Երևան, 09.Դեկտեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Թրքահաճո, մանկապարտեզի մակարդակի պոպուլիստական կոչերը բավականին վտանգավոր են». «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հայատյացության մակարդակը Ադրբեջանի դպրոցներում, պետական մակարդակներում, լրատվական ու քաղաքական դաշտում պատերազմից հետո եռապատկվել է: Թեպետ վերջին ամիսների զարգացումներին զուգահեռ բոլոր մակարդակներով նաև այս մասին ենք բարձրաձայնում, բայց իշխանությունը շարունակում է անտեսել այս ամենը: Նրանք կարծում են, որ թուրքի հետ բարեկամանալու ժամանակը եկել է՝ մոռանալով, որ այդ բարեկամությունը գին ունի: Հաշվի առնելով նախկինում ունեցած փորձը՝ այդ գինն արյունահեղությունն է:

Անդրադառնալով թշնամու հետ բարեկամանալու, հանդիպումներ փնտրելու՝ ՀՀ իշխանությունների շարունակական պատրաստակամությանը՝ «Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ադրբեջանի հարցերով փորձագետ Գառնիկ Դավթյանը:

«Այս ամենն ինձ թույլ է տալիս ենթադրել, որ իրենք հայ ժողովրդին գիտակցված են տանում կործանման, ու իրենց նպատակն իրականում ոչ թե խաղաղությունն է, այլ հայ ժողովրդին թուրքերին հպատակեցնելը: Չեմ ասում Ադրբեջանին, որովհետև Ադրբեջանը վերջին ժամանակներում բավականին թուրքացվել է, ու այնտեղ Թուրքիայի ազդեցությունն օրեցօր աճում է: Եթե մինչ այս ունեի կասկածներ, որ ՀՀ իշխանությունների խաղաղասիրական թեզերը միգուցե չգիտակցելու, չմտածելու հետևանք են, արդեն համոզվել եմ, որ գիտակցված հայ ժողովրդին տանում են կործանման: Թե՛ ֆիզիկական բնաջնջման, թե՛ պետականության կորստի մասին է խոսքը»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ նշելով, որ կա նաև ՌԴ-ի՝ Հարավային Կովկասից դուրս մղելու նպատակը:

Նախօրեին Ն. Փաշինյանը հայտարարեց, որ պատրաստ է Ալիևի հետ հանդիպմանը տանել մեր ունեցած քարտեզներն ու դրանց դիմաց հետ բերել մեր բոլոր գերիներին: Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Ադրբեջանի բողոքները մինչ այս փոխանցված քարտեզների առումով, Փաշինյանը չէր բացառել դրանց «վատ որակը», որովհետև, ըստ նրա, քարտեզի որակը կախված է քարտեզագրողի որակից:

Գ. Դավթյանը նշվածը որպես հերթական պոպուլիստական հայտարարություն որակեց, ինչը, նրա խոսքով, զավեշտալի է: «Ցավոք, ՀՀ վարչապետ կոչեցյալը մինչ օրս փորձում է Ադրբեջանի հետ լեզու գտնել անգամ այն դեպքում, երբ նրան հատկապես ադրբեջանական կողմը թե՛ քաղաքական, թե՛ անձնական և թե՛ բոլոր ուղղություններով նվաստացրել է: Ինձ համար զարմանալի չէ, որ այսքանից հետո փորձում է ինչ-որ հարցերում համագործակցել թուրքերի հետ: Ինչ վերաբերում է քարտեզներին ու գերիներին, ապա Ալիևը հիմար չէ ու չի պատրաստվում գերիների առումով ունեցած ազդեցությունը փոխանակել քարտեզների դիմաց: Ալիևի կողմից բազմիցս շեշտվել է, որ այդ անձինք ոչ թե ռազմագերիներ, այլ «ահաբեկիչներ» են: Այսինքն, ինքն իր քաղաքական հենքը ստեղծել է ու գերիներից դեռ ցուցմունքներ ստանալու խնդիր ունի, որ ապացուցի, թե իբրև նրանք ահաբեկիչներ են: Ես չեմ բացառում, որ ցուցմունքներում անգամ «խոստովանական» մաս էլ լինի: Հետևաբար, նրան գերիները պետք են նաև հետագայում Հայաստանի վրա ճնշում գործադրելու մասով: Գիտենք, որ հայկական կողմից դիմել են տարբեր միջազգային դատարաններ:

Ալիևին գերիները պետք են Հայաստանին հակադրող ուժ ունենալու տեսանկյունից: Դրա համար մանկապարտեզի մակարդակի պոպուլիստական կոչերը բավականին վտանգավոր են: Նախ՝ կարող է Ալիևը քարտեզները վերցնել և, ենթադրենք, հաջորդ օրը հայտարարել, որ Ադրբեջանում գերիներ չկան, այլ կան «ահաբեկիչներ»՝ իրենց ցուցմունքներով: Կարող է «պատճառաբանական» այլ հենք ցույց տալ, և կստացվի, որ հերթական անգամ միակողմանի ինչ-որ զիջումներ ենք արել: Այնպես որ, Փաշինյանի այս հայտարարությունը նախևառաջ թրքահաճո է: Չպետք է մոռանալ նաև, որ նա ռազմական մարդ չի եղել ու չի էլ լինի և պատկերացում չունի, թե նույն քարտեզագրումներն ինչ եղանակով են իրականացվում: Պնդումը, թե քարտեզների որակը կապ ունի քարտեզագրման որակի հետ, նաև մանկական տրամաբանության հիմք ունի, որոնց մասնագետները լուրջ չեն կարող վերաբերվել: Մեծ հաշվով, ինձ համար այլևս ակնհայտ է, որ այս իշխանությունը չի ծառայում ՀՀ ազգային ու պետական շահին»,-ասաց փորձագետը:

Նրա խոսքով, առհասարակ յուրաքանչյուր պետության անվտանգություն կախված է օրվա իշխանությունից. «Եթե այս իշխանության վարած արտաքին քաղաքականությունը բոլոր հնարավոր ուղղություններով հարվածում է Հայաստանի շահերին, երկիրը, բնականաբար, անվտանգության խնդիր կունենա, թշնամիները կշատանան:Կստացվի՝ չունես բարեկամներ, իսկ այն պետությունները, որոնց հետ թշնամական հարաբերություններ չունեիր, կսկսեն տրամադրվել քո դեմ, յուրաքանչյուր քաղաքական ու ռազմական զարգացումներում առնվազն քեզ չեն պաշտպանի: Այս իշխանության քաղաքականությունը, որը մեզ այսպիսի անվտանգային խնդիրների առաջ է կանգնեցրել, առաջին հերթին հենց նույն իշխանության ապաշնորհ քաղաքականության պատճառով է: Այնպես չէ, որ Հայաստանը չուներ սուբյեկտայնություն, արտաքին քաղաքական ներուժ: Հայաստանը բավականին ուժեղ պետություն էր ու զարգանալու պոտենցիալ ուներ: Անգամ հիմա եմ հավատում, որ ՀՀ-ն առաջ գնալու հնարավորություն ունի, երկրի շատ նվիրյալներ պատրաստ են ծառայելու այդ գործին, բայց այս իշխանությունն այդ մարդկանց ուղղակի դաշտից հեռացնում է: Հետևաբար, պետության բոլոր թերացումները, բացթողումներն ու վտանգներն այս իշխանության պատասխանատվության ներքո են»:

Անդրադառնալով տարածաշրջանային զարգացումներին, Իրան-Ադրբեջան սրված հարաբերություններին՝ Գ. Դավթյանը մի քանի շեշտադրում արեց: «Իրանը Փաշինյանի նման ղեկավար չունի: Իրանի ղեկավարությունը լուրջ է ու մտածում է պետության մասին: Իրանի այսօրվա գործողությունները կանխամտածված են ու հերթականությամբ իրականացվում են: Բնականաբար, Իրանը Հայաստանում կենսական ու գոյաբանական շահեր ունի, դրա վառ վկայությունը Սյունիքի մարզի շուրջ ծավալվող իրադարձություններն են: Մասնավորապես, իրանական կողմից հնչել է հայտարարություն, որ սահմանների փոփոխություն թույլ չեն տա, որ հարևան երկրների սահմանների փոփոխությունն Իրանի կարմիր գիծն է, և այլն:

Հետևաբար, Իրանից հնչող բոլոր հայտարարություններն ավելի շատ ուղղված են Ադրբեջանին: Ստացվում է նաև, որ ՀՀ իշխանությունների փոխարեն ՀՀ սահմանների պաշտպանության առումով Իրանն է դրական քայլեր անում, ինչը խայտառակություն է միջազգային մակարդակով: Սա վկայում է, որ Հայաստանի սուվերենությունը կիսով չափ գոյություն չունի: Երրորդ պետություններն էլ իրենց սեփական երկրի կենսական շահերով շահագրգռված են նման հայտարարություններ անում: Ես ուրախ եմ, որ Իրանի նման բարեկամ ու հարևան ունենք, բայց նաև ցավալի է, որ չունենք այնպիսի ղեկավար, որը կգիտակցի ՀՀ շահը, կծառայի ՀՀ շահին, այլ ոչ թե միջանցք տրամադրելով՝ թուրքին բավարարելու նպատակ կդնի»,-ասաց նա՝ միևնույն ժամանակ նկատելով, որ այդ միջանցք կոչվածը լուրջ ձևակերպումների խնդիր ունի:

«Հիշենք Մադրիդյան սկզբունքները, որոնք կողմերից յուրաքանչյուրն իր ձևով էր մեկնաբանում: Ինչպե՞ս վստահ լինենք, որ 5 տարի հետո թուրքերը չեն ասի՝ նման բան է գրված, մենք այսպես ենք մեկնաբանում, հայերն էլ ասեն՝ մենք էլ այսպես ենք մեկնաբանում, ու սկսվի երրորդ պատերազմը, այս անգամ՝ Սյունիքի համար: Նաև այս համատեքստում են Իրանի հայտարարությունները, որոնք առաջին հերթին իրենց պետության արտաքին քաղաքականության, կենսական շահերի ու նաև անվտանգության ոլորտում իրենց դիրքը պահելու նպատակ ունեն: Իրանի զորավարժություններն այս իմաստով հստակ ազդակ են Թուրքիային, ըստ որի, Իրանը որևէ կերպ այդ միջանցքի գործարկումը թույլ չի տա: Անգամ եթե Հայաստանի իշխանությունները փորձեն աննկատ քաղաքական խաղերի մասնակցել, Իրանն այդ մասին իմանալու է: Այդ դեպքում մեծ մտավախություն ունեմ, որ Հայաստանը երկրորդ Սիրիա կդառնա: Այդ ժամանակ մենք ուղղակի պատերազմի թատերաբեմ կդառնանք, որից Հայաստանն ավելի շատ կտուժի, քան պետությունները, որոնց միջև է այդ պատերազմը մղվում: Ինչու, որովհետև այսօր Հայաստանն է կանգնած պանթուրքիզմի իրականացման մեջտեղում, Հայաստանն է թուրքալեզու պետությունների կոկորդի ոսկորը, որոնք ամեն կերպ փորձում են կործանել մեր երկիրը»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը:

Ամեն դեպքում, փորձագետը չի կարծում, որ Իրանի ու Ադրբեջանի հակասություններն այս փուլում ու մոտակա ժամանակահատվածում ռազմական բախման կհանգեցնեն: Նա շեշտեց, որ ի տարբերություն Ադրբեջանի, ակնառու է Իրանի պատրաստվածությունը քարոզչական դաշտում. «Ադրբեջանը պատրաստ չէ ռազմական գործողությունների՝ հաշվի առնելով նաև 44-օրյա պատերազմում ունեցած կորուստները, որոնք դեռ չեն վերականգնվել: Ըստ այդմ՝ այս ամենն այս փուլում պարզապես մկանների ցուցադրություն եմ համարում»: Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի այն հայտարարությանը, որ Հայաստանն ընդդեմ Իրանի դավադրության մեջ երբեք չի ներքաշվի, նա հավելեց. «Այսօրվա իշխանությունն այնքան է տարբեր երկրների, այսպես ասած, քցել, քաղաքական պայմանավորվածությունների մակարդակում, որ այդ վստահությունն Իրանը չի կարող ունենալ: ՀՀ ԱԳ նախարարի գործուղումն Իրան ևս խոսքի հաստատման քայլ է՝ «ասել ենք, մարդ էլ ենք ուղարկում, որ հավատաք» տրամաբանության մեջ:

Ինչքան էլ որ Փաշինյանի իշխանությունը չծառայի ՀՀ շահերին, գիտակցում են, որ ինչ էլ անեն, չեն կարող 100 տոկոսով թուրքին ծառայել ու պետք է մի քիչ էլ հայանպաստ քայլեր անեն՝ թոզ փչեն նաև իրանահաճո հայտարարություններով: Բայց նույն իշխանությունը ոչ վաղ անցյալում հայտարարում էր, որ հայ ժողովրդի մեջքի հետևում ոչ մի թուղթ չի ստորագրի, բայց կապիտուլ յացիայի ակտ ստորագրեց: Այս դեպքում ինչպե՞ս վստահ լինել, որ նույն կերպ չի վարվի նաև հարևան երկրի հետ: Դրա համար Իրանը մտավախություններ ունի ու առավելագույնս է փորձելու հասկանալ իրավիճակը, կանխել իր շահերից չբխող հնարավոր քայլերը: Այս պատճառով հայտարարություններ, նաև զորավարժություններ է անում՝ փորձելով վերջնական հասկանալ՝ Հայաստանը սիոնիստների՞, թե տարածաշրջանում հարևան պետության հետ զարգացման կողմում է: Իսկ իրանի 100-ամյա դիվանագիտական փորձի վրա կասկածել պետք չէ»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Դոլարը շարունակում է թանկանալ. եվրոն հետ չի մնում Ինչ է սպասվում դեկտեմբերի 10-ին՝ Տավուշում Ռուս խաղաղապահները հումանիտար օգնություն են բաժանում արցախցիներին Վերահաշվարկի արդյունքում ԲՀԿ-ի քվեներն ավելացել ենԼՂ-ում խաղաղապահների ջանքերը կենտրոնացած են խաղաղ կյանքի վերականգնման, ռազմագերիների վերադարձի խնդիրների ուղղությամբ. ՌԴ ԶՈՒ ԳՇ պետ Ականի պայթյունից երկու ադրբեջանցի է զոհվելԱլեն Սիմոնյանը հանդիպել է Ջագան ՉապագայինԲիլլ Գեյթսը նշել է պանդեմիայի ավարտի ամսաթիվը ՀՀ ԱԳՆ հայտարարությունը՝ Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի միջազգային օրվա կապակցությամբՎրաստանը ներկայացված չի լինի «3+3» ձևաչափի հանդիպմանը, որը կկայանա վաղը Մոսկվայում. Վրաստանի ԱԳՆ Ամեն ինչ նորմալ կլիներ, եթե վիրավորանքը քրեականացնող օրինագիծը չբերեր մի քաղաքական ուժ, որն իշխանության է եկել պսակներով, թաղումներ կազմակերպելով, ֆեյքային արշավներով. Հայկ Մամիջանյան (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրելԻշխանության համար կա ցանկ, ըստ նպատակահարմարության դրանք օգտագործվում են. Տիգրան Աբրահամյան Ես հայց եմ ներկայացրել Արեգնազ Մանուկյանի դեմ սուտ խոսելու հետ կապված. Ալեն Սիմոնյան Հայ կանայք հզոր ուժ են, եթե նրանց ժամանակին և տեղին տրվում է հնարավորություն. Նարինե Մանուկյան Դուք իշխանության եք եկել՝ քաղաքական գործիչների պատուհանների տակ թաղումներ կազմակերպելով. Մամիջանյան Շուշիի շրջանի Քարին տակ գյուղում ականի պայթյունից ադրբեջանցիներ են զոհվել 5 տարի առաջ, այս օրը խորհրդարանական լսումներում քննարկում էին, թե ինչպես ակտիվացնել օտարերկրյա ներդրումները Հայաստանում և Արցախում. Արտակ Զաքարյան Լիլիթ Մակունցը և կոնգրեսական Յանգ Քիմը քննարկել են ԼՂ 44- օրյա պատերազմից հետո ստեղծված իրավիճակը Արցախում կորոնավիրուսի 53 նոր դեպք է գրանցվել, արձանագրվել է 1 մահ Ահազանգ ռումբի վերաբերյալ․ ԱԻՆ Ի՞նչ փայտից