիֆիկացումը. 500 տնտեսություն գազ կունենա Թուրքիան գաղտնի համաձայնագիր է ստորագրել օտարերկրյա պետություններից դիսիդենտների առեւանգման վերաբերյալ «Հանրակրթության չափորոշիչներում խնդրահարույց եւ ռիսկային ձեւակերպումներ կան». ՀՅԴ ՀԵՄ-ի հայտարարությունը Էներգիայի միջազգային գործակալությունը բարձրացնում է 2020 թվականի նավթի պահանջարկի կանխատեսումը ԿԳՄՍ նախարարը ներկայացրել է՝ ի՞նչ պետք է անեն աշակերտները տարրական, հիմնական ու ավագ դպրոցներում Իրանը երբեք չի մոռանա եւ չի ների գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանիի սպանությունը Հայաստան է վերադառնում 124 քաղաքացի

«Ռազմավարական ձախողում. որոշումների մի մասը կա՛մ սխալ էր, կա՛մ ուշացած, սխալ էր գնահատվել նաև վտանգը»

Հայաստանում կորոնավիրուսի արձանագրված դեպքերի հիման վրա այլ երկրների հետ արված համեմատությունները բավականին հարաբերական են: Մենք դեպքերն արձանագրում ենք այնքանով, որքանով հետազոտում ենք, իսկ մենք ակնհայտ ավելի քիչ ենք հետազոտում, քան այն երկրները, որոնց հետ փորձում ենք համեմատվել: Այս կարծիքին է բժիշկ-համաճարակաբան Էդուարդ Հովհաննիսյանը:

«Եթե մենք թեստերի քանակը շատացնենք, միանշանակ մեր դեպքերի թիվը բավականին կտրուկ աճելու է: Եվ այս տեսանկյունից իրավիճակը միայն դեպքերի թվով գնահատելն այդքան էլ ճիշտ չէ: 

Այդուհանդերձ, ակնհայտ է, որ մեզ մոտ իրավիճակը նույնիսկ ավելի մտահոգիչ է, քան վկայում են արձանագրված դեպքերը. մարդկանցից բազմաթիվ ահազանգեր ենք ստանում առ այն, որ տանը նստած` չեն կարողանում հետազոտվել, դիմել բուժօգնության, հերթեր են գոյանում և այլն: 

Եվ որպեսզի ռեալ պատկերացնենք, թե համաճարակը մեզ մոտ ինչ փուլում է, պետք է իրականում գոնե 3 անգամ ավելի թեստ կատարել, բացի այդ, ռեալ ինֆորմացիա ստանալ ջերմող, թուլություն, ինչպես նաև թոքաբորբ և այլ նախանշաններ ունեցող անձանց քանակի մասին: 

Միայն այդ դեպքում կկարողանանք ասել, թե մեզ մոտ համաճարակն ինչ փուլում է: Համենայն դեպս, մենք պետք է հստակ արձանագրենք, որ այն չի դանդաղում. մինչև հիմա միայն աճի միտում կա՝ դանդաղելու միտում չեմ տեսնում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց համաճարակաբանը՝ շեշտելով, որ դեռ տեսանելի չէ, թե հետագայում ինչ պատկեր կունենանք:

Անդրադառնալով համաճարակի դեմ պայքարի քաղաքականությանը՝ մեր զրուցակիցն ընդգծեց. «Մինչև հիմա ես դեռ չեմ հասկանում, թե ռազմավարությունն ինչպիսին է: 

Հետ նայելով՝ ընդհանուր կարելի է այսպիսի գնահատական տալ. որոշումների մի մասը կա՛մ սխալ էր, կա՛մ ուշացած: Ճիշտ որոշումներ էլ կային, բայց դրանք ևս ուշացած էին: Մասնավորապես այն առումով, որ, առհասարակ, հակահամաճարակային միջոցառումները կանխարգելող բնույթ պետք է ունենան: 

Իսկ մենք տեսել ենք, որ ինչ-որ երևույթ է զարգացել, և հետո առողջապահության նախարարությունը պարզապես արձագանքել է դրան: Կանխատեսումն ընդհանրապես հիմնված է գիտելիքների, փորձի, վերլուծությունների, ինչպես նաև քննարկումների վրա, բայց այդ կանխատեսում ասվածը ես չեմ տեսել ու հիմա էլ չեմ տեսնում: 

