Երևան, 31.Հունվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ինչպե՞ս էին ժամանակին գդալով կամ ասեղով կողմնացույց պատրաստում. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Կողմնացույցի գյուտի պատմությունը շատ հին ժամանակներում է եղել: Կողմնացույցի առաջին նկարագրությունը կատարվել է մ.թ.ա. 3-րդ դարում չինացի փիլիսոփա Հեն Ֆեյ-Ցուի կողմից: Դա եղել է մագնետիտից պատրաստված նեղ բռնակով գդալ, որը գնդակի տեսք է ունեցել: Այն տեղադրվել է պղնձից ու փայտից պատրաստված ափսեի վրա, որի վրա պատկերված են եղել կենդան ա կեր պի նշան ն ե րը: Աշ խ ա տան ք ի սկզբունքն այն է, որ գդալը պտտել են, և այն կանգնելիս միշտ ցույց է տվել դեպի հարավ: Դա եղել է աշխարհում առաջին կողմնացույցը: 11-րդ դարի կեսերին Չինաստանում սկսել են արհեստական մագնիսներից պատրաստել կողմնացույցի սլաքներ: Դրանք ամենից հաճախ ունեցել են ձկան տեսք:

Այդ սլաքները իջեցրել են ջրի մեջ, որտեղ դրանք լողացել են, և ձկան գլուխը միշտ ուղղված է եղել դեպի հարավ: Միևնույն ժամանակ, չին գիտնական Շեն Գուան կողմնացույցի մի քանի այլ տարբերակ է ստեղծել: Նա մագնիսացրել է կարի ասեղը և մոմով ամրացրել մետաքսի կախված թելից: Դա եղել է ավելի ճշգրիտ կողմնացույց, քանի որ պտտվելիս առաջացած շփումը այս դեպքում նվազ է: Մեկ այլ տարբերակում նա առաջարկել է այդ ասեղը դնել մեխի սուր ծայրին: Հենվելով իր բազմաթիվ փորձերի վրա՝ գյուտարար Շեն Գուան նկատել է, որ կողմնացույցի սլաքը միշտ փոքր շեղումով է ցույց տալիս հարավը: Նա կարողացել է դա բացատրել մագնիսական և աշխարհագրական միջօրեականների տարբերությամբ: Ավելի ուշ, գիտնականները պարզել են, թե ինչպես հաշվարկել այդ շեղումը Չինաստանի տարբեր տարածքների համար: 11-րդ դարում շատ չինական նավեր են հագեցած եղել լողացող կողմնացույցերով: Դրանք տեղադրված են եղել նավի քթամասում, որպեսզի նավապետը միշտ կարողանա տեսնել դրա ցուցումները: 12-րդ դարում արաբներն են սկսել օգտագործել կողմնացույցի չինական գյուտը, իսկ 13-րդ դարից՝ նաև եվրոպացիները:

Եվրոպայում իտալացիներն առաջինն են իմացել կողմնացույցի մասին, այնուհետև դա հայտնի է դարձել իսպանացիներին, ֆրանսիացիներին, ապա բրիտանացիներին ու գերմանացիներին: Այն ժամանակվա կողմնացույցը իրենից ներկայացրել է խցանի վրա դրված մագնիսացված ասեղ, որը լողում է ջրի տարողության մեջ: Շուտով քամուց պաշտպանելու համար այդ սարքը սկսել են ծածկել ապակիով: 14-րդ դարի սկզբին մագնիսացված ասեղը տեղադրել են թղթի շրջանակի վրա, իսկ որոշ ժամանակ անց իտալացի Ֆլավիո Ջոիյան թղթի վրա գծված օղակը բաժանել է 16 մասի, այնուհետ՝ 32 մասի: 16-րդ դարի կեսերին կողմնացույցի սլաքը ամրացրել են կախոցին՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել նրա շարժման դիմադրությունը, և մեկ դար անց կողմնացույցի պատմության մեջ հայտնվել է պտտվող քանոնով կողմնացույցը, ինչը մեծացրել է կողմնացույցի ցուցիչների ընկալման ճշգրտությունը:

Կողմնացույցը եղել է բաց ծովում նավարկելու առաջին նավարկային սարքը: Այն ներկայումս էլ օգտագործվում է և թույլ է տալիս երկար ճանապարհորդություններ կատարել օվկիանոսների խորքերում ու չմոլորվել:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ինչ գործունեությամբ է աչքի ընկել Ավստրիայում ՀՀ դեսպան Արմեն Պապիկյանը Ֆինլանդիայում սկսել են արտադրվել «Արևային» ավտոմեքենաներ Սարավան-«Զանգեր» հատվածում մառախուղ է․ ՀՀ 4 մարզում ձյուն է տեղում Համակարգչային խաղասրահից գողացել են հեռուստացույցներ, խաղային համակարգիչներ՝ մետաղադրամի սարքերով Արցախում 183 երեխա ծնվել է շրջափակման մեջ, 4700 մարդ կորցրել է աշխատանքը և եկամտի աղբյուրը Բարեփոխումը պետք է սկսել ջրի հաշվառման արդյունավետ մեխանիզմի ներդրումից․ Փաշինյանի այցը Ջրային կոմիտե Ոչ թե կարծում եմ, այլ վստահ եմ՝ Ավինյանը բարձր վարկանիշ եւ վստահություն չունի. Մեսրոպ Առաքելյան. «Հրապարակ»Դալասի Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցին ԱՄՆ-ում ճանաչվել է 2022-ի լավագույն շինություն (լուսանկարներ) Ռուբեն Վարդանյանի ղեկավարությամբ Արցախում նիստ է անցկացվել Հանդուրժելն այլևս կործանման ու ազգային խայտառակության վերջնագիծն է... «Փաստ»Պաշտոնական նոր հաղորդագրություն՝ շրջափակված Արցախից Հայ-ադրբեջանական նոր պատերազմի սպառնալիքը չափազանց իրական է. Միջազգային ճգնաժամային խումբ հետազոտական կենտրոնի զեկույցը Սիսիանավանցի Վարդանյանների ընտանիքի նախաձեռնությամբ Սիսիանի քաղաքային պանթեոնի մուտքի մոտ «Առյուծներ» են տեղադրվել Առաջիկա օրերի եղանակը ԵՄ-ն կոչով դիմել է Ադրբեջանին Ըստ Ռուբեն Վարդանյանի, մենք ունենք մեկ ճանապարհ ԱՄՆ-ը Կիևին F-16 կործանիչներ չի տրամադրի. Բայդեն Տարադրամն այսօր 10-օրյա արձակուրդից հետո Արցախում դասերը վերսկսվել ենՄոսկվայում քննարկվել է հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործընթացը Արցախցիների հերթական խումբը վերադարձավ հայրենիք. 50-օրվա բաժանումից հետոԱդրբեջանի ԱԳՆ-ն քաղաքացիներին խորհուրդ է տվել զերծ մնալ Իրան մեկնելուց Ակվատլոն՝ ըմբշամարտ ջրի տակ և... ոչ միայն. «Փաստ»Վերին Լարսն այսօր. երթևեկությունը դեպի ՌԴ-ի հետ Վրաստանի սահման սահմանափակվել Է ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (31 ՀՈՒՆՎԱՐԻ). Մարդաշատ ցույց Երևանում՝ ընդդեմ գնաճի. «Փաստ»Ողբերգական լուր Գեղարքունիքից․ կան զոհեր ու վիրավորներՎթարային ջրանջատումներ Սյունիքի մարզում հունվարի 31-ին«Առայժմ ոչինչ չի խոսում այն մասին, որ այսօր կամ վաղը Ռուսաստանին դուրս են մղելու Անդրկովկասից». «Փաստ»Իրանի բախումն Ադրբեջանի հետ ազդում է Ռուսաստանի շահերի վրա. «Փաստ»Առաջարկվում է ՔԿ-ի քննիչների աշխատանքը ևս համարել ռիսկային և ամսական հավելում վճարել. նախագիծ. «Փաստ»«Բարեկամները` Լեռնային Ղարաբաղին» հումանիտար ձեռնարկը Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի միջնորդությամբ Արցախից 3 հիվանդ տեղափոխվել է Հայաստան ՀԷՑ-ից տեղեկացնում են ՝ լույս չի լինելու «Թող այդ մեդալները չլինեին, կարևորն ինքը ողջ լիներ». երկու պատերազմով անցած կապիտան Անդրեյ Ավագյանն անմահացել է Արցախում. «Փաստ»Նիկոլին օդ ու ջրի պես պետք է դեգրադացված և պարալիզացված հասարակություն ու բանակ. Արտակ ԶաքարյանՄեր հնարավորություններն օգտագործելու, զարգացնելու փոխարեն, ինքներս մեզ վրա ցեխ ենք շպրտել. Արմեն ՍտեփանյանՆավթի գները չափավոր իջնում են Հայաստանն ու Արցախը կանգնած են Ադրբեջանի կողմից պատերազմի իրական սպառնալիքի առջև. Ադամ Շիֆ Այն, ինչ այս պահին պետք է իրեն. «Փաստ»Լոռու մարզի գազալցակայաններից մեկում պայթյուն է տեղի ունեցել․ կան տուժածներ ԱԱԾ-ն պետական դավաճանության նոր դեպք է բացահայտել «Թալանն իր ծավալներով վտանգավոր ձևեր է ստացել. մեկ մարդու՝ մեկ աթոռի վրա պահելու գինն ենք մենք հիմա վճարում». «Փաստ»«Այս իշխանության դեպքում ցանկացած իրավիճակի սրում մեզ համար կրկնակի սպառնալիք է». «Փաստ»Իջևան-Երևան ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ավտովթար՝ հրդեհի բռնկմամբ. կա 3 զոհ Անկախ մարմինների քաղաքականացման դիֆուզիան. «Փաստ»Ձյուն, մերկասառույց, մառախուղ․ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ Ինչո՞ւ է ակտիվացել Թորոսյանը. «Փաստ»Ստուգումներ են սպասվում. «Փաստ»Հայաստանում սպասվում է կապիտալի տոտալ վերաբաշխում. ովքե՞ր են առաջնային հարվածի տակ. «Փաստ»Փորձել են «կոնտակտի դուրս գալ», բայց մերժվել են. «Փաստ»