ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (26 ՀՈԻՆՎԱՐԻ)․ Երևանում բացվել է առաջին ... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Իրական սիլլոգիզմի քաղաքական շղթան․ «Փաստ» ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ
Երբեմն ուզում ես ոմանց ապտակել, որ արթնանան քնից․ «Փաստ» ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ
«Գնաճն ավելի մեծ է, մինչդեռ հրապարակվող թվերը մարդկանց մոլոր... ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
«Սպառնալիքները վերացական չեն. այս իշխանությունները համարժեք ... ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
Երևան, 26.Հունվար,
00
:
00
:
00
Փոխարժեք
478.65
$
560.79
Ֆրանսիան և Հունաստանը 3 միլիարդ դոլարի ռազմական գործարք են կնքում ԶՈՒ կազմավորման 29-ամյակի առթիվ տոնական հանդիսավոր միջոցառումներ չեն անցկացվի Նիկոլ Փաշինյանը ներողություն կխնդրի Խաչատրյանների ընտանիքից Ստեփանակերտում շմոլ գազից 10 բնակիչ է թունավորվել Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումից հետո համագործակցության նոր հնարավորություններ կան. Իրանի ԱԳՆ Կարագի մանրածախ գները դեկտեմբերի 1-ից հունվարի 11-ն աճել են, հունվարի 20-ի դրությամբ՝ նվազել. ՏՄՊՊ Մի քանի տարի առաջ ռեալ շանս կար ԼՂ հակամարտությունը լուծելու համար․ Լավրովը խոսեց դասի մասին, որը պետք է նկատի ունենան այլոք Վերջին 10 օրվա ընթացքում 2 անգամ հրավիրվել եմ Երևանի Քննչական կոմիտե․ Արմեն Աշոտյան Մարտնչող տգետի հերթական գլուխգործոցը Գաղտնի բանակցությունների արդյունքում որոշել են Ադրբեջանին հանձնել Հայաստանի բոլոր կղզյակները Ապշեցնող փաստեր կենդանակերպի նշանների մասին. նրանց անտանելի և դրական կողմերի մասին «Ամենաբարի սրտով աղջիկ»․ Ռազմիկ Ամյանի նոր տեսահոլովակը՝ նվիրված Վարդուհի Վարդանյանի որդու հարսնացուին Հայկական կողմը հաստատում է. Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետերը կհանդիպեն Նոր պաշտոնանկություն՝ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Պետությունը 15 334 դրամ է պահանջում կամավորներից, ովքեր չեն զոհվել Արցախում

Աղե­տի մա­սին ըմբռ­նու­մը շու­տով ըն­կա­լե­լի կլի­նի բո­լո­րի հա­մար․«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

vz.ru-ն «Հայերը դեռ չեն գիտակցում, թե ինչ է տեղի ունեցել» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Լեռնային Ղարաբաղում ռազմական պարտությունը գրեթե վերածվել է ազգային աղետի ամբողջ հայ ժողովրդի համար: Հայաստանում դեռ երկար են վիճելու այդ աղետի անխուսափելիության աստիճանի, ինչպես նաև այն մասին, թե որն է առանձին քաղաքական գործիչների կամ նույնիսկ մի ամբողջ քաղաքական ուղղվածության մեղքի բաժինը այդ ամենում: Այլ հարց է, որ մեկուկես ամիս տևած պատերազմն ավարտվել է ամբողջական բարոյական ապոկալիպսիսով, արժեքների կորստով և հարմարավետ ու ինքնաբավ այն աշխարհի ոչնչացմամբ, որում քառորդ դար ապրել է հայ հասարակությունը:

Իհարկե, դա մասամբ հորինված մի աշխարհ էր, որտեղ ցանկալին ներկայացվում էր որպես իրական, և ներկայի վերլուծությունն ու ապագայի կանխատեսումը փոխարինվում էին հին դեպքերի մասին պատմական օգտակար հղումներով: Հարցն այն չէ, թե ինչ տարածք է կորսվել, այլ այն, թե ինչ կարելի էր պահպանել և, ընդհանրապես, ինչն է սխալ եղել: Փաստն այն է, որ հայկական աշխարհը այլևս երբեք նույնը չի լինի: Բնական, գենետիկ վախը կրկին վերադառնում է այնտեղ, պատմական հեռանկար չի երևում, և ազգը կրկին նման է քանդված մրջնաբնի: Փախստականը ամսվա բառն է: Մշակութային և կրոնական ինքնությունը հարցականի տակ է:

Փաշինյանին նույնիսկ ծաղրում են Էջմիածնում՝ կաթողիկոսի ներկայությամբ, ինչը աներևակայելի է, և ի պատասխան՝ վարչապետը թաքնվում է թիկնապահների պատով: Քահանաները սրբապատկերներն ու գրքեր են տեղափոխում Ղարաբաղի եկեղեցիներից և վանքերից: Ադրբեջանին փոխանցվող տարածքները վերածվել են ոչ թե ամայի տարածքի, այլ բառացիորեն այրված տարածքի: Հայ բնակչությունը, այնտեղից հեռանալով, հրկիզում է սեփական տները: Անգամ նախնիների աճյուններն են գերեզմաններից հանվում և տեղափոխվում Հայաստան: Դա հեռանալ չէ, դա գաղթ է։ Այդպես հեռացել են անցած դարի սկզբին Կիլիկիայից, Վանից, Տրապիզոնից և այլ վայրերից։ Հեռանում են առանց վերադառնալու հույսի։ Հայերի մեծ մասը բացատրում է իր արտագաղթը պարզապես այսպես. «Մենք չենք կարող և չենք ապրելու նրանց (ադրբեջանցիների) հետ»: Այդ փաստարկի հետ նույնիսկ անհնար է վիճել, քանի որ համակեցություն եղել է միայն կայսրության, ապա խորհրդային ռեժիմի օրոք: Հենց թուլացել է ռուսական (ցանկացած ձևով) իշխանությունն ու ուժը, սկսվել են ջարդերը: Հենց հաջորդ օրը:

Վերացականորեն խաղաղության և բարեկամության մասին մարդասիրական, «աղջկական» փաստարկները, կամ նույնիսկ հանրահայտ «չկան վատ ազգեր, կան առանձին չարագործներ» ասույթը այդ տարածքում չի գործում: Դա, իհարկե, ցավալի է, բայց դա պետք է գիտակցել: Իլհամ Ալիևն ասում է, որ հայ բնակչությունն Ադրբեջանում կապրի ինչպես Քրիստոսի ծոցում, կստանա տարատեսակ արտոնություններ և պաշտպանված կլինի օրենքով: Կան նախադեպեր: Օրինակ՝ Իրանի փոքրիկ հրեական համայնքը, որը պարբերաբար ցուցադրվում է արտաքին աշխարհին որպես շիական հանդուրժողականության օրինակ: Ի դեպ, Թեհրանում կա նաև նմանատիպ հայկական համայնք, որը երկրում բացառիկ արտոնություն ունի. «Հայկան տունը» միակ տեղն է, որտեղ օրինականորեն վաճառվում է ալկոհոլ, և երեկոները բոլոր խմել ցանկացող դիվանագետների համար այն լույսի աղբյուր է: Իրականում Բաքուն պատրաստվում է բռնազավթված տարածքներում նախկին ադրբեջանցի փախստականների կամ նրանց սերունդների հոսքային վերաբնակեցում իրականացնել:

Հայ բնակչության զանգվածային արտագաղթը չնայած հրապարակավ չի խրախուսվում, բայց դրան ոչ ոք չի էլ խանգարում: Արդյունքում հնարավորինս սեղմ ժամկետում տարածաշրջանի էթնիկ և ժողովրդագրական իրավիճակը կտրուկ կփոխվի, ինչը կբերի քաղաքական փոփոխությունների: Իզուր չէ, որ Բաքուն փոխել է իր հռետորաբանությունը Ղարաբաղի հարցում և այժմ համաձայն է միայն «մշակութային ինքնավարության» հետ: Այլևս չի խոսվում քաղաքական իրավունքների կամ իրական ինքնավարության մասին: Միգուցե Ալիևը պարզապես չափն անցել է, երբ ուղիղ եթերի ընթացքում սկսել է նվաստացնել Փաշինյանին՝ գոռալով. «Լավ, որտե՞ղ է ձեր ինքնավարությունը»: Բայց Իլհամ Ալիևը չափազանց փորձառու անձնավորություն է նման ձախողում թույլ տալու համար:

Բաքուն նախապես էլ հասկանում էր, որ համատեղ կյանք չի լինելու, արդյունքն անխուսափելի էր, և ոչ ոք չէր պատրաստվում խոսել հայերի քաղաքական իրավունքների մասին: Այս բարոյական աղետի մասշտաբը համեմատելի է 1915 թվականի ցեղասպանության դեպքերի հետ, ուղղակի թվային առումով ավելի փոքր է: Կարելի է, իհարկե, ասել, որ Ալիևը իրոք կփորձի հանդուրժողականության տեսք ստեղծել գոնե սկզբնական ժամանակներում, բայց հայ հասարակության գիտակցության մեջ այն, ինչ տեղի է ունենում, ընկալվում է որպես բարբարոսների կողմից Հռոմի ոչնչացում: Հայկական մտածելակերպն արդեն հակված է ինքնաքննադատության, մտորումների և հավերժ վշտի: Ներկայումս բորբոքված են միայն քաղաքական կրքերը և անձնական հարաբերությունների պարզաբանումները:

Բայց որոշակի ժամանակ կանցնի, և բարոյական, էթնիկ և պատմական աղետի մասշտաբներն առավել հայտնի կդառնան: Նույնիսկ դժվար է պատկերացնել, թե ինչ պատմական հաշիվ կներկայացվի նրանց, ովքեր կնշանակվեն այս աղետի մեղավորներ: 1990-ականների սկզբին դժվար էր պատկերացնել դասալքություն հայկական ջոկատներից: Ժամանակները սուղ էին, իսկ բարձր մոտիվացիա ունեցող մարդիկ՝ առատ: Եվ այն, ինչ տեղի ունեցավ 2020 թվականին, անհավանական է թվում: Տեսանելին այն է, որ ներկայումս այս մասշտաբն ավելի լավ է ընկալվում հեռվից, մինչդեռ Հայաստանում մարդիկ զբաղված են հարաբերությունների պարզմամբ: Հայկական ինքնության համար իսկական ծանր ժամանակները դեռ չեն եկել:

Բայց աղետի մասին ըմբռնումը շուտով ընկալելի կլինի բոլորի համար: Մնում է հուսալ, որ հայ հասարակությունը կկարողանա հաղթահարել դա, չնայած իրոք շատ դժվար է պատկերացնել, թե ինչպես կարելի է դա վերապրել առանց մեկ այլ հետտրավմատիկ համախտանիշի այն ազգի համար, որն արդեն շատ բան է վերապրել իր դարավոր պատմության ընթացքում:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

website by Sargssyan