Երևան, 25.Հոկտեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Լավ կլինի, եթե այս ռեգրեսիվ նախաձեռնություններն ուղղակի կանգ առնեն և չվնասեն Հայաստանի միջազգային վարկին

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

Մեր զրուցակիցն է Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի ղեկավար Աշոտ Մելիքյանը

Օրերս Ազգային ժողովը հայհոյանքը քրեականացնելու վերաբերյալ օրենք ընդունեց, որը մեծ աղմուկ է բարձրացրել: Շատերը նշում են, որ նման տարբերակով օրենքի ընդունումը չի բխում ազատ խոսքի իրավունքի շահերից: Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում, արդյոք իշխանությունը կարողացավ հիմնավորել, թե ինչու է այսպիսի փոփոխությունների գնում:

Մեծ հաշվով այս օրենքը խնդիրը չի լուծի, եթե թե ընդդիմադիր, թե իշխանական քաղաքական վերնախավը իրենց բառապաշարից չբացառեն կամ գոնե նվազագույնի չհասցնեն հայհոյախառը արտահայտությունները և կոնսենսուսի չգան, որ քաղաքական պայքարը շարունակելու են առանց դրա, քանի որ դա իր կործանարար ազդեցությունն է թողնում նաև հասարակական հարաբերությունների վրա: Ինչ վերաբերում է կոնկրետ օրենքին, ապա այն ունի այնպիսի ձևակերպումներ, որոնք սուբյեկտիվության մեծ դաշտ են բացում և պահանջները հստակ ձևակերպված չեն: Այդ պատճառով մի արտահայտություն մեկի կողմից կարող է ընդունվել որպես ծանր վիրավորանք, իսկ մյուս կողմից՝ ոչ: Բայց եթե մենք հաշվի ենք առնում, որ պաշտոնյաները, քաղաքական բարձրաստիճան գործիչները շատ հաճախ սուր բառապաշարով քննադատությունը ընկալում են որպես վիրավորանք և այդ պարագայում կարող է կիևրառվել նաև այս քրեական պատասխանատվությունը, որը շատ մտահոգիչ է: Քանի որ երկրորդ կետը վերաբերում է հենց հանրային տիրույթում, այդ թվում նաև լրատվամիջոցներում և սոցիալական ցանցերում կիրառվող խոսքին, ապա լրագրողները շատ հաճախ կարող են զբաղվել նաև ինքնագրաքննությամբ, որովհետև փաստորեն որևէ սուր խոսք կիրառելիս որոշ վտանգ է առաջանում քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու: Ճիշտ է, օրենքի հեղինակներից մեկը կապվեց ինձ հետ և փորձեց ապացուցել, որ սա բացառապես հայհոյանքին է վերաբերում, ես հակադարձեցի, որ եթե բացառապես հայհոյանքին է վերաբերում, ապա պետք էր հենց այդպես էլ ձևակերպել: Ամենակարևոր հանգամանքը պետք էր հաշվի առնել՝ դիտավորությամբ վիրավորելու նպատակը: Այսինքն եթե արտահայտության հեղինակը որևէ այլ նպատակ չի ունեցել, քան վիրավորելը և դիտավորությամբ հայհոյել է, սա մի բան է, բայց եթե խոսքը հանրային նշանակության տեղեկատվության մասին է, որը ուղեկցվել է սուր բառերով, ընդհուպ հայհոյանքով այդ նույն ֆեյսբուքում, ապա այդ խոսքը պետք է պաշտպանված լինի: Մասնավորապես, մենք կարող ենք վերհիշել նույն Շուշիի անկման օրերին, թե ինչ հակասական տեղեկատվություն էր գալիս, պաշտոնականը մի բան էր ասում, այլ աղբյուրներից այլ տեղեկատվություն էր գալիս, և այդտեղից շատ հնարավոր էր, որ լրագրողը, որը տեսնում է, թե ինչի պատճառով է և ինչպես է հանձնվում Շուշին, կարող էր այդ կարևոր տեղեկատվությունը զուգորդել նաև շատ սուր բառապաշարով: Բայց դա չի նշանակում, որ պետք է անտեսվի կարևոր ինֆորմացիան և ուշադրությունը սևեռվի հենց սուր խոսքի, վիրավորանքի կամ նույնիսկ հայհոյանքի վրա:

Նշվում է, որ այս փոփոխություններով իշխանությունը փորձում է պաշտպանվել, փոխանակ ինքը որոշակի աշխատանք տանի իր վրա այդ հայհոյանքի բառապաշարը չկիրառելու, ֆեյքերի միջոցով դրանք չիրականացնելու վրա:

Այո, այնտեղ առանձին դրույթ կա, որը վերաբերում է հանրային գործունեությամբ զբաղվողներին, և իհարկե, այդտեղ նկատի ունեն առաջին հերթին պաշտոնատար անձանց, և սա ուղղակի հակասում է միջազգային, նախևառաջ եվրոպական մոտեցումներին, որ պաշտոնատար անձը շատ ավելի հանդուրժող և պատրաստ պետք է լինի ցանկացած քննադատություն ընդունելու, լսելու և այդ քննադատությունը կարող է լինել նաև շատ կոշտ, որոշ դեպքերում նույնիսկ ցավոտ: Առհասարակ, պաշտոնյան ոչ թե պետք է էլ ավելի պաշտպանված լինի, քան շարքային քաղաքացին, այլ ճիշտ հակառակը: Շարքային քաղաքացուն այդ պաշտպանությունը պետք է ավելի շատ վերաբերի, քան պետական պաշտոններ զբաղեցնողներին: Այնպես որ, այս առումով էլ մոտեցումը հակասում է միջազգային մոտեցումներին:

Խորհրդարանում անվտանգության միջոցառումներն են խստացվում, լրագրողների ազատ գործելու տարածքներն են սահմանափակվում: Տարբեր իրավապաշտպան միջազգային կառույցներ նշում էին, որ Հայաստանում առաջընթաց կա խոսքի ազատության առումով, հիմա այս ամենից հետո արդյոք նահանջ չե՞նք արձանագրի:

Ես  այստեղ կառանձնացնեի, իհարկե, օրենսդրական նախաձեռնություններն անվտանգության միջոցառումներից: Կարծում եմ, որ 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ի դեպքերը պետք է մեզ համար դաս ծառայեն: Մանավանդ, երբ խոսքը խորհրդարանական կառավարման մասին է, և խորհրդարան են գալիս նաև կառավարության անդամները, վարչապետը, անվտանգության բարձրացման անհրաժեշտությունը շատ բարձր է, այդ թվում նաև հաշվի առնելով ծայրահեղ սուր քաղաքական հակամարտությունը, որտեղ բացահայտ բռնության, սպանության կոչեր և մտադրություններ են հնչում: Այս պայմաններում, իհարկե, պետք է անվտանգության մակարդակը բարձրացվի: Դա վերաբերում է նախևառաջ հենց պատգամավորների անցուդարձին: Դե եթե պատգամավորների նկատմամբ այդպիսի խստացում է կիրառվում, հնարավոր է նաև լրագրողների նկատմամբ կիրառվի: Բայց ինչ վերաբերում է լրագրողներին, դեռ որևէ կոնկրետ փաստաթուղթ չկա, որպեսզի մենք իմանանք, թե ինչ չափի, ինչ սահմանափակումներ են նախատեսվում: Եթե դա ընդամենը նույնն է, ինչ որ պատգամավորների նկատմամբ, դա մի հարց է, բայց եթե լրագրողներին ընդամենը մի սրահ են տրամադրելու և ասելու են՝ սրանով եզրափակվեք և չմոտենաք պատգամավորներին, սա սկզբունքորեն այլ բան կլինի: Դրա համար ես առայժմ ձեռնպահ եմ մնում գնահատականներից, մինչև կոնկրետ փաստաթուղթ կամ կոնկրետ պարզաբանում բարձրաստիճան պաշտոնյաներից չլսենք: Ես իհարկե կարդացել եմ պատգամավորի գրառումը ֆեյսբուքում, բայց այդտեղ այնուամենայնիվ, դեռ մտադրությունների մակարդակով է խոսվում, և այդ մի պատգամավորից ամեն ինչ կախված չէ: Այնուամենայիվ, հուսով եմ, որ այն սահմանափակումները, որոնք կկիրառվեն, ողջամիտ կլինեն, եթե ոչ, ապա ինչպես այս ընդունված օրենքը, մեր կողմից շատ կոշտ քննադատության կարժանանան: Կարծում եմ՝ դա կնկատեն նաև միջազգային կառույցները: Լավ կլինի, եթե այս ռեգրեսիվ, նեգատիվ նախաձեռնություններն ուղղակի կանգ առնեն և չվնասեն Հայաստանի միջազգային վարկանիշին:

