Երևան, 29.Նոյեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Գիտության ոլորտում ունենք դինամիկ միջավայր, և եթե երիտասարդն ունի զարգանալու ցանկություն, միանշանակ կհաջողի»․ «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

ՀՀ ԳԱԱ Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոնի (Էկոկենտրոն) ստեղծման առանցքային բազա է հանդիսացել շրջակա միջավայրի երկրաքիմիայի բաժինը, որը 1989 թ.-ից հետազոտություններ է իրականացրել Հայաստանում, հատկապես՝ քաղաքային տարածքներում: «Տարիների ընթացքում, նաև կենտրոնի շրջանակում, շրջակա միջավայրի երկրաքիմիայի բաժինը եղել է առանցքայիններից մեկը, աստիճանաբար ստեղծվել են նաև մյուս բաժինները, համագործակցել են, արդյունքում՝ երջանկահիշատակ պրոֆեսոր Արմեն Սաղաթելյանի ղեկավարությամբ միջդիսցիպլինար հետազոտական կենտրոն է ձևավորվել, որում բաժինն իր ուրույն տեղն ունի՝ կապված շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչների հետազոտությունների հետ:No description available.

Տարիներ ի վեր հետազոտությունների շրջանակում թիրախավորվել են քաղաքային տարածքները՝ որպես ուրբանիզացիայի, ինդուստրիալիզացիայի կենտրոններ՝ միևնույն ժամանակ դիտարկվել են միջավայրերի այնպիսի բաղադրիչներ, որտեղ տեղի է ունենում միջավայրի քիմիական առանձնահատկությունների շատ ինտենսիվ վերափոխում: Այդ տեսանկյունից թիրախում եղել են ծանր մետաղները։ Հաշվի առնելով, որ մեր երկրի հյուսիսային և հարավային մասերում ունենք կենսաերկրաքիմիական շրջաններ, որոնք ունեն իրենց տիպիկ տոքսիկ տարրերի բարձր պարունակությամբ շարքեր, հետազոտություններ են իրականացվել նաև հանքալեռնային կենտրոններին կից բնակավայրերում (օրինակ՝ Քաջարանը, Կապանը, Ալավերդին և Ախթալան):

No description available.

Բացի վերոնշյալից, կարևորվում են նաև գյուղատնտեսական հողահանդակները, որտեղ իրականացվում են օրգանական և անօրգանական աղտոտիչների հետազոտություններ: Ամենաշատ ուսումնասիրված միջավայրը հողն է, իսկ հողերից հետո՝ ջրային միջավայրը, փոշին և այլն: Այդ տարիների ընթացքում Էկոկենտրոնի կողմից իրականացվել է NATO Science for Peace ծրագիր, որի շրջանակներում ստեղծվել է բավականին հագեցած լաբորատորիա, որը թույլ է տվել տարբեր միջավայրերը համադրել և արդեն 2011-12 թթ.-ից Էկոկենտրոնում ունենք ռիսկերի տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոն, որը զբաղվում է սննդով: Սննդային բլոկի տվյալները ինտեգրելով շրջակա միջավայրի տվյալներին, միջդիսցիպլինար հետազոտությունների տիրույթում իրականացնում ենք ավելի համապարփակ և թիրախավորված՝ մարդու առողջությանն ուղղված ռիսկի գնահատում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է ՀՀ ԳԱԱ Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոնի շրջակա միջավայրի երկրաքիմիայի բաժնի ղեկավար, կ. գ. թ. Գևորգ Տեփանոսյանը:

No description available.

Եթե կենտրոնի գործունեությունը ներկայացնելու լինենք ավելի կարճ, ապա սկսում են շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչների հետազոտություններից, կազմում քարտեզ և զոնավորելով աղտոտված տարածքները, ռիսկային գոտիները՝ գնում են ավելի մանրամասն հետազոտությունների: «Այս բաժնում աշխատում եմ 2010 թ.-ից: 2017 թ.-ից բաժնի ղեկավարն եմ: Հիմա էլ մեր հետազոտությունների ընդհանուր ուղղվածությունը չի փոխվել, այլ ավելի ընդլայնվել է՝ ներառելով նոր աղտոտիչներ: Օրինակ՝ հազվագյուտ տարրերը, ինչպես նաև միկրոպլաստիկը, որն ամբողջ աշխարհում ջրային միջավայրի աղտոտիչ է, ուսումնասիրվում են դրա ազդեցությունները մարդու առողջության վրա, թե ինչ դեր է կատարում էկոհամակարգում և այլն»,-նշում է մեր զրուցակիցը։