է պատրաստվում հոբոյը. «Փաստ»Ավելացրած արժեքի հարկի արտոնությունները երկարաձգել ևս 2 տարով. Հռիփսիմե Ստամբուլյան Թաթուլ Հակոբյանն ահազանգում է. իրեն սպառնում են կյանքից զրկելՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (9 ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ). Հա­յաս­տա­նում տե­ղի են ունե­ցել Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի ար­տա­հերթ ընտ­րու­թյուն­ներ. «Փաստ»Սուտը հին հռոմեացիների բերքատվության և առատության խորհրդանիշ դառնա՞, թե դրսից մեզ ինչ-որ մեկը կարա ուղորդի. Արմեն Աշոտյան Հիմա մենք այս քննարկմամբ խթանում ենք, որ բոլորը ամեն ինչ թողնեն, ապօրինի շինարարություն անեն․ Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ) Ռուս խաղաղապահները Հայաստանի և Ադրբեջանի իշխանություններին են փոխանցել ավելի քան 1900 դի. Մուրադով «Թավ­շյա հե­ղա­փո­խու­թյան» եր­կիրն իր փշոտ ուղին շա­րու­նա­կում է բա­ցա­ռա­պես փոր­ձե­րի ու անթույլատրելի շատ սխալ­նե­րի մե­թո­դով. «Փաստ»«Մանկական Եվրատեսիլ-2021»-ի առցանց քվեարկությամբ Հայաստանի մասնակիցն առաջինն է Բայդենը կառավարությանը պարտավորեցրել է մինչև 2050 թվականը հասնել արտանետումների զրոյական մակարդակի «Ամենաթողություն ու բարձիթողի վիճակ. մեր հասարակությունն ավելի է աղքատանալու». «Փաստ»Ճապոնիայի ափերի մոտ 5,8 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել Մեր շտաբը պահանջատեր է լինելու նույնիսկ մեկ ՀՀ քաղաքացու ձայնի համար. Էդուարդ Բաբայանի նախընտրական շտաբ Վարակակիրների թիվն՝ այսօր«Գործում չկա որևէ ապացույց, որ մատակարարված ապրանքը եղել է ժամկետանց և անորակ». «Փաստ»Ողբերգական ավտովթար . Mercedes-ը մխրճվել է КамАЗ-ի մեջ. կա զոհ Մարտական հերթապահության անցկացման մոտեցումներում պետք է արմատական փոփոխությունների գնալ. ժամանակը մեր դեմ է աշխատում. Տիգրան Աբրահամյան Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն կրակ է բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբ Պատվաստման համար հերթում կարող ես կորցնել և՛ առողջությունդ, և՛ արժանապատվությունդ. «Փաստ»Նավթի գներն աճել են Հիշեք՝ ԱԺ-եք գալիս մեզ հաշվետվություն տալու համար և այդ տոնով կարող եք խոսել ձեր խմբակցության պատգամավորների հետ. Հռիփսիմե Ստամբուլյան Պայքարը շարունակվում է. Արթուր Վանեցյան 1 զոհ, 2 վիրավոր. Արարատի մարզում բախվել են Mitsubishi Colt-ն ու Hyundai Tucson-ըԵրբ «ժողովրդի վստահության» հողը փախչում է իշխանությունների ոտքերի տակից. «Փաստ»Հայկական բանակի գործողությունների արդյունքում ադրբեջանցի զինծառայող է ոչնչացվել ԱՏՁՄ-ն ամփոփել է հանրակրթական ծրագրերի արդյունքները ՀՀ ՊՆ N զորամասի զինծառայող է վիրավորվել, վիճակը ծայրահեղ ծանր է․ ՊՆ Ինչո՞ւ են Ադրբեջանի հանցագործություններն անպատիժ մնում. «Փաստ»Ուրիշ ի՞նչ ձևով, ձևաչափով պայմանավորվածություններ կարող են լինել. Աննա Գրիգորյան