«ԱՌԵՎՏՐԻ ԿԱՄՈՒՐՋՆԵՐ» համատեղ նախագծի հիմնական նպատակներն են հանդիսանում Եվրոպական միության գործընկեր չորս երկրների գյուղատնտեսության և այդ ոլորտի հետ առնչվող արտադրողների և սպառողների միջև առկա պատնեշների նվազեցումը, առևտրի կամուրջների ցանցի զարգացումը Արագածոտնում «Գազել»-ի վթարից 5 մահացածների և վիրավորների անունները հայտնի ենԲրիտանիայում նշել են Եվրամիության երեք սարսափելի սխալներըԿոռնիձոր գյուղի գերեզմանոցի մոտից ադրբեջանական զինծառայողները հափշտակել են Կոռնիձորի բնակչի 107 ոչխարն ու 5 այծը. ՄԻՊԲրեժնևան եւ Մելաձեն 900 հազար դոլարով բնակարան են գնել ԿիևումՄովսես գյուղի վերջնամասում «UAZ» մակնիշի ավտոմեքենան դուրս է եկել ավտոճանապարհի երթևեկելի հատվածից և կողաշրջվելՌԴ ԱԳՆ-ն հայտնել է, թե որն է ՆԱՏՕ-ի գլխավոր նպատակըՀղիների շրջանում հիվանդության ծանր, ծայրահեղ ծանր դեպքերից և մահվան ելքերից հնարավոր կլինի խուսափել պատվաստումների միջոցով․ ԱՆՄահվան ելքով վթար Երևան-Սևան ճանապարհինԿադիսը տանը պարտվեց Ալավեսին, Հարոյանը մասնակցեց ամբողջ հանդիպմանըԵրևանում «Opel»-ներ են բախվել. շրջված «Opel»-ի վարորդն ամենաբարձր աստիճանի խմած է եղելԱրայիկ Հարությունյանը չնախատեսված այցով մեկնել է Մոսկվա«Կյանքիս ամենաանքուն, բայց ամենաերջանիկ գիշերներից հետո». Լիլիթ Հովհաննիսյանը` որդու հետ (լուսանկարներ)Վայոցձորցիները դրոններ են նկատել եւ խուճապի մատնվելԱրևմուտքի նախազգուշացո՞ւմ, թե՞ կանխամտածված պլան. ինչի՞ց է փորձում խուսափել ՓաշինյանըՄահացել է միլիարդատեր Վալենտին ԳապոնցեւըԵրևանում գործող ընկերություններից մեկում նռնակի պայթուցիչը փորձարկելու ժամանակ տեղի է ունեցել պայթյունՎաղ թե ուշ մենք հասնելու ենք հայտարարված նպատակին. ԷրդողանՈմանց հետ կիսում ես անկողին, ոմանց հետ՝ շշերԷրդողանը Թուրքիայից վտարում է տասը երկրների դեսպաններիՈւսումնասիրվել են Հայաստանի և Իրանի միջև արտահանման հնարավորություններըԵրեւան-Գյումրի ավտոճանապարհի ողբերգական վթարից զոհվածների թիվը հասավ 6-ի. մահացածը 35-ամյա կին էրԽոշոր ավտովթար՝ Արարատի մարզում. 5 վիրավորներից 3-ը երեխաներ ենԵրևանի էներգաարդյունավետության ծրագրի շրջանակում ստորագրվել են ևս 6 մանկապարտեզի հիմնանորոգման պայմանագրերը Խոշոր ավտովթար՝ Արարատի մարզում. 5 վիրավորներից 3-ը երեխաներ ենExpert1.am Որակյալ բազմազան ապրանքատեսականի, փորձառու մասնագետներՈւսումնասիրվել են Հայաստանի և Իրանի միջև արտահանման հնարավորությունները Առողջապահության նախարարի նոր հրամանը Իկարդին Մեսսիի պատճառով կարող է լքել ՊՍԺ-ն Թվով 20 անձ անհետացել են ադրբեջանական գերության մեջ «Այս պահի դրությամբ Փաշինյանի և Ալիևի միջև որևէ հանդիպում նախատեսված չէ». ՀՀ ԱԳՆ խոսնակ Հրապարակվել է ամենաթանկարժեք մեքենաշինական ընկերությունների ցանկը Անահիտ Ավանեսյանը պատվաստումների նոր ցուցանիշ է ներկայացրել Լավրովը ՄԱԿ-ի ներկայացուցչի հետ քննարկել է տարածաշրջաններում անվտանգության ապահովման և հումանիտար հարցեր Ադրբեջանական ցամաքային զորքերը զորավարժություններ են անցկացնում Քաշաթաղում. Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը մեկնել է՝ հետևելու ընթացքին (տեսանյութ) Գազ չի լինելուОդի ջերմաստիճանը կնվազի Թուրքիան հայտնել է ԱՄՆ-ից F-16 կործանիչներ գնելու գործընթացի մեկնարկի մասին Ռեբուս. գրելու տեխնիկայից՝ գլուխկոտրուկ. «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (23 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ)․ Կայացել է ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի առաջին նիստը․ «Փաստ»LME. Գունավոր մետաղների գները՝ հոկտեմբերի 22-ի դությամբ Պուտինի, Փաշինյանի ու Ալիևի հանդիպումը կարող է կայանալ նոյեմբերի առաջին տասնօրյակում Վարչապետը մասնակցել է «Մտքերի հայկական գագաթնաժողովին» Նավթի գներն աճել են «Երևանի զիջումները միայն կավելացնեն Անկարայի ախորժակը»․ «Փաստ»Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 1962, մահվան՝ 39 նոր դեպք․ վարակվածների ընդհանուր թիվը 293 014 է, մահվան դեպքերինը՝ 7231 «Հպարտ եմ, որ ոչ թե հերոսի, այլ որ Ժուդեքսի մայրն եմ. տղաս բարձունքների էր ուզում հասնել»․ «Փաստ»24 ժամ ջուր չի լինելուԿնվազի ճանապարհատրանսպորտային պատահարների քանակը. նոր նախագիծ․ «Փաստ»Արցախի պետնախարար Արտակ Բեգլարյանը Լոս Անջելեսում հանդիպումների ժամանակ բարձր է գնահատել Սփյուռքի աջակցությունը Արցախին