2021 թ.-ին բաժնի աշխատակիցներից Նաիրուհի Մաղաքյանը և Գևորգ Տեփանոսյանը, ինչպես նաև ասպիրանտ Նորայր Հարությունյանը խումբ են կազմել և դիմել ԵԳԱԾ-ի սարքավորումների ձեռքբերման՝ մինչև 3 մլն դրամ ֆինանսավորմամբ մրցույթին: «Բավականին մեծ ծավալի նմուշներ ենք ենթարկում նախապատրաստման, տարի կա՝ 1000-ից 1500 նմուշ: Աշխատակիցներն իրականացնում էին ագաթե հավանգով նմուշների փոշիացում՝ դիմափոշու մակարդակի փոշու ստացում: Մեկ օրում այս եղանակով կարելի էր հինգից ութ նմուշ փոշիացնել: Աղացի ձեռքբերումից հետո մի նմուշի վրա ծախսում ենք 3-ից 4 րոպե: Այսինքն՝ աշխատանքի օգտակար գործողության գործակիցը մի քանի անգամ մեծացավ:Կարող ենք նշել, որ գիտական խմբի աշխատանքի արդյունավետության բարձրացումն ուղիղ կապ ունի գիտաշխատողների ենթակայության տակ եղած սարք/սարքավորումների առկայությունից»,-հավելում է Տեփանոսյանը:

No description available.

Անդրադառնալով առհասարակ գիտության ոլորտին և առկա խնդիրներին՝ նշում է, որ հարցին պետքէ մոտենալ մի քանի փուլով: «Նախ կարևոր է, թե աշխատակիցն ինչ միջավայրում է սկսում աշխատել: Ինքս առաջին օրվանից հայտնվել եմ մի միջավայրում, որտեղ երիտասարդներին տրվել է առաջնահերթություն և լիարժեք աջակցություն իրենց նախաձեռնություններում: Պետք է փաստել, որ գիտության ոլորտի ֆինանսական յուրահատկություններից ելնելով, բազմաթիվ երիտասարդներ թողնում են գիտական գործունեությունը, այլ ուղղությամբ գնում, այնտեղ ստանալով ավելի բարձր եկամուտ:

Բայց տարիների ընթացքում այն խմբերը, որոնք աշխատում են իրենց վրա, փորձում չսահմանափակվել ԽՍՀՄ-ից եկած դրվածքով և ավանդույթներով, այլ քայլ անել և ինտեգրվել միջազգային փոխհամագործակցության մեջ, վաղ թե ուշ հասնում են ինչ-որ հաջողության, որին էականորեն նպաստում են նաև Գիտության կոմիտեի հայտարարած մրցույթները և տրամադրվող դրամաշնորհները: Այսինքն՝ ունենք դինամիկ միջավայր, և եթե երիտասարդն ունի ցանկություն զարգանալու, միանշանակ կհաջողի: Հնարավորությունները շատ են, և միշտ հնարավոր է ճանապարհ գտնել առաջ ընթանալու»,-եզրափակում է Գևորգ Տեփանոսյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Դեկտեմբերի 12-ին տեղի կունենա «ArmRobotics 2021» ինքնակառավարվող ռոբոտների առաջնությունըՊատրոն Դավոյից հակահերոս կերտել չհաջողվեց Միջխորհրդարանական միության 143-րդ վեհաժողովի ընթացքում Ալեն Սիմոնյանն անդրադարձել է ԼՂ հակամարտության լուծման անհրաժեշտությանը ՀՀ-ի համար չինական ուղղության զարգացումը պիտի լինի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններից.այս իշխանությունը լրիվ այլ առաջնահերթություններ ունի, ինչը հակասում է դրան, կամ բացառում.Աբրահամյան Պատրաստ ե՞նք այսպիսի ցավի. Արմեն Աշոտյան «Չինական ուղղության զարգացումը և՛ երկկողմ, և՛ բազմակողմ ձևաչափով պետք է լինի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններից»Ավստրիայի նախկին կանցլեր Կուրցը որդի է ունեցելՀնդկաստանում ընտրություններում հաղթել է մահացած մարդըՀայտնաբերվել են 44-օրյա պատերազմում զոհված տավուշեցի երկու զինծառայողների աճյունները55-ամյա վարորդը Կապան-Քաջարան ճանապարհին բեռնատարով կողաշրջվել է. կա վիրավորՄեր առաջնահերթությունը տարածաշրջանի երկրների հետ համագործակցությունն է. ՌաիսիԱդրբեջանական իշխանությունների կողմից հովանավորվող հայատյացությունը նպատակային քաղաքականություն է. ապացույցներ` Սան ՖրանցիսկոյումՌԴ ՊՆ-ն` նոյեմբերի 26-ին Հայաստան վերադարձած գերիների մասինՀող ազատագրածը հող հանձնողի հետ չի բանավիճումԷդուարդ Բաբայանը հանդիպել է Աբովյանի ուսուցիչների հետ44-օրյա պատերազմի մասնակիցները անվասայլակով հանդես են եկել սպորտային պարերի աշխարհի առաջնությանը (տեսանյութ)30-ամյա երիտասարդը «Հաղթանակ» կամրջի վրա սպառնում է ցած նետվել. տեղում են հոգեբաններն ու պարեկներըՈվ է Սոնա Ռուբենյանի հարսանեկան զգեստի հեղինակը (լուսանկարներ)Գյումրիում արագընթաց էլեկտրագնացքը վրաերթի է ենթարկել քաղաքացուՄոսկվան ամրագրեց խաղի կանոնները. ի՞նչ է ենթադրում եռակողմ հայտարարությունըԱռողջապահության նախարարությունը` «Օմիկրոն». COVID-19 հիվանդության հարուցչի նոր ենթատեսակի մասինԳերությունից վերադարձած Միհրան Մուսայելյանը հիվանդանոցում էԿոտայքի մարզում 24-ամյա վարորդը Opel-ով արագաչափի մոտ բախվել է ծառին, կա 4 վիրավորՇենիկի ջրամբարի ջրի դատարկման հետևանքով «Կարաս» տեսակի հազարավոր ձկներ սատկել են«Կա Ադրբեջանի «տարածքային ամբողջականության» ճանաչում ու այլեւս «Արցախը Հայաստան չէ եւ վերջ» բանաձեւ»․ Ռուբեն ՄխիթարյանԻլհամ Ալիևը Ալեքսանդր Լուկաշենկոյին տեղեկացրել է Սոչիում կայացած եռակողմ հանդիպման արդյունքների մասինՄեկնարկել է «Ձեռնարկությունների ինկուբատոր» հիմնադրամի կիբեռանվտանգության «Capture the Flag» 2021թ-ի մրցույթըԿորոնավիրուսի դեմ հակամարմիններից դեղամիջոց կստեղծվիԱշխարհից նեղանալ պետք չէ. Արժանապատվությունը կորցրած ազգերի հետ այդպես են վարվում. Արմեն Աշոտյան «Բնական է, որ Արցախը կորստյան մատնած նախագահը չի կարող փրկել այն»Ղարաբաղյան հիմնախնդիրը շրջանցվեց, ասես նման խնդիր գոյություն չունի․ առաջնային է դառնում ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև տարածքային վեճերի հարցը․ Վլադիմիր Մարտիրոսյանը՝ եռակողմ հանդիպման մասին ՊՆ-ում Սուրեն Պապիկյանի գլխավորությամբ խորհրդակցություն է անցկացվել Moderna պատվաստանյութը գրեթե 94.1 % արդյունավետ է COVID-19-ից պաշտպանվելու համար․ ԱՆ ՊԵԿ-ը հորդորում է վճարել դրոշմանիշային վճարի գծով պարտավորություններ Ինչ կա այսօրվա հրապարակված հայտարարության մեջ. ԱՆժելա ԷլիբեգովաՀետախուզման մեջ գտնվող Սպարտակ Ղուկասյանը հայտնաբերվել է․ նա կալանավորվել է․ ՔԿ ՌԴ ՊՆ-ն նոր հաղորդագրություն է տարածելՈ՞ւմ է պատկանում համակենտրոնացման ճամբարի գաղափարը․ «Փաստ»Պուտինն Անվտանգության խորհրդի նիստում ներկայացրել է Ալիևի և Փաշինյանի հետ հանդիպման արդյունքները Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 4 058 նոր դեպք․ մահացել է 61 մարդ Նյու Յորք նահանգում կորոնավիրուսի պատճառով արտակարգ դրություն է հայտարարվել ԱՄՆ-ն կարող է սահմանափակել Եվրոպայում անցկացվող զորավարժությունները՝ Ռուսաստանի հետ առճակատումից խուսափելու համար. WSJ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (27 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ)․ Տե­ղի է ունե­ցել «Մայ­րիկ» ֆիլ­մի պրե­մի­ե­րան․ «Փաստ»Հրդեհ է բռնկվել Գյումրու 6 տների տանիքներում Իսկ Հայաստանում քանի որ կապիտուլյանտներն են, ապա ինչպես ցանկանան՝ այնպես էլ կվարվեն, և հաշվետու չեն ոչ մեկին. Արտակ Զաքարյան Մեքսիկայում ուխտավորներին տեղափոխող ավտոբուսի վթարի հետևանքով 21 մարդ է մահացել Մինչ աշխարհը կորոնավիրուսի երրորդ և չորրորդ ալիքների շրջանում է մնացել, այդ ընթացքում առաջանում են նոր մուտացիաներ. Կարեն Ավագյան Եվս մեկ հայտնաբերված դի Երևանում հրազենային վնասվածքով Մեր ազգային ողբերգությունը ամենևին էլ պարտվելը չէ և ոչ էլ պարտվողներին ներելը, այլ պարտության հետ հաշտվելն ու պարտության տարածներին մեծարելը...«Փաստ»Պուտինն Անվտանգության խորհրդի նիստում ներկայացրել է Ալիևի և Փաշինյանի հետ հանդիպման արդյունքները