Երևան, 20.Ապրիլ.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Լեռնային Ղարաբաղն ու Բայդենի նոր քաղաքականության կանխատեսումները. ինչպես կգործի ԱՄՆ նախագահը»․ Regnum

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

Ռուսական Regnum լրատվական գործակալությունը հրապարակել է հոդված, որում հեղինակը՝ կովկասագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Ստանիսլավ Տարասովը, անդրադարձ է կատարել ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի պաշտոնավարման ընթացքում ԱՄՆ-ի հնարավոր քաղաքականությանը Անդրկովկասում, Լեռնային Ղարաբաղի հարցի կարգավորման շուրջ մոտեցմանը և տարածաշրջանում իր ազդեցության ընդլայնմանն ուղղված հնարավոր գործողություններին։

Ստորև ներկայացնում ենք հեղինակի հոդվածը․

Ադրբեջանական աղբյուրները հայտնում են, որ մի խումբ ամերիկացի կոնգրեսականներ դիմել են ԱՄՆ–ի պետքարտուղարին և պաշտպանության նախարարին՝ խնդրելով ավելի ակտիվ մասնակցություն ունենալ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացում, այդ թվում՝ բանակցել Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի և ինքնորոշման վերաբերյալ հանրաքվեի իրականացման հարցի շուրջ: Հաղորդումներ եղան նաև այն մասին, որ Պետդեպարտամենտը մտադիր է վարձել մասնագետի, որին վստահված կլինի ոչ միայն ՀՀ իրավապահ մարմինների աջակցության ամերիկյան ծրագրի իրականացման վերահսկումը, այլև «ԱՄՆ-ի կառավարության նպատակներն ու քաղաքական կուրսը ձևավորելն ու առաջ տանելը»:

Բաքվում այդ տեղեկությանը նյարդային են արձագանքել: Այնտեղ գիտեն, որ դեռևս 2020 թվականի վերջին՝ Ադրբեջանի, Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև կրակի դադարեցման պայմանագրի ստորագրումից անմիջապես հետո, ԱՄՆ-ի ազգային հետախուզական ծառայությանը հանձնարարվել է Կոնգրեսի համար զեկույց պատրաստել, որում առաջին հերթին ներկայացված կլինեն ամերիկացիների և նրանց տարածաշրջանային գործընկերների ռազմավարական շահերը, երկրորդ՝ Վաշինգտոնի դիրքորոշումը Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի վերաբերյալ և երրորդ՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների հեռանկարները: Բացի այդ, «Ամերիկայի Ձայն»-ի հայկական ծառայությունը հաղորդել է, որ Կոնգրեսը մշակել է գրեթե 900 միլիոն դոլարարժողությամբ օրինագիծ՝ համավարակային համատեքստում ՀՀ տնտեսությանն օգնելու միջոցառումների նոր փաթեթի մասին: Նշվում է, որ «օրինագիծը ուժի մեջ մտնելուց ոչ ուշ, քան 90 օր անց, ԱՄՆ-ի ազգային հետախուզության տնօրենը պետք է գրավոր գնահատական ներկայացնի ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատի հատուկ հետախուզական հանձնաժողովին», որում պետք է կանխատեսում լինի և տարածաշրջանում ուժի հետագա կիրառման կամ հնարավոր ապակայունացման հավանականություն վերաբերյալ»:

Այս պահին դժվար է ասել, թե, ընդհանուր առմամբ, Անդրկովկասում և մասնավորապես Լեռնային Ղարաբաղում ԱՄՆ-ի նոր քաղաքականության վերաբերյալ Բայդենից երբ պետք է հատուկ հայտարարություններ ակնկալել: Այդ ընթացքում ամերիկացի փորձագետները, իրենց խոսքով, ակտիվորեն քննարկում են «Ղարաբաղյան պատերազմի ընթացքում նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի պասիվ քաղաքականության» պատճառները: Ինչպես The National Interest հրատարակության հրապարակած վերլուծության մեջ գրում է հայտնի փորձագետ Մայքլ Ռուբինը, «այդ պահին ԱՄՆ-ի ռազմավարությունը խառնաշփոթի մեջ էր, և հակամարտությունը դադարեցնելու համար Վաշինգտոնին անհրաժեշտ էր հույսը չդնել ԵԱՀԿ-ի կամ Մինսկի խմբի վրա, այլ ճանաչել (կամ սպառնալ, որ կճանաչի) Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը՝ Կոսովոյի օրինակով»: Ի դեպ, սրա վրա էին հույս դնում ԱՄՆ-ում հայկական սփյուռքը և ՀՀ  քաղաքական որոշ շրջանակներ: Ըստ Ռուբինի, դրա համար անհրաժեշտ էր Ղարաբաղյան պատերազմին հստակ բնորոշում տալ որպես «ավտոկրատ Ադրբեջանի և ժողովրդավարական Հայաստանի միջև առճակատում, վերականգնել 907-րդ բաժինը և արգելել Ադրբեջանին օգնություն ցուցաբերելը»: Միաժամանակ անհրաժեշտ էր «ազդանշան ուղարկել Թուրքիային, ցույց տալով, որ այլ երկրների գործերին միջամտելը կարող է բացասական հետևանքներ ունենալ»:

Սակայն Թրամփը միայն «բարձրաձայն» հայտարարություններ է արել՝ ասելով, որ «հեշտ է հաշտեցնել Հայաստանն ու Ադրբեջանը»: Սակայն նրա վարչակազմը ղարաբաղյան ուղղությամբ որևէ առանձնահատուկ բան չի ձեռնարկել: Միացյալ Նահանգներում փորձագետները Թրամփի գործողությունները գնահատում էին որպես հայկական ծագում ունեցող ընտրողներից ձայներ ստանալու փորձ, սակայն դա անհաջող էր և ամերիկահայերը սատարում էին Բայդենին, ոչ թե հանրապետականին: Ի վերջո, Ադրբեջանը հաղթել  է Ղարաբաղյան պատերազմում: Սակայն ազգային անվտանգության փորձագետ Մարկ Էպիսկոպոսը պնդում է, որ «երկարաժամկետ հեռանկարում Բաքվի հաղթանակը կարող է ավելի թանկ նստել, քան Երևանի պարտությունը, քանի որ Ադրբեջանը հրաժարվել է իր ազգային ինքնիշխանության մի մասից»: Նրա խոսքով․ «Թուրքիան պլանավորել, համակարգել և մեծամասամբ նաև իրականացրել է Ադրբեջանի ռազմական գործողությունները», իսկ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը համաձայնվել է Լեռնային Ղարաբաղում ռուս խաղաղապահների ներկայությանը՝ բացառապես Թուրքիայի ազդեցության աճի նկատմամբ աշխարհաքաղաքական հակակշիռ ստեղծելու նպատակով»:

Այս առնչությամբ Բայդենին առաջարկվում է փոխել Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը, Ռուսաստանի հետ գործել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափով և Ֆրանսիայի հետ համատեղ առաջարկել առաջին պլան մղել Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը: Ավելին, Ղարաբաղի հարցով կրակի դադարեցման պայմանագիրը ոչինչ չի ասում նրա կարգավիճակի մասին, ինչը նշանակում է, որ ԱՄՆ-ն կարող է օգտվել «դիվանագիտական հնարավորությունների բացից»: Դա Բաքվում հասկանում են: Պատահական չէ, որ Ալիևը կտրուկ քննադատում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեությունը և կարծում, որ «հակամարտությունն ավարտվել է»: Անկարայի կողմից առկա է նաև աշխարհաքաղաքական խաղի մի տարր, որն առաջարկում է կովկասյան հարթակ ստեղծել` այնտեղ հրավիրելով Ադրբեջանին, Հայաստանին և Վրաստանին՝ առանց Արևմուտքի մասնակցության: Միևնույն ժամանակ, Habertürk-ի հրատարակությունը հիշեցնում է, որ Բայդենը, ի տարբերություն իր նախորդի, անմիջական մասնակցություն է ունեցել ԱՄՆ Կոնգրեսում Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու ջանքերին: 2019 թվականին նա աջակցել է այս հարցի վերաբերյալ օրինագծին: Բարաք Օբամայի նախագահության տարիներին, փոխնախագահի պաշտոնում, նա վերահսկում էր Հայաստանի օգնության և Լեռնային Ղարաբաղի մարդասիրական օգնություն տրամադրումը:

Բայդենը ջանքեր է գործադրել հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման, սահմանների բացման և առևտրի վերսկսման ուղղությամբ: Դժվար թե նման թղթապանակ ունենալով հանդերձ` նա անտարբեր մնա Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ իրադարձությունների զարգացմանը: Սակայն մինչ այժմ խաղաղության գործընթացում Միացյալ Նահանգների գործունեությունը սահմանափակվել է՝ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեին 5 միլիոն դոլար և Լեռնային Ղարաբաղում ռազմական գործողությունների հետևանքով տուժածներին օգնություն տրամադրող միջազգային և հասարակական այլ կազմակերպություններին օգնություն հատկացնելով: Հնարավոր է, ապագայում ԱՄՆ Դեմոկրատական կուսակցությունն ակտիվություն ցուցաբերի Հայաստանին աջակցելու հարցում՝ փորձելով այն նոր Վրաստանի վերածել: Սակայն շատ բան կախված կլինի Երևանի քաղաքական իրավիճակից: Բացառված չէ, որ Բայդենի պաշտոնավարման ընթացքում գաղափարական հայեցակարգը նույնպես ավելի շատ օգտագործվի: Ի դեպ, պատահական չէ, որ մի խումբ կոնգրեսականներ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացին ավելի ակտիվ մասնակցություն ունենալու նպատակով ԱՄՆ պետքարտուղարին և պաշտպանության նախարարին բաց նամակ են հղել Հայաստանում տիրող քաղաքական ծանր ճգնաժամի ֆոնին:

Երևանում ոմանք դա ընդունում են որպես որոշակի ազդանշան: Սակայն, թե ինչպես կգործի Բայդենն այս ուղղությամբ, առայժմ դժվար է ասել»:

Սփյուռքի մեր հայրենակիցներին ՀՀ կառավարման համակարգում ներգրավելու վերաբերյալ Հայաստանը խաղաղության և կայունության կարիք ունի, որի անունը ԲՀԿ է Որ փողոցներն են փակ լինելու ապրիլի 24-ին. ոստիկանության հաղորդագրությունը Պահանջում եմ հրապարակել ԱԽ նիստի եզրափակիչ մասում ՀՀ նախագահի և իմ ելույթը ամբողջությամբ. Օնիկ ԳասպարյանԵՄ-ն պետք է պահպանի երկխոսությունը Ռուսաստանի հետ․ Մերկել Սա առնվազն հիմարություն է. Արմեն Սարգսյանը եղել է ադրբեջանցիներից մոտ 100 մետր հեռավորության վրա Թունավորումից մահացած տավուշցի երեխան այգուց հավաքած, տապակած կանաչի է կերել․ ընտանիքի մյուս անդամների վիճակը կայուն է Վարչապետը հարգանքի տուրք է մատուցել Կոմանդոսի հիշատակին ՖԻՖԱ-ն պաշտոնապես արձագանքեց Սուպերլիգայի ստեղծմանը Ձեր արյունը ԽԻՍՏ անհրաժեշտ է այս պահին. Խնդրում ենք արյան նշված կարգն ունեցող անձանց մոտենալ Արյունաբանական կենտրոնի Արյան բանկ Օնիկ Գասպարյան, պարոն գեներալ, բան չունե՞ք ասելու Քանի՞ տեսակ արևային ժամացույց գոյություն ունի․ «Փաստ» Պաշտոնանկություններ և նոր նշանակումներ՝ ոստիկանապետի հրամանով ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (20 ԱՊՐԻԼԻ)․ ԱՊՀ երկր­նե­րի կո­լեկ­տիվ անվ­տան­գու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը ուժի մեջ է մտել․ «Փաստ»Երեկ կատարվել է 4398 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 667 նոր դեպք Ո՞ւր էր նույն ԵԽԽՎ-ն, երբ «ուղիղ եթերով» մորթում էին մեր զինվորականներին ու խաղաղ բնակիչներին. Մելիքյան «Ո՞ր դեպ­քում շրջա­նա­ռու­թյու­նից հան­ված դե­ղը պետք է ոչն­չաց­նել». լրա­ցում­ներ «Դե­ղե­րի մա­սին» օրեն­քում․ «Փաստ»Հրապարակվեց ԱԽ նիստին Օնիկ Գասպարյանի զեկույցի ձայնագրությունը (Տեսանյութ) Աղվան Չատինյանին Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչում շնորհվեց Զինծառայողների աճյունների որոնողական աշխատանքներն այսօր շարունակվում են Հադրութում Հրաժարական՝ Երևանի ավագանիում Հրաժարականից հետո վարչապետի պաշտոնակատար կլինի Նիկոլ Փաշինյանը. Երբ կլինի հրաժարականը Երբ Փա­շի­նյա­նը խո­սում է առանց թղթի, նա իրա­կա­նում խո­սում է առանց մտա­ծե­լու․ «Փաստ»Նիկոլ Փաշինյանը պաշտոնից ազատեց Գոռ Մելիքյանին Գագիկ Ծառուկյանը հանդիպել է ԲՀԿ ուսանողական խորհրդի անդամների հետ Նախ­կին սկզբունք­նե­րով ԵԱՀԿ Մինս­կի խմբի առա­ջար­կած բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը գնում է փա­կու­ղի․ «Փաստ»Հայաստանում սննդային թունավորման արդյունքում 12-ամյա երեխա է մահացել Զինամթերքի վնասազերծման աշխատանքներ՝ Ստեփանակերտ և Մարտակերտ քաղաքների հարակից տարածքներում «Ամե­նա­կա­րև­ո­րը՝ չհար­մար­վենք զո­հի կար­գա­վի­ճա­կի հետ»․ «Փաստ»Լոռեցիները դեմ են նոր հանքավայրերի բացմանը, ցանկանում են ապրել առողջ էկոմիջավայրում․ «Փաստ» Հայ գերիների հարցից բացի փաթեթում եղել է երկու կետ, որոնք եղել են Ռուսաստանի դեմ. Պարզաբանում՝ հայտնի քվեարկության մասին «Պրագմատիզմ, որը չի աշխատի». «Փաստ» Հայկական Շուշիում հատուկ տեխնիկայով քանդում են հայկական շենքերը (տեսանյութ) Քաղաքականությունը ոմանց համար դարձել է անտեր անապատ, որ անարգել մտնում ու չեն իմանում՝ ուր են գնում. Սենոր Հասրաթյան Ապավինում են ճանապարհների ապաշրջափակման «մոգական ուժին». ի՞նչ խութեր կան. «Փաստ»«ՀԷՑ»-ը տեղեկացնում է. Լույս չի լինելու Բիզնեսի գերակշիռ մեծամասնությունը պատրաստ է վաճառքի հանել իր ունեցվածքը և նույնիսկ արտագաղթել Հայաստանից, ապաշրջափակումը կործանարար կլինի Հայաստանի համար. Սարգսյան Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 3-4 աստիճանով Ամեն ինչ՝ պահի թելադրանքով ու անձնական ցանկություններով ․«Փաստ» Ռու­սաս­տա­նում ար­ձա­գան­քել են Խա­չիկ Աս­րյա­նի հայ­տա­րա­րու­թյա­նը. պար­գև­ատ­րե­լու են. «Փաստ» Այսօր ձեր գործերը հաջող ընթացք կունենան. ապրիլի 20-ի աստղագուշակ «Փաշինյանը շուրջ երեք տարի ոչ միայն բանակի, այլև Հայաստանի պետականության ոչնչացման գործընթաց է տանում». «Փաստ» Նոր համայնքներ կմիավորվեն․ ինչ փոփոխություններ են սպասվում․ «Ժողովուրդ»Այցերի հասցեներն ընտրվում են դժվարությամբ. «Փաստ» «Հրապարակ»․ Քոչարյանի դաշինքի ցանկն ուրվագծվում է«Հրապարակ»․ Եթե «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» աղմկահարույց նախագծի հարցով նախագահը չդիմի ՍԴ, ապա ընդդիմությունը կդիմի«168 ժամ»․ Փաշինյանն ու Ալիևը՝ ընդդեմ հայկական բանակի․ նրանց տեսլականները համընկնում ենԾա­ռու­կյա­նի առա­ջար­կը մեծ աժի­ո­տաժ է առա­ջաց­րել. «Փաստ»Վաղը Արտակ Թովմասյանը կլինի Գյումրիում. կհանդիպի քաղաքացիների հետՀեղինակավոր World Press Photo մրցանակաբաշխության «Գլխավոր լուրեր» անվանակարգում լավագույնն է ճանաչվել Արցախյան պատերազմին նվիրված «Կորսված դրախտ» շարքը