Երևան, 22.Ապրիլ.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Հայաստանը համաճարակը ծայրաստիճան ծանր է տարել, գուցե և ամենածանրը ամբողջ աշխարհում. արդյո՞ք ավարտվել է այդ աղետը. «Փաստ»

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

naked-science.ru-ն «Կորոնավիրուսը Հայաստանում անկում է ապրում, բայց ոչ թե այն պատճառով, որ իշխանությունները կարողացել են հաղթահարել այն, այլ որ չեն կարողացել դա անել» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի պետական վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ 2020 թվականին 35% -ով ավելի շատ մարդ է մահացել, քան 2019 թվականին: Առաջին հայացքից ամեն ինչ տրամաբանական է. լայնամասշտաբ պատերազմն անխուսափելիորեն բերում է զոհերի: Այնուամենայնիվ, պաշտոնական վիճակագրությանը մանրակրկիտ հայացք գցելը ցույց է տալիս բոլորովին այլ բան. Հայաստանը համաճարակից իրականում շատ ավելի մարդ է կորցրել, քան պատերազմից: Ամենայն հավանականությամբ, տեղի բնակչության մեծ մասն արդեն իսկ հիվանդացել է կորոնավիրուսով, չնայած հաճախ անախտանշան:

Իսկ ինչպե՞ս է ստացվել, որ Հայաստանում կորոնավիրուսներից մահերի պաշտոնական թիվը ցածր է: Արդյո՞ք դա նշանակում է, որ համաճարակը «մարել» է, քանի որ «բոլորը հիվանդացել» են: Ցավոք, դա այնքան էլ պարզ չէ: 2019 թվականին Հայաստանում բոլոր պատճառներից մահացել է 26 186 մարդ, իսկ 2020-ին՝ արդեն 35371, կամ 35 % -ով ավելի: Երկու տարվա մահացության միջև տարբերությունը երբեք չի տալիս նման կտրուկ ցատկ առանց լուրջ ցնցումների: Դա կոչվում է «ավելցուկային մահացություն», իսկ անցյալ տարի Հայաստանի համար այն հասել է 9185 մարդու: Դա հսկայական ցուցանիշ է և բացատրության կարիք ունի: Առաջին բանը, որն ինքնին առաջ է գալիս, կատաղի պատերազմն է: Այո, բայց, ըստ պաշտոնական տվյալների, պատերազմում զոհվել է 2291 քաղաքացի (վիճակագրական տվյալների ամփոփման հատվածում, այսինքն՝ 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ-խմբ.):

Այսինքն, առկա է ևս 6894 մահվան «ավելցուկային» դեպք, որը պետք է բացատրվի այլ պատճառով: Բայց ինչո՞վ: Առաջին հայացքից դա չի կարող լինել կորոնավիրուսը: Պաշտոնական վիճակագրությունը ասում է, որ Հայաստանում Covid-19- ից մահացել է 3405 մարդ, որը 6894 լրացուցիչ մահվան դեպքերի կեսից էլ պակաս է: Ի՞նչն է ապահովել մնացածը: Ըստ վիճակագրության, 2020 թվականին գրանցվել է արյան շրջանառության համակարգի հիվանդություններից 2987 «ավելցուկային մահացություն» (2020 -ի 17 056 մահերից հանած 2019 թվականի 14 069-ը): Միանգամից 21,2 % աճ: Շնչառական հիվանդությունների դեպքում 2020 թվականին «ավելցուկային մահացությունը» կազմել է 841 մարդ (3010-ից հանած 2169-ը), այսինքն՝ 38,8 % աճ: Ընդհանուր առմամբ, արյան շրջանառության և շնչառական համակարգերի հիվանդություններից մահացության աճը կազմել է 3828 դեպք:

Կարևոր է հասկանալ. կաթվածից և ինսուլտից մահացության 21,2 % -ով աճ առանց պատճառի չի կարող լինել, շնչառական համակարգի հիվանդություններից մահացության 38,8% -ոց աճ ևս առանց պատճառի չի լինում: Հայաստանի վիճակագրությունը նախկինում նման տատանումներ չի արձանագրել: Նման աճ առկա է նաև շատ այլ երկրներում: 2020 թվականին ամենուր` ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում և այլն, վիճակագրությունը ցույց է տալիս սրտի և արյան անոթների, ինչպես նաև շնչառական համակարգի հիվանդություններից մահացության աճ: Պատճառն այն է, որ կորոնավիրուսը, ըստ էության, սպանում է ոչ միայն թոքաբորբով, այլ նաև այլ հիվանդություններով: Կորոնավիրուսը որոշակիորեն նման է Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վեպերի մարդասպաններին: Ճիշտ ինչպես նրանք, այս վիրուսն էլ հաճախ ինքն է սպանում՝ մեղքը «բարդելով» այլ հիվանդությունների վրա:

Բայց Հայաստանի համար կա նաև տխուր նորություն. Ռուսաստանում 2020 թվականին մահացության մակարդակը գերազանցել է 2019-ի մակարդակը ընդամենը 17,9 % - ով, միևնույն ժամանակ այդ երկիրը աշխարհում համաճարակից առավել տուժած երկրներից մեկն է համարվում: Իսկ Հայաստանում 2020 թվականին մահացության մակարդակը 35 % -ով է գերազանցել նախորդ տարվա ցուցանիշը (անգամ չհաշված պատերազմի զոհերը՝ այն հսկայական է՝ 26,3 %): Դա նշանակում է, որ Հայաստանը համաճարակը ծայրաստիճան ծանր է տարել, գուցե և ամենածանրը ամբողջ աշխարհում: Ինչո՞ւ է դա տեղի ունեցել։ Ամենաակնառու խնդիրը առողջապահական մարմինների վատ աշխատանքն է: Նրանք ժամանակին չեն կարողացել հասարակությանը բացատրել համաճարակային խնդրի լրջությունը:

Արդյունքում, բնակչությունը, ըստ էության, չի պահպանել հակահամաճարակային կանոնները, ինչը հանգեցրել է մահացության կտրուկ աճի: Թերևս դա մասամբ կապված է Հայաստանի առողջապահության նախկին նախարար Արսեն Թորոսյանի հետ, որը ներկայումս ազատված է պաշտոնից: Բայց արդյո՞ք ավարտվել է այդ աղետը: Հասկանալի է, որ իշխանությունների կողմից համաճարակի դեմ ձախողված պայքարի պատճառով շատ են եղել հիվանդները: Հայտնի է նաև, որ հիվանդությունից հետո առաջին ամիսներին հիվանդ մարդը հազվադեպ է վարակվում: Հետևաբար, համաճարակը չկառավարելը ժամանակի ընթացքում բերել է վարակի նոր դեպքերի քանակի անկման, և Հայաստանում համաճարակը անկում է ապրել: Արդյո՞ք դա բավարար է հիվանդության հետագա տարածումը դադարեցնելու համար: Տեսականորեն վարակի տարածման ակտիվությունը նվազում է, երբ բնակչության 60 % -ը արդեն իսկ վարակված է լինում: Դժվար է հաստատապես ասել Հայաստանում բնակվող բնակչության իրական թիվը և դժվար է ասել իրական վարակվածների թիվը, բայց փետրվարից Հայաստանում նոր ախտորոշված դեպքերի թիվը սկսել է նվազել:

Ցավոք, ուրախանալու համար դեռ վաղ է: Կորոնավիրուսի բրիտանական շտամը տարածվում է ամբողջ աշխարհում: Դրա տարբերությունը նախկին՝ դասականից այն է, որ այն բարձր վարակելիություն ունի: Հետևաբար, այդ շտամի նկատմամբ կոլեկտիվ անընկալությունը կզարգանա, երբ հիվանդների թիվը կազմի ոչ թե 60 %, այլ 70-80 %: Ի վերջո, փաստացի չկա կարանտին Հայաստան մուտք գործողների համար։ Բացի դա, կա ևս մեկ տհաճ պահ: Հարավաֆրիկյան կորոնավիրուսի շտամը ցույց է տվել, որ կայուն է կորոնավիրուսի դասական շտամի հակամարմինների նկատմամբ: Եվ պարզ չէ, թե արդյո՞ք դա նշանակում է, որ նրանք, ովքեր տարել են «հին» Covid-19, չեն հիվանդանա «նոր» Covid-19-ով: Լուծումը բնակչության զանգվածային պատվաստումն է: Պատվաստումից հետո անընկալությունը առանձնահատկություններ ունի։

