Արցախի մի քանի բնակավայրում այսօր չպայթած զենք-զինամթերքի ոչ... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Սուրենյանը մարտ ամսին սպասվող եղանակի մասին. սպասվում են անա... ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
Ռուս խաղաղապահները, ընդհանուր առմամբ, ԼՂ-ում վնասազերծել են ... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է կցորդիչով բեռնատարների հ... ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
«ՀԷՑ»-ը տեղեկացնում է. Երկար ժամանակով լույս չի լինելու ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Երևան, 26.Փետրվար,
00
:
00
:
00
Փոխարժեք
478.65
$
560.79
Գլխավոր շտաբի ևս մեկ գնդապետ միացել է հայտարարությանը Ո՞ւր էր Փաշինյանն այս 3 տարիների ընթացքում, ինչո՞ւ չէր պահանջում փոխարինել, եթե Ռուսաստանը վատ զենք էր մատակարարել. Կոլերով Մեղրիի համայնքապետն աջակցություն է հայտնում ՀՀ ԳՇ-ին և Օնիկ Գասպարյանին Դավաճան Նիկոլն իր պես թերուսին նշանակել է Դիլիջանի քաղաքապետ․ Գագիկ Համբարյան Ես երբևէ իմ մասնագիտական ողջ կյանքի ընթացքում չեմ հանդիպել Թուրքիայի կողմից այսչափ մեծ արձագանք Հայաստանի ներքաղաքական կյանքին․ թուրքագետ Եթե այս գործողությունները շարունակենք մի քանի օր` գոյանքը, որը նստած է վարչապետի աթոռին, երկար կարո՞ղ է դիմանալ. Սրապիոնյան Էրդողանն անդրադարձել է Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձություններին Ռազմագերիների թիվը մոտ է 300-ի, հաստատված դեպքերինը՝ 80-ի․ Ալիևը քաղաքական ճնշում է գործադրում «ԴՆԹ-ի պատասխանները կեղծում են, կվառե՛նք Հերացին»․ անհետ կորածի ծնողն ահազանգում է Հայ-ադրբեջանական սահմանի մասին. ՊՆ ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակի արձագանքը մամուլի ասուլիսում Իլհամ Ալիևի հնչեցրած ստերին ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է Փարիզում ցուցադրվել է Վան Գոգի նկարը, որը գրեթե ոչ ոք չի տեսել Մատենադարանում կներկայացվի արցախյան ձեռագրային արվեստը Թուրքիա. Մի արեք կտրուկ գործողություններ, մեզ համար միևնույնն է, մենք սիրում ենք Նիկոլին. Միջազգային արձագանքը՝ ըստ Միքայել Մինասյանի Երբեք չէի խոսի սրա մասին, եթե իրեն այդպես չպահեր. Փորձագետը՝ Կարո Փայլանի մասին ԳՇ հայտարարությունն ու նոր, այլընտրանքային բևեռը Կասեցվել է հրուշակեղենի արտադրությունը Նիկոլ Փաշինյանը նոր նշանակումներ է արել Վարչապետի աշխատակազմը ԳՇ պետին ազատելու հարցով ՀՀ նախագահից առարկություն չի ստացել․ խոսնակ

Հայաստանի ապաշրջափակումը՝ ադրբեջանական սցենարով

Հունվարի 11-ին Մոսկվայում Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի հանդիպման արդյունքում արդիականացվեց Ադրբեջանի ու Հայաստանի միջև  ավտոմոբիլային և երկաթուղային հաղորդակցության ուղիների վերակենդանացման հարցը: Անցած մի քանի օրերի ընթացքում այս հարցը լայնորեն քննարկվում էր ԶԼՄ-ներում և փորձագիտական շրջանակներում: Առաջին հերթին խոսքը գնում է երկրների միջև երկաթուղային հաղորդակցության կարգավորման մասին, ինչի համար անհրաժեշտ է ավարտին հասցնել Մեղրիում և Երասխում 90-ականներին կազմալուծված ճանապարհները: Կողմերն այս նախաձեռնությունը մատուցում են այն թանձրուքի ներքո, որ դրա իրականացումն Ադրբեջանին թույլ կտա երկաթուղային հաղորդակցությամբ կապվել՝ Նախիջևանի, իսկ Հայաստանին՝ Ռուսաստանի հետ: Միևնույն ժամանակ՝ Հայաստանն ու Ռուսաստանն արդեն այսօր միմյանց հետ կապող երկաթուղային կապ ունեն:

Խոսքը գնում է այսօր գործող Երևան-Թբիլիսի-Բաքու-Մախաչկալա երթուղու մասին, որով բեռներ կարող են տեղափոխել թեկուզ այսօր: Մինչև հիմա դրան խոչընդոտում էր Հայաստանի շրջափակման հարցով Բաքվի դիրքորոշումը: Սակայն, եթե որպես ելակետ ընդունենք Ադրբեջանի ղեկավարի այսօրվա դիրքորոշումը, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը լուծված է, ապա Բաքուն պետք է վերանայի նաև տրանսպորտային շրջափակման քաղաքականությունը: Բայց տվյալ հարցը կողմերը շրջանցում են՝ զարկ տալով հարավային Հորադիզ-Մեղրի-Նախիջևան-Երևան ճանապարհով երթևեկության վերականգնման անհրաժեշտությանը: Ամեն դեպքում հրապարակային հայտարարություններում այն բացակայում է:

Անհրաժեշտ է նշել, որ հարավային ճանապարհով երթևեկության վերականգնումը ենթադրում է գործնականորեն զրոյից վերականգնել միավորող հանգույցները Մեղրիում, Երասխում և Հորադիզում: Չխորանալով դետալների մեջ՝ նշենք, որ տվյալ նախագծի արժեքը գնահատվում է մի քանի հարյուր միլիոն դոլար ու կտևի տարիներ: Մինչ այդ, եթե ելնենք կողմերի հրապարակային հայտարարությունների տրամաբանությունից, կարելի էր Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև բեռնափոխադրումն իրականացնել Թբիլիսիով ու Բաքվով: Այս երթուղու կազմակերպումը չի պահանջում ոչ ներդրումներ, ոչ ժամանակ: Այս առավել մատչելի և տվյալ պահին գործող միակ երթուղու անտեսումը պայմանավորված է Հայաստանի տրանսպորտային շրջափակման քաղաքականությունից չհրաժարվելու՝ Բաքվի ցանկությամբ:

Ներկայումս Իլհամ Ալիևն առաջնորդվում է այն տրամաբանությամբ, որ Ադրբեջանն առանց այդ էլ Հայաստանից կստանա այն ամենը, ինչ ցանկանում է՝ փոխարենը ոչինչ չառաջարկելով: Ըստ այդմ, հարևան հանրապետությունը կտորպեդահարի միայն իր արևմտյան անկլավով Թուրքիա ելքի հարցի լուծումը Մեղրիով միջանցիկ հաղորդակցության ձևավորման եղանակով: Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև հաղորդակցության կարգավորման հարցը Բաքուն կլուծի մնացորդային սկզբունքով և միայն Մոսկվայի ճնշման ներքո:

Ըստ ամենայնի, Բաքվին հետաքրքիր չէ նաև Հայաստանից դեպի Իրան ելքի հնարավորությունը Նախիջևանի տարածքով: Այս հեռանկարը մեծ ներուժ ունի, քանի որ Պարսից ծոցի իրանական նավահանգիստները կկապի սևծովյան նավահանգիստների հետ: Իսկ այս երթուղու վրա կարելի է գտնել տասնյակ միլիոնների տոննաների հասնող բեռներ: Բայց այս երթուղին գերազանցապես Հայաստանի տարածքով է անցնում, և միայն մի քանի կիլոմետր՝ Նախիջևանի տարածքով: Այսինքն՝ այս երթուղով հիմնական շահառուն Հայաստանն է: Իր հերթին՝ Բաքուն էլ ունի Լենքորանով  Իրանի ուԱդրբեջանի միջև երկաթուղային համակարգերի միացման նախագիծ: Ճիշտ է, այդ նախագիծն արդեն մի քանի տարի դոփում է տեղում, բայց ամեն դեպքում… Չնայած Պարսից ծոցի, Ռուսաստանի ու Եվրոպայի միջև բեռնափոխադրումների հսկայածավալ պոտենցիալին, Նախիջևանով Հայաստանի ելքն Իրան հետագայում մրցակցություն կստեղծի զուտ ադրբեջանական երթուղուն:

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ևս մեկ չգործող երկաթուղային հանգույց է Իջևան-Ղազախը: այս երթուղու վերակենդանացման դեպքում Հայաստանը հսկայական ծապսեր պետք է կատարի Ֆիոլետովո գյուղի մոտ դեռևս խորհրդային տարիներից կիսատ մնացած Մեղրաձորի թունելի կառուցման աշխատանքներն ավարտին հասցնելու, ինչպես նաև Իջևանի մոտ 90-ական թթ. սողանքներից քանդված երկաթուղու հատվածը կառուցելու համար: Բայց սա Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև բեռնափոխադրումներ իրականացնելու ամենակարճ ճանապարհն է: Սակայն դատելով խնդրի վերաբերյալ Ադրբեջանի դիրքորոշումից՝ նրան այս ճանապարհն առհասարակ պետք չէ, իսկ Հայաստանի շահերն այս իրավիճակում անգամ Երևանում առաջ տանող չկա: Ըստ դրա՝ այդ մասին խոսելն իմաստ չունի:

Մեկ այլ, արդեն Թուրքիայի կողմից շրջափակված Գյումրի-Կարս երթուղին առհասարակ որևէ տեղում չի երևում: Միևնույն ժամանակ՝ դրա ապաշրջափակումը Անկարան նույնպես կապում էր ղարաբաղյան հարցի լուծման հետ, որը, ըստ Ալիևի, արդեն լուծված է: Բայց, ըստ երևույթին, Անկարան մտադիր է հետագայում նույնպես Հայաստանը շրջափակման մեջ պահել ու պլանավորում է Կարսից Նախիջևան երկաթուղու կառուցումը: Այս նախագծի վրա կծախսվեն մի քանի հարյուր միլիոն դոլարներ, բայց Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև երկաթուղային հաղորդակցության կարգավորման հարցը, Հայաստանին շրջանցելով, այս երկու երկրների համար ռազմավարական խնդիր է: Այդպիսին է եղել նախկինում, այդպիսին է և հիմա: Այնպես որ, առաջընթաց չի կարելի սպասել նաև այստեղ:

Այսպիսով, Հայաստանի կողմից շրջափակված 4 հնարավոր երթուղիներից սեղանի վրա է ամենաբարդ ու ամենաթանկարժեք Հորադիզ-Մեղրի-Նախիջևան-Երևան երթուղին՝ Նախիջևանի տարածքով դեպի Թուրքիա ճյուղավորվելու հեռանկարով: Ինչո՞ւ է ընտրել միայն այս տարբերակը, որովհետև Ադրբեջանին հենց այդ տարբերակն է պետք: Բայց հաշվի առնելով դրա իրականացման երկար ժամկետները՝ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև հերթական պատերազմը կխանգարի նաև դրա իրականացմանը:

Ռոբերտ Տեր-Առաքելյան

168․am

website by Sargssyan