Երևան, 17.Հոկտեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Սոյայի սուոսի դարավոր վեճը՝ չինակա՞ն, թե՞ ճապոնական․ «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Համարվում է, որ սոյայի սոուսը ամբողջ աշխարհում իր ժողովրդականությամբ պարտական է ճապոնական խոհանոցին: Եվրոպայում առաջին անգամ դրա մասին իմացել են որպես սուշիների և ռոլերի սոուս, բայց կարճ ժամանակ անց ամբողջ աշխարհում խոհարարները սկսել են սոյայի սոուս օգտագործել տարբեր ուտեստներ պատրաստելու համար: Ներկայումս աշխարհում սոյայի սոուսն այնքան է արմատացել, որ խոհանոցում ցանկացած տնային տնտեսուհի ունի գոնե մեկ շիշ սոյայի սոուս՝ աղցաններ, միս կամ այլ կերակուրներ պատրաստելու համար: Չնայած այն հանգամանքին, որ ներկայումս բոլորը սովոր են սոյայի սոուսը կապել Ճապոնիայի հետ, բայց պարզվում է, որ իրականում Չինաստանն է նրա հայրենիքը:

Վարկածներից մեկի համաձայն, ենթադրվում է, որ սոյայի սոուսը հայտնվել է բուդդայական վանականների շնորհիվ, ովքեր, հրաժարվելով միս և կաթնամթերք օգտագործելուց, ստիպված են եղել այլընտրանքներ փնտրել: Քանի որ 8-րդ դարում շատ տարբերակներ չեն եղել, սոյան է եկել փոխարինելու մսին: Ժամանակի ընթացքում նրանք սովորել են սոյայից պատրաստել տոֆու պանիր, ապա հայտնվել է սոյայի սոուսը: Գուցե թե սոյայի սոուսը հայտնի մնար միայն վանականների համար, եթե չլինեին Չինաստանում աղի հետ կապված խնդիրները: Այո, 8-րդ դարում սովորական սեղանի աղը չափազանց թանկ էր չինացիների համար, և բոլորը չէին կարող դա թույլ տալ իրենց: Մինչդեռ սոյայի սոուս պատրաստելը հասանելի էր բոլորին, և պատրաստի սոուսը բավական երկար ժամանակ կարելի էր պահել: Հին չինացիները սոյայի սոուսը պատրաստում էին ամենապարզ, բայց ոչ ամենաարագ ձևով. նրանք եփում էին սոյայի հատիկները, իսկ հետո թողնում էին այն որոշակի ժամանակ խմորվելու նպատակով: Այդ տեխնոլոգիան օգտագործվել է շատ երկար ժամանակ, քանի դեռ 17-րդ դարում սոյայի սոուսի բաղադրատոմսը չի հասել Ճապոնիա, որտեղ այն ենթարկվել է փոքրիկ փոփոխությունների:

Ճապոնացիները կատարելագործել են բաղադրատոմսը՝ սոյայի մեջ ցորենի հատիկներ ավելացնելով: Նման կերպ նրանք երկարեցրել են սոյայի սոուսի բնական խմորման ժամանակը և կարողացել են ստանալ ավելի հարուստ համով սոուս: Ճապոնական այս նորամուծությունները սոյայի սոուսի պատրաստման գործընթացը բավականին երկարեցրել է. սոյայի խառնուրդը խմորել են մի ամբողջ տարի: 20-րդ դարի կեսերին, երբ ճապոնական խոհանոցը սկսել է ժողովրդականություն վայելել ամբողջ աշխարհում, սոյայի սոուսի կյանքում տեղի է ունեցել ջրբաժանի մեկ այլ պահ: Երբ Եվրոպայում և Ամերիկայում ճապոնական ռեստորանները սկսել են բացվել յուրաքանչյուր անկյունում, և բոլորը ցանկություն են ունեցել համտեսել նոր էկզոտիկ ուտեստներ, անհնար է դարձել մեկ տարի սպասել սոյայի սոուսի պատրաստմանը: Սոյայի սոուսի ֆերմենտացման գործընթացն արագացնելու համար դրան սկսել են