Օրինակ՝ երկու բաղադրիչով «Sputnik-V» - ով պատվաստվածների մոտ հակամարմինների մակարդակն ավելի բարձր է, քան հիվանդացած անձի մոտ: Պատճառն այն է, որ երկու ներարկումն է իմունային պատասխան առաջացնում, և արդյունքում անընկալությունն ինքնին «ավելի ուժեղ» է արտահայտվում: Ընդ որում, կա նաև կարծիք, որ այն պաշտպանում է ինչպես բրիտանական, այնպես էլ հարավաֆրիկյան կորոնավիրուսի շտամներից, և ըստ ամենայնի, դա այդպես է։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

«Խորհրդաժողով». Հայաստանը և Թուրքիան Հարավային Կովկասում. Իրողություններ և ռիսկեր Կշեռք. ինչպե՞ս այն դարձավ գերճշգրիտ․ «Փաստ» Անի Պողոսյանի գեղեցիկ պարը ՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 106-րդ տարելիցին, պարզապես կփոթորկի ձեր հոգին Արթուր Ղամբարյանը Սյունիքի մարզի դատախազի և քննչականի պետի «հնազանդ հարսին» ներհատուկ վարքագծի մասին ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (22 ԱՊՐԻԼԻ)․ Հանդիպել են Սերժ Սարգսյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը․ «Փաստ» Ակբա բանկը թողարկել է մեծ առավելություններով նոր պրեմիում դասի քարտ Փորձաշրջանի ժամկետը չի կարող երեք ամսից ավելի լինել. աշխատանքային իրավունքի մասին․ «Փաստ» Միամտություն է ակնկալել, որ հաղթանակը կփոխի իրավիճակը և կդադարեցնի թշնամանքի ու անմարդկայնության մոլուցքը․ «Փաստ» Իմաստ ունեցող երկու միտք չեն կարողանում արտահայտել, ինչպե՞ս պիտի աշխատեն արտաքին հարթակներում․ «Փաստ» «Մեր ազգային ու պետական շահերից չբխող, ոչ ադեկվատ հայտարարություններ են արվում»․ «Փաստ» «Ինձ համար նա որպես մարդկային էակ գոյություն չունի». գրականագետը՝ Նիկոլ Փաշինյանի մասին․ «Փաստ» Բարոյականության և իրականության սահմանագծին. ո՞վ կարող է պաշտպանել ռազմավարական դաշնակցին Այն, ինչ տեղի է ունենում մեր երկրում, պարզապես ամոթ ու խայտառակություն է․ «Փաստ» Թշնամին ամեն օր հոխորտում է, իսկ Հայաստանի իշխանությունները ոչնչի պիտանի չեն. «Փաստ» Հասմիկ Պողոսյանի հարսը հարցաքննվել է․ «Ժողովուրդ»«Հանրային ճնշման միջոցով դավաճանին հեռացնելու մարտավարությունը կենսունակ է. ժողովուրդն ի չիք է դարձնում թշնամու օրակարգը». «Փաստ» Նախընտրական հայհոյանքներ՝ Սյունիքից․ Փաշինյանը նպատակ էր դրել իր առջև․ «Ժողովուրդ»«Հրապարակ»․ Ոստիկանության՝ Սյունիքի մարզային վարչության պետի պաշտոնից ազատված Ալիկ Հակոբյանը սպասում է նոր նշանակմանԻրավիճա՞կ է փոխվել. սեփականատերերը հրաժարվում են տարածք տրամադրել. «Փաստ» «Հրապարակ»․ Արայիկ Հարությունյանին շտապ կանչել են Մոսկվա՝ «մշակելու»«Վերբովկայի» փորձեր իշխանությունների կողմից. «Փաստ»«Հրապարակ»․ Արցախի ԱԻՊԾ փոխնախարարի պաշտոնից ՀՀ իշխանությանը