Երևան, 09.Դեկտեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Մեր զարգացման ընթացքը բարձիթողի վիճակում է. տնտեսական ակտիվությունը պետական պարտքն է ապահովում»․ «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Կառավարությունը սեպտեմբերի 27-ին ԱԺ ներկայացրեց 2021 թվականի ՀՀ պետական բյուջեի առաջին կիսամյակի կատարման ընթացքի վերաբերյալ հարցը, ըստ որի, պետական բյուջեի ծախսերը նշված ժամանակահատվածում կազմել են 866.4 մլրդ դրամ: Պետական բյուջեի պակասուրդը 75.5 մլրդ է:

Տնտեսագետ Կարեն Ադոնցի խոսքով, ընդհանուր առմամբ, մեր պետական բյուջեն փոքր ծավալով է: «Մեր հարկային մուտքերը մոտ 3 մլրդ են կազմում, իսկ պատերազմից հետո մեր թե՛ վերականգնողական, թե՛ այլ ծախսերն ահռելի են: Եթե ինչ-որ բան արվում է, ապա պարտքերով: Մեր պարտքն արդեն անցել է 9 միլիարդը: Փաստորեն, ունենք շատ փոքր բյուջե, որը համահունչ չէ մեր իրավիճակին, մեր զարգացման ընթացքը բարձիթողի վիճակում է: Արձանագրված որոշակի աճը պայմանավորված է նախորդ տարվա մեծ անկմամբ, հեռանկարային զարգացման որևէ լուրջ քայլ ես չեմ տեսնում, ինչը շատ վտանգավոր ու մտահոգող է: Մենք, փաստորեն, չենք կառավարում ընթացքը, չկա տեսլական, չկան խելամիտ ու նպատակային քայլեր: Մենք գտնվում ենք խառնաշփոթ վիճակում, չենք կողմնորոշվում ինչպես ապագայի, այնպես էլ մեր այսօրվա խնդիրների ու աշխարհաքաղաքական մարտահրավերների առումով: Խոսում ենք ճանապարհների ապաշրջափակման մասին, բայց հարևանները, որոնց հետ պետք է ճանապարհներ բացենք, մեզ հետ ամենախայտառակ ձևով են խոսում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը:

Կարեն Ադոնցի դիտարկմամբ՝ մենք քաղաքականության խնդիր ունենք: «Ես չեմ խոսում թվաբանությունից, որովհետև թվերը գործոններով են պայմանավորված: Որոշակի ակտիվությունը հիմնականում պայմանավորված է դրսի շուկաներում առկա պահանջարկից: Կամ էլ պարզապես արտաքին պարտք ենք վերցնում, օրինակ՝ ակտիվ շինարարություն սկսում, ու մի քիչ ակտիվություն է նկատվում: Խնդիրն այն է, որ տրամաբանություն չկա, չկա քաղաքականություն, ըստ որի, հստակ կերևա, թե ինչպես ենք շարժվում, ինչի համար ենք այս կամ այն քայլն անում, որտեղ է մեր պատկերացումը, ինչպես ենք տեսնում տնտեսության կառուցումը, ի վերջո՝ որն է մեզ համար գերակա: Այս հարցերը շատ կարևոր են, ու էական չէ, թե ինչ վիճակում ենք հայտնվել՝ ճգնաժամ է, թե պարտություն: Կարևոր է, թե ինչ եք անելու, ուր ենք շարժվում: Մինչդեռ նշվածները չեն երևում: Նախարարը կարող է հայտարարել երկնիշ տնտեսական աճի մասին, բայց նա չի կառավարում իրավիճակը, այլ ուղղակի թվեր է հայտարարում: Որևէ մեկը, մեծ հաշվով, չի կառավարում Հայաստանի տնտեսությունը: Նպատակային կառավարում չկա, և հենց սա է մեր խնդիրը»,-նշեց տնտեսագետը:

Նրա խոսքով, մեր փոքր բյուջեից միայն պարտքի սպասարկման ու պաշտպանական ծախսերն արդեն բյուջեի գրեթե կեսն են՝ մոտ 40 տոկոսը. «Արդեն ավելի քան 1 մլրդ պարտք ենք վերցրել, և սա է մեր խնդիրը: Մենք ակտիվությունը վերագրում ենք ինչ-որ զարգացման, բայց առանց ծրագրավորված, հստակ քայլերի զարգացում չի կարող լինել: Մենք թույլ ենք, իսկ շուկան աշխատում է իր օրենքներով, մինչդեռ այդ շուկան թույլին միշտ ճնշելու է: Պետք է հստակ պատկերացնել, թե նման շուկայի ու թույլ տնտեսության պայմաններում ինչ քայլեր պետք է ձեռնարկել, ինչը չի երևում»:

Այս իրավիճակում, տնտեսագետի խոսքով, պետական պարտքը շարունակելու է աճել: «Այլ տարբերակ չկա: Տնտեսական ճգնաժամից հետո, երբ 2009-ին անկում եղավ, մեր տնտեսությունը գտնվում էր մոտ 9,5 միլիարդի ՀՆԱ-ի մակարդակում: Հիմա՝ 11 տարի անց, մենք 13-13,5 միլիարդ ՀՆԱ ունենք: Մոտ 11 տարվա ընթացքում ՀՆԱ-ն մոտ 40 տոկոսով աճել է: Այսօր մեր արտաքին պարտքն անցել է 9 միլիարդի շեմը, այսինքն՝ այն 6 անգամ ավելացել է: Այսօրվա որոշակի տնտեսական ակտիվությունն ապահովում է պետական պարտքը: Եթե պարտք չվերցնենք, տնտեսական անկում կունենանք: Մեր տնտեսությունը հիմնված է հանքահումքային, գյուղատնտեսության, գյուղմթերքի վերամշակման, շինարարության, տուրիզմի ոլորտների, ինչպես նաև թեթևարդյունաբերության՝ հատկապես կարի ու կահույքի արտադրությունների ու մի քիչ էլ ՏՏ ոլորտի վրա:

Սա է մեր անփոփոխ կառուցվածքը, որը տարիներ շարունակ նույնն է: Մենք չունենք որևէ այլ ոլորտ, իսկ թվարկված բոլոր ոլորտները ճգնաժամերի ժամանակ խոցելի են: Եթե չընդարձակենք մեր ոլորտները, չստեղծենք այդ տնտեսական բուֆերը, որ կարողանանք հակազդել ճգնաժամին ու զարգացում ապահովենք, այս ոլորտներով մենք ոչինչ չենք կարող անել: Այս պայմաններում տնտեսական ակտիվությունը պահելու համար մշտապես պարտք պետք է վերցնենք, բայց մենք արդեն կարմիր գիծն անցել ենք: Այս իրավիճակում, օրինակ՝ արձանագրված 4,9 տոկոս տնտեսական աճի վերլուծություն ընդհանրապես չի կարելի անել, որովհետև վիճակն ուղղակի անհասկանալի, անընդունելի ու անհեռանկարային է: Նման կառուցվածք, նման հեռանկար ու խնդիրներ ունեցող տնտեսության պայմաններում, երբ չկա նաև ռազմավարություն, աճերը քննարկելն անիմաստ է»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Ամփոփելով՝ նա նշեց, որ համաշխարհային տնտեսության մեջ առկա բացասական միտումները կրկին ազդելու են մեր երկրի վրա, ու կրկին խնդիրներ ենք ունենալու:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Կյանքից հեռացել է աստղագետ Միշա ՂազարյանըՏիգրան Ուլիխանյանն ազատվել է պետական վերահսկողական ծառայության ղեկավարի պաշտոնից Ռոմանոս Պետրոսյանը կնշանակվի Պետական վերահսկողական ծառայության պետՀակոբ Սիմիդյանը կնշանակվի ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարԱմարասում հայկական կողմը վիրավորներ կամ զոհեր ունիՄի շարք զինծառայողներ արյուն են հանձնել Դոլարը շարունակում է թանկանալ. եվրոն հետ չի մնում Ինչ է սպասվում դեկտեմբերի 10-ին՝ Տավուշում Ռուս խաղաղապահները հումանիտար օգնություն են բաժանում արցախցիներին Վերահաշվարկի արդյունքում ԲՀԿ-ի քվեներն ավելացել ենԼՂ-ում խաղաղապահների ջանքերը կենտրոնացած են խաղաղ կյանքի վերականգնման, ռազմագերիների վերադարձի խնդիրների ուղղությամբ. ՌԴ ԶՈՒ ԳՇ պետ Ականի պայթյունից երկու ադրբեջանցի է զոհվելԱլեն Սիմոնյանը հանդիպել է Ջագան ՉապագայինԲիլլ Գեյթսը նշել է պանդեմիայի ավարտի ամսաթիվը ՀՀ ԱԳՆ հայտարարությունը՝ Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի միջազգային օրվա կապակցությամբՎրաստանը ներկայացված չի լինի «3+3» ձևաչափի հանդիպմանը, որը կկայանա վաղը Մոսկվայում. Վրաստանի ԱԳՆ Ամեն ինչ նորմալ կլիներ, եթե վիրավորանքը քրեականացնող օրինագիծը չբերեր մի քաղաքական ուժ, որն իշխանության է եկել պսակներով, թաղումներ կազմակերպելով, ֆեյքային արշավներով. Հայկ Մամիջանյան (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրելԻշխանության համար կա ցանկ, ըստ նպատակահարմարության դրանք օգտագործվում են. Տիգրան Աբրահամյան Ես հայց եմ ներկայացրել Արեգնազ Մանուկյանի դեմ սուտ խոսելու հետ կապված. Ալեն Սիմոնյան Հայ կանայք հզոր ուժ են, եթե նրանց ժամանակին և տեղին տրվում է հնարավորություն. Նարինե Մանուկյան Դուք իշխանության եք եկել՝ քաղաքական գործիչների պատուհանների տակ թաղումներ կազմակերպելով. Մամիջանյան Շուշիի շրջանի Քարին տակ գյուղում ականի պայթյունից ադրբեջանցիներ են զոհվել 5 տարի առաջ, այս օրը խորհրդարանական լսումներում քննարկում էին, թե ինչպես ակտիվացնել օտարերկրյա ներդրումները Հայաստանում և Արցախում. Արտակ Զաքարյան Լիլիթ Մակունցը և կոնգրեսական Յանգ Քիմը քննարկել են ԼՂ 44- օրյա պատերազմից հետո ստեղծված իրավիճակը Արցախում կորոնավիրուսի 53 նոր դեպք է գրանցվել, արձանագրվել է 1 մահ Ահազանգ ռումբի վերաբերյալ․ ԱԻՆ Ի՞նչ փայտից է պատրաստվում հոբոյը. «Փաստ»Ավելացրած արժեքի հարկի արտոնությունները երկարաձգել ևս 2 տարով. Հռիփսիմե Ստամբուլյան Թաթուլ Հակոբյանն ահազանգում է. իրեն սպառնում են կյանքից զրկելՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (9 ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ). Հա­յաս­տա­նում տե­ղի են ունե­ցել Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի ար­տա­հերթ ընտ­րու­թյուն­ներ. «Փաստ»Սուտը հին հռոմեացիների բերքատվության և առատության խորհրդանիշ դառնա՞, թե դրսից մեզ ինչ-որ մեկը կարա ուղորդի. Արմեն Աշոտյան Հիմա մենք այս քննարկմամբ խթանում ենք, որ բոլորը ամեն ինչ թողնեն, ապօրինի շինարարություն անեն․ Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ) Ռուս խաղաղապահները Հայաստանի և Ադրբեջանի իշխանություններին են փոխանցել ավելի քան 1900 դի. Մուրադով «Թավ­շյա հե­ղա­փո­խու­թյան» եր­կիրն իր փշոտ ուղին շա­րու­նա­կում է բա­ցա­ռա­պես փոր­ձե­րի ու անթույլատրելի շատ սխալ­նե­րի մե­թո­դով. «Փաստ»«Մանկական Եվրատեսիլ-2021»-ի առցանց քվեարկությամբ Հայաստանի մասնակիցն առաջինն է Բայդենը կառավարությանը պարտավորեցրել է մինչև 2050 թվականը հասնել արտանետումների զրոյական մակարդակի «Ամենաթողություն ու բարձիթողի վիճակ. մեր հասարակությունն ավելի է աղքատանալու». «Փաստ»Ճապոնիայի ափերի մոտ 5,8 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել Մեր շտաբը պահանջատեր է լինելու նույնիսկ մեկ ՀՀ քաղաքացու ձայնի համար. Էդուարդ Բաբայանի նախընտրական շտաբ Վարակակիրների թիվն՝ այսօր«Գործում չկա որևէ ապացույց, որ մատակարարված ապրանքը եղել է ժամկետանց և անորակ». «Փաստ»Ողբերգական ավտովթար . Mercedes-ը մխրճվել է КамАЗ-ի մեջ. կա զոհ Մարտական հերթապահության անցկացման մոտեցումներում պետք է արմատական փոփոխությունների գնալ. ժամանակը մեր դեմ է աշխատում. Տիգրան Աբրահամյան Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն կրակ է բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբ Պատվաստման համար հերթում կարող ես կորցնել և՛ առողջությունդ, և՛ արժանապատվությունդ. «Փաստ»Նավթի գներն աճել են Հիշեք՝ ԱԺ-եք գալիս մեզ հաշվետվություն տալու համար և այդ տոնով կարող եք խոսել ձեր խմբակցության պատգամավորների հետ. Հռիփսիմե Ստամբուլյան Պայքարը շարունակվում է. Արթուր Վանեցյան 1 զոհ, 2 վիրավոր. Արարատի մարզում բախվել են Mitsubishi Colt-ն ու Hyundai Tucson-ը