Հիմա եթե անգամ փոփոխություններ էլ լինում են, լինում են քննադատությունների ու ճնշումների հիման վրա»:

Այս համատեքստում Է. Հովհաննիսյանը բերեց մահճակալային ֆոնդի շուրջ մինչ այս առկա արձագանքները, համաձայն որոնց՝ թեպետ տարբեր բուժհաստատություններ պատրաստ էին վարակի դեմ պայքարին, բայց չէին ընդգրկվում այդ գործընթացի մեջ:

«Միայն այդ արձագանքներից հետո միանգամից մեկ օրվա մեջ հրաման տրվեց, որը նախապես պատրաստված որոշում չէր: Ընդհանուր առմամբ, ես այս ամբողջ պայքարը որպես ռազմավարական ձախողում եմ տեսնում. սխալ էր գնահատվել վտանգը, սխալ էին գնահատվել նաև վիրուսի առանձնահատկությունները: 

Հաջորդ մեծ խնդիրը կանխարգելումն է: Կանխարգելման հիմնասյուներից մեկը ժողովրդի հետ հաղորդակցումն է, որը սխալ հիմքերի վրա է դրված: 

Փորձում են վախի մթնոլորտով մարդկանց ստիպել, որ զգուշանան: Ու այս մեթոդն ակնհայտ է հատկապես մայիսի սկզբից, երբ գիտակցեցին, որ համաճարակը դուրս է գալիս իրենց վերահսկողությունից: Հենց այդ շրջանից գործի դրվեց տագնապն ավելացնող հռետորաբանությունը: 

«Մահճակալների թվը քիչ է, չի բավականացնելու», «վերակենդանացման բաժանմունքում ընդամենը 10 տեղ ունենք», «մարդիկ մահանալու են», և այսպես շարունակ»,-ընդգծեց բժիշկը՝ շեշտելով, որ նպատակը ստիպելն էր, որ մարդիկ մահից վախենան, բայց այս ամենն այլ էֆեկտ ունեցավ:

«Այս ամենի հետևանքով հոգեբանական արգելք է առաջացել: Մարդիկ չեն ուզում մտածել այս հիվանդության մասին, չեն ուզում պաշտպանվել, անկախ ամեն ինչից գերադասում են ավելի հանգիստ ապրել այս պահին, որովհետև վարակն իրենց համար անխուսափելի է դարձել: Սա, իհարկե, թերացումների հետևանք է: 

Չի աշխատել մի մեծ մասնագիտական խումբ, որը խորհուրդ կտար ժողովրդի հետ հաղորդակցման ճիշտ ռազմավարություն ընտրել, որն իր հերթին նաև վստահություն կներշնչեր: Հիմա, ցավոք, ի՞նչ է կատարվում: 

Ամենաճիշտ բանն էլ ասես, միևնույն է, մարդկանց մեջ վստահություն չկա: Այս պարագայում արդեն դժվար է ասել, թե ինչպես կարելի է ճիշտ մեսիջներ հասցնել: Իրականում հաղորդակցման ռազմավարության առումով ես մեծ խնդիր եմ տեսնում: Ամբողջ շեշտը դրվել է դրսում դիմակ կրելու վրա, երբ դրսում մարդը պրակտիկորեն վարակման վտանգի տակ չէ: 

Այնուհանդերձ, ինչ-ինչ պատճառներով ուժերի ու ռեսուրսների 90 տոկոսը կենտրոնացված է մարդկանց՝ դրսում դիմակ հագնել ստիպելու վրա, ինչն անհասկանալի է»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը:

Խոսելով նաև «գիտակցված լոքդաունի» կոչի, ինչպես նաև պաշտոնյաների կոչերը ոչ միանշանակ ընդունելու խնդրի մասին՝ նա հավելեց.«Ժողովրդի ռեսուրսը սպառվեց մարտ-ապրիլ ամիսներին, երբ, ի դեպ, մարդիկ բավականին պարտաճանաչ հետևում էին ընդունված որոշումներին ու կատարում դրանք: Այլ հարց է, որ այդ որոշումները ոչ լիարժեք էին: 

Ընդհանրապես, լոքդաուն ասվածը խորը սահմանափակում է ենթադրում: Երբ ասվում է՝ գնալ գիտակցաբար լոքդաունի, սա նաև նշանակում է, որ տնտեսությունը ոչ մի բան չի անում, մարդիկ իրենք իրենց պետք է սահմանափակեն, չաշխատեն, չշփվեն և այլն: Ինչպե՞ս կարող է նման բան լինել: 