քննադատելուց հետո ազատված Բորիս Ավագյանն ինչո՞ւ Է հայտնվել ԱԱԾ-ի տեսադաշտումԻ՞նչ նպատակով էր Փաշինյանը մեկնել Սյունիքի մարզ. «Փաստ» Ոստիկանական 5 ավտոբուս քիչ առաջ ժամանել է Կապան (տեսանյութ)«Ես հայ եմ ու գիտեմ՝ ինչ օր է ապրիլի 24-ը»․ Մխիթարյանը նկարահանվել է տեսահոլովակումՄի խումբ կոնգրեսականներ դիմել են ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենին՝ կոչ անելով ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը. ԱշոտյանԿարմիրբերետավորները հարձակվել ու դաժան ծեծի են ենթարկել պատերազմում վիրավորում ստացած քաղաքացուն53 օր գերության մեջ գտնված զինծառայողին Ռազմական ոստիկանությունը բռնել է. չի ցանկանում ծառայելԿառավարական առանձնատան մոտ վիճակը լարված է (տեսանյութ)Հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցը քննարկվեց սուր ելույթներով. ԵԽԽՎ պատվիրակները պահանջում են խնդրի անհապաղ լուծում. Էդմոն ՄարուքյանՆիկո՛լ Փաշինյան, Ձեր տխրահռչակ և հայակործան քաղաքական կարիերան այլևս ավարտված է. Արտակ Թովմասյան Գագիկ Ծառուկյանն ընդունել է Հայաստանի ծանրամարտի հավաքականին Այս «կինոյի» սցենարիստը հաշվարկել է Նիկոլի ծայրահեղ ոչ ադեկվատությունը. Սուրենյանց44-օրյա պատերազմում նահատակված զինվորների հիշատակը հավերժացնող հրաշափառ խաչքար կտեղադրվի. Արման Վարդանյան Ասեցի՝ չեմ ընդունում, դուռը փակեցի․ Շուռնուխցի կինը պատմում է Փաշինյանի անակնկալ այցի մասինՏեսանյութ. Խաչիկ Ասրյանի՝ Ռազմական և Սոցիալական Հայաստան կառուցելու Ազգային Ծրագրի գլխավոր դրույթները. Մաս 9 (շարունակելի)Ի՞նչ գործ ունեին դիմակավորված իրավապահները Սյունիքի քաղաքներում. իրավապաշտպանՊուտինը Դաշնային ժողովին ուղղված ուղերձում անդրադարձել է ԼՂ հակամարտությանըՇուռնուխցիները հայհոյանքներով ճանապարհեցին Փաշինյանի ավտոշարասյանը (տեսանյութ)Դոլարի փոխարժեքը կրկին բարձրացել է․ ԿԲ «Գալիս է մի պահ, երբ հոգնում ես ներել, խնդրել, համոզել, վիճել, երբ ավելի հեշտ է ամեն ինչ գրողի ծոցն ուղարկել». Դիանա ՏոռեսՕդային տագնապ և շչակի գործարկում՝ 5 մարզերում․ ԱԻՆ-ը ուսումնական վարժանքներ է անցկացրելԱԱԾ-ն հայտարարություն է տարածել Սյունիք այցը՝ Փաշինյանի աչքերով. Կառավարության հրապարակած կադրերը Եթե Ադրբեջանը խոսում է Զանգեզուրի միջանցքի մասին, Հայաստանը կարող է խոսել Նախիջևանի միջանցքի մասին․ Նիկոլ Փաշինյան ՌԴ ԱԳՆ է կանչվել ԱՄՆ դեսպանության ղեկավարի տեղակալը Հայաստանում տնտեսությունն արագ վերականգնվում է. Արայիկ Հարությունյան ««ՁԵՐ ՔԱՅԼ»-ն այլևս ավարտված է, պարո՛ն Փաշինյան». Աննա Կոստանյան Նիկոլ Փաշինյանին Սյունիքում ուղեկցում է «Ալֆա» ջոկատըԱսադը Սիրիայում նախագահական ընտրություններին մասնակցության հայտ է ներկայացրել