ավելացնել տարբեր մանրէներ կամ խմորիչներ, ինչը հնարավորություն է տվել մեկ ամսվա ընթացքում ստանալ սոյայի սոուս: Այս ամենը այնքան հաջող է եղել, որ նույնիսկ ճապոնացիներն են ստիպված եղել հրաժարվել սոուսի ավանդական՝ մեկ տարվա հնեցումից և անցնել արտադրության նոր մեթոդի: Իսկ ներկայիս ժամանակակից տեխնոլոգիայի միջոցով սոյայի սոուսի պատրաստումը կարող է տևել ընդամենը երեք օր. հատուկ ինկուբացիոն տարողությունները թույլ են տալիս վերահսկել սոյայի սոուսի խտանյութի խմորման անհրաժեշտ պայմանները:

Պատրաստելուց հետո սոյայի սոուսը պաստերիզացվում է, որի արդյունքում հասնում է սպառողների սեղաններ և սուպերմարկետներ առանց բակտերիաների և խմորիչների: Ներկայումս սոյայի սոուսը շատ տարածված է որպես աղի փոխարինող: Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ հաճախ խանութներում վաճառվող սոյայի սոուսը ընդամենը խտանյութ է, որը պարունակում է սոյայի սպիտակուցներ, աղ և հանքանյութեր: Նման կոնցենտրացված սոուսի օգտագործումը ոչ մի օգուտ չի բերում օգտագործողի օրգանիզմին, ուստի արտադրողները խորհուրդ են տալիս այն ջրով նոսրացնել նախքան օգտագործելը:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Մոտ մեկ ժամ առաջ ադրբեջանական զինված ուժերը թիրախային կրակել են Երասխ համայնքի վրա. ՄԻՊ (տեսանյութ)Գիտնականները գտել են էկզոմոլորակ, որի խտությունը չորս անգամ փոքր է ջրի խտությունիցԵրասխ գյուղում կրկին հրդեհ է. ԱԻՆՀայտնի է` որտեղ կհուղարկավորվի Վանո ՍիրադեղյանըՄԱԿ գլխավոր քարտուղարը ԿԱՀ-ում բոլոր կողմերին կոչ է արել աջակցել հրադադարինՄահացել է Վանո ՍիրադեղյանըՀադրութի շրջանից հայտնաբերվել է 2 աճյուն․ Արցախի ԱԻՊԾԱրմավիր-Գյումրի ավտոճանապարհին բախվել են Kia և Ford Transit մակնիշի ավտոմեքենաները. կա մեկ զոհ, մեկ վիրավորՆոյեմբերյանի 31-ամյա բնակիչը Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու բաց գանձանակից գումար է գողացելԶանգվածային մահացու թունավորում` Եկատերինբուրգում. ձերբակալվել են հայ և ադրբեջանցի տղամարդիկԻզուր չէ, որ հենց ձեզ է պատկանում չորրորդ իշխանությունը. Թաթոյանի շնորհավորանքը` Հայ մամուլի օրվա կապակցությամբ«Հարազատները գնում են հոսպիտալ՝ Էրիկի վիրավոր եղբորից տեղեկություն ստանալու և այդտեղ էլ իմանում են Էրիկի զոհվելու մասին»․ Արամ ԳևորգյանՍաակաշվիլիի վիճակը գնահատվել է ծայրահեղ ծանրԳորիսում Փաշինյանին քննադատողին փռել են ասֆալտին (տեսանյութ)Հարավային Կովկասի հարցերով ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչը կայցելի ՀայաստանԿապանում վրաերթի են ենթարկել 9-ամյա տղայիԻնչու՞ է ՊԲ-ն լռել զինծառայողների բեկորային վիրավորումների մասին. AntiFake.am (լուսանկարներ)57-ամյա վարորդը Ford Transit-ով բախվել է քարերին և կողաշրջված հայտնվել ձորումՆիկոլ Փաշինյանը խորհրդակցություն է անցկացրել. ինչ հարցեր են քննարկվելՄարմնամարզիկ Վահագն Դավթյանին Տոկիոյում մեկուսացրել ենՆախարարի նոր հրամանը․ ՊՇՌ թեստ ներկայացնելու պահանջից ազատվեց ևս մի խումբ«Ես սկսում եմ վախենալ ինքս ինձնից, երբ վերջակետի կարիք եմ զգում»․ Հրաչուհի ՈւթմազյանՏանկիստ Դավիթն իր մի քանի ընկերների հետ զոհվեց դավաճանության, հանցագործության հետեւանքով. այսօր նրան հողին հանձնեցինԲալիում երկրաշարժի հետևանքով՝ երեք մարդ է զոհվել (լուսանկարներ)Սպանություն՝ Տավուշի մարզում. 