Եթե մենք հիմա երկու շաբաթով մեր ամբողջ բնակչությանը մտցնենք խոր կարանտինի մեջ, տեսականորեն, այո, մենք համաճարակի ողնաշարը կկոտրենք, բայց երկու հարց է առաջանում. առաջին՝ արդյոք դա հնարավո՞ր է ֆինանսապես, երկրորդ՝ ժողովուրդը պատրա՞ստ է դրան, որովհետև ժողովուրդը սպառել է նաև հավատալու ռեսուրսը: Իսկ այդպիսի նեղություն մարդն իրեն կարող է պատճառել այն ժամանակ, երբ հավատում է ինչ-որ բանի: Հարցն առաջին հերթին խոսքին հավատալու մասին է:

 Օրինակ՝ հիմա կարող ենք հարցում անել հասկանալու՝ Արսեն Թորոսյանի խոսքին մարդկանց քանի՞ տոկոսն է հավատում, քանի՞ տոկոս վստահություն ունի այդ մարդը, որը շաբաթը մեկ կարծիք է փոխում: Մեծ խնդիր է սա. առհասարակ, իրականում պաշտոնյայի խոսքն այնքան է արժեքազրկվել»: 

Նշենք, որ առողջապահության նախարարությունն օրենսդրական փաթեթ է մշակում արտակարգ դրության պայմաններում առողջապահական համակարգի կենտրոնացված կառավարում ունենալու համար։

 Համաձայն սպասվող օրենսդրական փոփոխությունների՝ նշված ժամանակահատվածում կառավարությանը կտրվի լիազորություն՝ ՀՀ բոլոր բժշկական կենտրոնների կառավարումը փոխանցելու նախարարությանը՝ անկախ բուժհաստատությունների ենթակայության և սեփականության ձևից։

 

Անդրադառնալով այս նախաձեռնությանը՝ Է. Հովհաննիսյանը շեշտեց, որ այս առումով միայն մի շարժառիթ է տեսնում. «Եթե այդ օրենսդրական փոփոխության առաջարկությունն այլ անձ նախաձեռներ, դեռ կմտածեի, որ հիմքում ինչ-որ էական օգուտ կա: 

Բայց ես հիմա այլ նպատակ եմ տեսնում. ասել՝ «ես ունեի ինչ-որ մտքեր, որոնք չկարողացա իրականացնել, որովհետև որոշ ղեկավարներ ինձ խանգարեցին, հիմա օրենքը կունենամ, իրենց կփոխեմ, ու ամեն ինչ լավ կլինի»: 

Այս առումով հիշենք, որ մինչ այս կանխարգելման ձախողման համար մեղավոր նշանակվեց ժողովուրդը: Ինչևէ, վերոնշյալի առումով ես ուզում եմ շեշտել, որ չկա այնպիսի գլխավոր բժիշկ կամ բուժհաստատության տնօրեն, որը պատրաստակամ չէ պայքարելու կորոնավիրուսի համաճարակի դեմ: 

Հետևաբար, մարդկանց փոխելու ցանկության մեջ ես ավելի շատ կորոնավիրուսի դեմ պայքարի ֆինանսական հոսքերը վերահսկելու շարժառիթ եմ տեսնում: 

Միևնույն ժամանակ նշեմ, որ նա չունի այն մարդկային ռեսուրսը, որ ավելի լավ մասնագետներ նշանակի, իր թիմում նման պրոֆեսիոնալներ չկան, որոնք կարող են հզորացնել որևէ բժշկական կենտրոն: Սա շատ վտանգավոր ու վնասակար գործիք կարող է լինել իր ձեռքում»:

Ամփոփելով ու ընդգծելով համաճարակը հաղթահարելու իր տարբերակը՝ Է. Հովհաննիսյանն ընդգծեց, որ հիմա էլ ուշ չէ ստեղծել մեծ մասնագիտական խումբ, որը կստանձնի ռազմավարությունների մշակման պատասխանատվությունը: Նա շեշտեց, որ մեր ամբողջ բժշկագիտական պոտենցիալը պետք է ընդգրկել որոշումներ կայացնելու մեջ և հենց իրենց մատնանշած ուղով առաջ գնալ:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

website by Sargssyan