Երևան, 24.Սեպտեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Տե­սա­նե­լի չէ փոխ­զիջ­ման գնա­լու և երկ­խո­սու­թյան վե­րա­դառ­նա­լու Բաք­վի պատ­րաս­տա­կա­մու­թյու­նը. որ­քա­նո՞վ է հա­վա­նա­կան լայ­նա­մասշ­տաբ պա­տե­րազ­մը. «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

dw.com-ը «Հրաձգություն Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին. պատերազմը վերադառնո՞ւմ է» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին տեղի է ունեցել հերթական փոխհրաձգությունը, կան զոհեր: Բաքուն և Երևանը միմյանց են մեղադրել սադրանքների և ապատեղեկատվության մեջ: Որքանո՞վ է հավանական այդ երկրների միջև զինված հակամարտության նոր բռնկումը և ինչպե՞ս կանխել դա: dw. com-ը այդ հարցերով հարցազրույց է վարել Միջազգային ճգնաժամային խմբի Հարավային Կովկասի գծով փորձագետ Օլեսյա Վարդանյանի հետ, որը մշակում է մոլորակի հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման ռազմավարություններ: Հարցազրույցում փորձագետը նշել է հայ-ադրբեջանական հակամարտության նոր սրացման հնարավոր պատճառների մասին և գնահատել է տարածաշրջանում բախումների՝ նոր լայնամասշտաբ պատերազմի վերածվելու հեռանկարները:

dw.com.- Օլեսյա Կոնստանտինովնա, վերջին մի քանի օրվա ընթացքում մեկ անգամ չէ, որ կրակոցներ են եղել Ադրբեջանի և Հայաստանի սահմանին: Որքանո՞վ է հավանական տարածաշրջանում ակտիվ ռազմական գործողությունների վերսկսումը:

Օլեսյա Վարդանյան.- Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին նման անկայունություն նկատվում է այս գարնանից: Ձյունը հալվելուց հետո ադրբեջանական զորքերը սկսել են նոր ռազմական դիրքեր հաստատել նախորդ տարվա պատերազմի արդյունքում ձևավորված առաջնագծի երկայնքով: Դրա համար սկզբում այնտեղ տեղի են ունեցել բավականին անմեղ բախումներ. հայերն ու ադրբեջանցիները միմյանց հետ ձեռնամարտել են կամ բանավոր վիրավորել միմյանց, իսկ հետո այս ամենը սկսել է վերաճել ավելի լուրջ բախումների: Այն, ինչ տեղի է ունեցել վերջերս, ամենաարյունալի բախումն է անցյալ տարվա պատերազմի ավարտից հետո:

dw.com.- Հիմա ինչի՞ հետ եք կապում սրումը սահմանին:

Օլեսյա Վարդանյան.- Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմի ավարտից հետո Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև քաղաքական երկխոսություն բացարձակապես չկա: Ձևաչափը, որն ուժի մեջ էր վերջին 25 տարվա ընթացքում, դադարել է գործել, և ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը՝ երեք համանախագահներով (Ռուսաստան, Ֆրանսիա և ԱՄՆ), չի կարողացել կատարել իր միջնորդական գործառույթը: Այսօր Բաքուն կտրականապես հրաժարվում է գործընթացը շարունակել այդ ձևաչափով, իսկ այլ ձևաչափ դեռ չկա: Այս ամենը վերածվում է լարվածության նոր առաջնագծի երկայնքով այն վայրերում, որտեղ միջազգային ներկայություն չկա: Լեռնային Ղարաբաղում ռուս խաղաղապահներն են, բայց հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով դեռ ոչ ոք չկա:

dw.com.- Այսինքն, սրացումներին վերջ տալու համար միջազգային խաղաղապահներ են պե՞տք:

Օլեսյա Վարդանյան.- Ես ոչ թե դրա մասին եմ խոսում, այլ պատերազմից հետո մնացած խնդիրների լուծումների որոնման համար ամենաբարձր մակարդակով քաղաքական գործընթացի անհրաժեշտության մասին: Ամեն անգամ, երբ ռազմական բախումներ են տեղի ունենում, անհրաժեշտ է գտնել կողմերի միջև հաղորդակցության կայուն ձևաչափեր: Միայն դրանից հետո կարելի է խուսափել լարվածության հետագա աճից և արդյունավետ բանակցություններ վարել: Այսօր Հայաստանը և Ադրբեջանը նման ձևաչափեր չունեն, և դա շատ վատ է ազդում ամբողջ տարածաշրջանի կայունության վրա:

dw.com.- Ռուսաստանը հնարավորություն ունի՞ օգնելու այս հակամարտության կարգավորմանը:

Օլեսյա Վարդանյան.- Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտությունում Ռուսաստանը բազմակողմանի դեր է խաղում: Նախ՝ նա հանդիսանում է միջազգային առաջատար միջնորդներից մեկը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև: Ռուսաստանի Դաշնության մասնակցությամբ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել անցած աշնանը Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած արյունալի վեցշաբաթյա պատերազմում զինադադարի մասին: Դրանից հետո սահմանի երկայնքով իրավիճակը կարգավորելու համար Մոսկվան մի շարք առաջարկություններ է արել: Այդ կապակցությամբ հնչած գաղափարներից մեկը վերաբերում է սահմանի երկայնքով մի տեսակ չեզոք գոտու ստեղծմանը: Այդ գաղափարը, սակայն, հնարավոր չի եղել իրականացնել, քանի որ Ադրբեջանը կտրականապես հրաժարվում է իր զորքերը հետ քաշելուց: Այսպիսով, ինչպես տեսնում ենք, լարվածության աճը կասեցնելու Ռուսաստանի ջանքերը բավարար չեն եղել:

dw.com.- Բաքվի անզիջում դիրքորոշումը կարո՞ղ է բացատրվել նրանով, որ Ադրբեջանը իր թիկունքում զգում է Թուրքիայի աջակցությունը:

Օլեսյա Վարդանյան.- Ինձ համար դժվար է դատել, թե ինչով է առաջնորդվում Ադրբեջանի կառավարությունը յուրաքանչ յուր կոնկրետ դեպքում: Ցավոք, անցած տարվա աշնանից ի վեր մեզ չի հաջողվել փոխըմբռնման հասնել, թե ուր պետք է շարժվենք հաջորդիվ: Մինչ այժմ Ադրբեջանի ղեկավարության ամբողջ տրամաբանությունը հիմնված է հետևյալ սկզբունքի վրա. «Մենք հաղթեցինք, ինչը նշանակում է, որ մենք ճիշտ ենք»: Տեսանելի չէ փոխզիջման գնալու և երկխոսության վերադառնալու Բաքվի պատրաստակամությունը:

dw.com.- Լեռնային Ղարաբաղում ակտիվ ռազմական գործողությունների ժամանակ որոշ դիտորդներ նախատել են Մոսկվային՝ պասիվ լինելու, իսկ Երևանին՝ լուրջ աջակցություն չցուցաբերելու ցանկության համար: Ի՞նչ եք կարծում, արդարացի՞ են այս նախատինքները:

Օլեսյա Վարդանյան.- Թե՛ Հայաստանի ղեկավարությունը, թե՛ ընդդիմության ներկայացուցիչները հայտարարում են, որ Մոսկվան կատարել է Հայաստանի առջև ստանձնած բոլոր պարտավորությունները: Նրանք հավանաբար այդ հարցում ճիշտ են, քանի որ Ռուսաստանի պարտավորությունները չեն տարածվում Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմի դեպքում Հայաստանին ռազմական օգնություն տրամադրելու վրա: Միևնույն ժամանակ, ներկայիս իրավիճակն այլ է: Սրացումը տեղի է ունենում ոչ թե ղարաբաղյան հակամարտության գոտում, այլ Հայաստանի պետական սահմանին: Դա նշանակում է, որ և՛ Ռուսաստանը, և՛ ՀԱՊԿ -ը կոնկրետ պարտավորություններ ունեն Հայաստանի նկատմամբ, որի տարածքում բախումներ են տեղի ունենում գարնան սկզբից ի վեր:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ալենն ասում է, որ Նիկոլ Անհողը ստախոս է (լուսանկար)Ամերիկացի դերասանուհին ծննդյան տորթի մոմերը փչելիս քիչ է մնացել` ողջ-ողջ այրվի (տեսանյութ)ՌԴ ՊՆ-ն կրկին օգտագործել է «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն» ձևակերպումըՔարվաճառում ադրբեջանցի տղամարդը և 11-ամյա երեխան զոհվել են ականի պայթյունիցՀամայնքների խոշորացման մասին աղմկահարույց նախագիծն ընդունվեց․ կողմ է քվեարկել 63 ՔՊ-ականԹուրքիա-ԱՄՆ հարաբերությունները վատթարացել են․ ԷրդողանԱլիևը հայտարարել է, թե Պուտինը խնդրել է իրեն «չստորացնել» ՓաշինյանինԱմերիկյան հեռուստասերիալում թուրքերին մեղադրել են ցեղասպանություն գործելու մեջԲանակում շեշտակի ավելացել են սպաների կողմից կատարված հանցագործություններըeSIM-ը այժմ հասանելի է Beeline-ի բաժանորդներինԻրանը պատրաստ է բանակցությունների․ Իրանի ԱԳՆԳեղեցկության ու երիտասարդության պահապանը.պլաստիկ վիրաբույժ Արարատ ՀեքիմյանՌուսաստանաբնակ հայազգի միլիարդատերը խոստովանել է, որ հիվանդ է Աֆղանստանում զինամթերքի պայթյունի հետևանքով՝ երեք երեխա է զոհվելԱդրբեջանը Շուշիից հայկական կողմին է փոխանցել մեկ աճյուն Արագածում դիմավորեցինք առաջին ձյունը. Գագիկ ՍուրենյանԴոլարն ու եվրոն շարունակում են էժանանալ Ջո Բայդենը մեղադրվում է հարկերից խուսափելու մեջ Փորձ է արվել Հայասատան ներմուծել կեղծ տվյալներով մեծ քանակությամբ հագուստ. ՊԵԿ Ռոնալդուն արդեն ՄՅՈՒ-ի լեգենդն է․ Դե Խեա Մահացել է ՀՀ նախագահի խորհրդական Համլետ Գասպարյանը ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հաղորդագրություն է տարածել Ադրբեջանցիները կրակել են Արցախում բերքահավաք իրականացնող բնակիչների ուղղությամբ Խնդրում եմ չզարմանալ պետծառայողների լրավճարների թեմայից. նախարար Համայնքները խոշորացնում են, որ թուրքին հանձնելուց ասե՞ն մի համայնք ենք հանձնել, ոչ թե տասը. Աննա Մկրտչյան Երևանի Աբովյան փողոցում կրակել են Տավուշի մարզի 23 և 24 տարեկան բնակիչների վրա. հարուցվել է քրգործ (լուսանկարներ) Ալիեւի բանաձեւը հայտնի է. «Այս պահին»Արարատ Միրզոյանը հանդեիպել է Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորության փոխվարչապետ Այման Սաֆադիի հետ «Ծնողական փառքի մեդալով» պարգևատրված ծնողներին ամենամսյա 100.000 դրամ պատվովճարը մինչ այս պահը չեն վճարվում. Կարեն Ավագյան Ռուսաստանում վերջին օրվա ընթացքում գրանցվել է կորոնավիրուսից մահվան 828 դեպք Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման շրջանակում պետք են բարձր մակարդակի երկխոսության քայլեր. Արմեն Գրիգորյանը` Փաշինյան-Էրդողան գաղտնի երկխոսության մասին Մի դրամի ուժը հատել է 40 միլիոնի սահմանըՄահացել է Լևոն Աթոյանցը Սիսիան-Քաջարան նոր ճանապարհ կկառուցվի «Միթի» Ազգային հետազոտական միջուկային համալսարանի պատվիրակության այցը Գ.Վ.Պլեխանովի անվան ՌՏՀ Երևանի մասնաճյուղ Հաստատվեց, որ Փաշինյանը հոկտեմբերի 7-ին ևս մերժել է պատերազմը կանգնեցնելու Ռուսաստանի առաջարկը. Ղազինյան Մոտենալով հայկական դիրքին՝ ադրբեջանցին ավտոմատով կրակել է իր գլխին. մանրամասներ Սև լճի տարածքում տեղի ունեցածից Պաշտոնանկություն՝ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Մեզ ժամանակ և ևս մեկ բան է պետք, որի մասին ես չէի ցանկանա հայտնել մամուլին․ Մոուրինյու Թևակոխում ենք Հյուսիս–Հարավ ճանապարհի Սիսիան–Քաջարան հատվածի շինարարական գործընթացի մեկնարկի փուլ․ հայտարարելու ենք միջազգային մրցույթ․ Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ)Դիլիջանում «Հայրենիք» կուսակցության քվեաթերթիկը 2-րդ համարն է. Արթուր Վանեցյան Պղինձը թանկանում է Պատվաստված լինելը 97.5 տոկոսով պաշտպանում է վարակումից. Նիկոլ Փաշինյան Հայաստանում կորոնավիրուսի 906 նոր դեպք է հաստատվել․ մահացել է 18 մարդ Պատվաստանյութի առաջին դեղաչափը ստացած քաղաքացիները կարող են թեստ չհանձնել. նախարարը մանրամասնում էՋուր չի լինելու. «Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում էԻտալիայում ձերբակալվել է Կատալոնիայի նախկին ղեկավար Կառլոս Պուչդեմոնը Պուտինը խնդրեց ինձ չստորացնել Փաշինյանին․ Ալիև Ոսկու գինն աճում է Ադրբեջանի ղեկավարը ՄԱԿ - ում աշխարհի բոլոր մեղքերի մեջ մեղադրեց Հայաստանին,իսկ «մերոնք» հնազանդ խաղաղասիրություն են քարոզում. Շարմազանով