3 օր որպես անհետ որոնվողի դին ու նրա ավտոմեքենան հայտնաբերվել է Վազաշեն գյուղի անտառումՀերքում եմ տեղեկությունը, թե ադրբեջանցիները շրջափակել է Մարտակերտի մի խումբ հայ զինվորների Ռուս խաղաղապահները դաս-վիկտորինա են անցկացրել Լեռնային Ղարաբաղի դպրոցներում. ՌԴ ՊՆ Հայաստանում թեստավորվելը կդառնա շաբաթը մեկ անգամ․ նախարար ՀՔԾ–ն Սեյրան Օհանյանին թույլ չի տվել մասնակցել ՀԱՊԿ պաշտպանության հարցերով նիստին «Հանրապետական կուսակցությունն ազգային պետության կերտման կուսակցություն է». Էդուարդ Շարմազանով Վրաստանում ամփոփում են ընտրությունների արդյունքները Կուսակցական հանդիպում Ճամբարակում. Կարեն Ավագյան Հակառակորդի շարժը մեր կողմից վերահսկվում է, սադրանքի դեպքում կլռեցվեն․ զինծառայողներ (տեսանյութ) Կեղծ խաղաղասիրություն քարոզողներն այսօր նոր զիջումներ են պատրաստվում կատարել Կապանում. Աննա ԳրիգորյանԱդրբեջանցիներն արգելափակել են Արցախի 5-րդ ՊՇ մի խումբ հայ զինվորների ԶՊՄԿ-ի նախկին տնօրեն Մհեր Պոլոսկովի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում. Քաղաքական կոռուպցիայի համատեքստում այն «կջրվի» Ադրբեջանցիները Գորիս-Կապան ճանապարհի մերձակայքում մեծ թափով շարունակում են շինաշխատանքները Օդի ջերմաստիճանը զգալի կնվազի․ եղանակը՝ առաջիկա օրերին Իրանի ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Բաղերին Շոյգուի հրավերով կմեկնի Մոսկվա Խաչապուրի. հաց ու պանիր, որ դարձել է շատերի սիրելի ուտեստը. «Փաստ» Ամեն ինչ կորած չէ, շատ բան կարելի է վերականգնել. Վարդան Օսկանյան Արմեն Սարգսյանը պետական բարձր պարգև է հանձնել «Հրայր և Աննա Հովնանյան» հիմնադրամի նախագահին ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (16 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ). Բացվել է աշխարհի ամենաերկար ճոպանուղին՝ «Տաթևի թևերը». «Փաստ» «Զգուշացե՛ք սատանայի թանկարժեք ծուղակներից». Իրանի ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղարը սուր արձագանք է տվել Ալիևի հայտարարությանը Արցախի պաշտպանության բանակը նոր հաղորդագրություն տարածեց Միլանը երկարաձգեց պայմանագիրը կիսապաշտպանի հետ Այծերի ժողովը. «Փաստ» Գագիկ Ծառուկյանի աջակցությամբ 15 տարվա ընդմիջումից հետո հայկական ձիասպորտի ավանդույթները վերականգնվում ենԲաքուն հավատացել է սեփական ուժերին, բայց չի գնահատել իրական սպառնալիքը. ոչ մեկին պետք չէ պատերազմ, դա միայն սրում է խնդիրները և ստեղծում նորերը. «Փաստ» ԳՇ պետին 2 օր ժամանակ եմ տալիս․ Արտակ Դավթյանը, օրենքի խախտումով, չի արձագանքել գրությանս․ Տիգրան Աբրահամյան