Երևան, 05.Փետրվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Գալարափող՝ Գինեսի գրքի ռեկորդակիր երաժշտական գործիք. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Գալարափողը (կամ` վալտորնան) փողային մունդշտուկավոր երաժշտական գործիք է, որը սովորաբար պատրաստվում է պղնձից: Գերմաներենից Waldhorn- ը թարգմանաբար նշանակում է անտառային եղջյուր: Այն, կարծես, երկար մետաղական խողովակ լինի, որի մի ծայրին մունդշտուկն է, իսկ մյուս ծայրը ունի լայնացած զանգի տեսք: Այս երաժշտական գործիքը շատ հմայիչ ձայն ունի: Գալարափողի պատմությունը բավականին հին է և ունի մի քանի հազարամյակի ընթացք:

Վալտորնայի նախատիպեր կարելի է համարել բրոնզից պատրաստված այն եղջյուրները, որոնք, որպես ազդանշանային գործիք, օգտագործել են Հին Հունաստանի և Հռոմի մարտիկները: Օրինակ` հռոմեացի հայտնի զորահրամանատար Ալեքսանդր Մակեդոնացին նմանատիպ եղջյուր է օգտագործել ազդանշաններ ուղարկելու համար: Բայց այն ժամանակ մարդիկ չեն էլ մտածել, որ դրանցով կարելի է երաժշտություն նվագել: Միջնադարում ևս այդ գործիքը տարածված է եղել ռազմական և պալատական ոլորտներում: Ազդանշանային եղջյուրները լայնորեն օգտագործվել են տարբեր մրցաշարերում, ինչպես նաև որսերի և, իհարկե, ճակատամարտերի ժամանակ:

Ցանկացած ռազմիկ, որը մասնակցել է ռազմական բախմանը, ունեցել է իր եղջյուրը: Սկզբից ազդանշանային եղջյուրները պատրաստել են բնական նյութերից, ուստի դրանք այնքան էլ դիմացկուն և ամենօրյա օգտագործման համար հարմար չեն եղել: Ժամանակի ընթացքում եղջյուրներ պատրաստողները եկել են այն եզրակացության, որ լավագույն լուծումը դրանք մետաղից պատրաստելն է՝ տալով դրանց կենդանիների եղջյուրների բնական ձև առանց մեծ կորության:

Նման եղջյուրների ձայնը տարածվում էր շատ հեռու, ինչը օգնում էր օգտագործել դրանք մեծ տարածությունների վրա որսի ժամանակ: Ազդանշանային եղջյուրները առավել մեծ տարածում են ունեցել Ֆրանսիայում 17-րդ դարի 60-ականներին: Դրանից մի քանի տասնամյակ անց Բոհեմիայում շարունակվել է գալարափողի էվոլ յուցիան: Այդ ժամանակ շեփորահարներն էին փչում ազդանշանային եղջյուրները, բայց Բոհեմիայում հայտնվել է հատուկ դպրոց, որի շրջանավարտները դարձել են վալտորնիստներ: Միայն 18-րդ դարի սկզբին են ազդանշանային եղջյուրները սկսել կոչել «բնական վալտորնաներ» կամ «հասարակ վալտորնաներ»: Բնական վալտորնաները եղել են մետաղական խողովակներ, որոնց տրամագիծը հիմքում եղել է մոտ 0,9 սանտիմետր, իսկ գագաթին՝ ավելի քան 30 սանտիմետր: Ուղղված վիճակում նման խողովակների երկարությունը կարող էր լինել 3,5-ից 5 մետր: Վալտորնա նվագող Բոհեմացի Հեմփլը, որը ծառայում էր Դրեզդենի թագավորական արքունիքում, գործիքի ձայնը ավելի բարձր դարձնելու համար սկսել է փափուկ տամպոն մտցնել վալտորնայի մեջ:

Որոշ ժամանակ անց Հեմփլը եկել է այն եզրակացության, որ տամպոնի գործառույթը լիովին կարող է կատարվել երաժշտի ձեռքով: Որոշ ժամանակ անց բոլոր վալտորնիստներն սկսել են օգտագործել նվագելու այդ մեթոդը: 18-րդ դարի սկզբին գալարափողերը սկսել են օգտագործվել օպերային, սիմֆոնիկ և փողային նվագախմբերում: Այդ գործիքի դեբյուտը տեղի է ունեցել կոմպոզիտոր Լուլլի «Արքայադուստր Էլիս» օպերայում: Շուտով վալտորնայի վրա հայտնվել են լրացուցիչ խողովակներ, որոնք տեղադրվել են մունդշտուկի և հիմնական փողի միջև և իջեցրել են երաժշտական գործիքի ձայնը: 19-րդ դարի սկզբին հորինվել է փականը, որը այդ գործիքի վերջին մեծ փոփոխությունն է եղել:

Պարզվել է, որ ամենահեռանկարային կառուցվածքը երեք փականային մեխանիզմն է: Նման գործիքի առաջին օգտագործողներից մեկը եղել է Վագները: Արդեն 19-րդ դարի 70-ականներին նման վալտորնան, որը կոչվում էր քրոմատիկ, ամբողջովին դուրս է մղել նախկին բոլոր նմանատիպ գործիքները նվագախմբերից: 20-րդ դարում սկսել են ակտիվորեն օգտագործվել լրացուցիչ փականով գալարափողեր, որոնք ընդլայնել են բարձր ռեգիստրում նվագելու հնարավորությունները: 2007 թվականին գալարափողը դարձել է Գինեսի ռեկորդների գրքի ռեկորդակիր՝ որպես կատարողների համար ամենաբարդ երաժշտական գործիք:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Խոշոր հրդեհ՝ Երևանում. սեփական տան ննջասենյակն ու հյուրասրահը վերածվել են մոխրակույտի, կա վիրավոր Հունաստանի առափնյա պահպանության ծառայությունը նավաբեկությունից հետո ավելի քան 40 միգրանտի է փրկել Արցախի իրավապահները միջոցներ են ձեռնարկում սոցցանցերում երկրի ԱԱԾ-ն հիշատակող հրապարակումների վերաբերյալ Կոտայքի մարզում մերկասառույցի պատճառով վրաերթի են ենթարկվել ծառայություն կատարող պարեկները Երևանի Սեբաստիայի փողոցի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվել Ծեծկռտուք և խուլիգանություն՝ Երևանի կենտրոնում. բերման ենթարկվածներից մեկը «Շմայս»-ի 22-ամյա որդին է Տաշիր քաղաքում բախվել են ավտոմեքենաներ․ կա տուժած ՀՀ մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում․ Լարսը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Այրվել է Մարտակերտի Վերին Հոռաթաղի բնակչին պատկանող խանութը Վերջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան. Արտակ ԶաքարյանՊիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատելՓաստորեն լավ էլ «հասկանում են» իրենց գործողությունների հետևանքները. «Փաստ»Ռուբեն Վարդանյանի գործունեության լավագույն գնահատականներից մեկը տվել են Հայաստանի ԱԺ ամբիոնիցԽոշոր ավտովթար Արարատի մարզում․ 28-ամյա վարորդը Mercedes-ով բախվել է բետոնե էլեկտրասյանը․ կա վիրավոր Սպասվում է ձյուն և մառախուղ Ուկրաինայում հակամարտության ելքից շատ բան է կախված նաեւ Հարավային Կովկասում. Դմիտրի Տրենին Մեսսիի դեմ խաղալով տանջվել եմ, իսկ հիմա նրա կողքին հաճույք եմ ստանում. Ռամոս Փարիզը մտահոգված է Լաչինի միջանցքի փակմամբ և կոչ է անում բացել այն. Ֆրանսիայի ԱԳՆ խոսնակ Պիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատել Հերթական երկրաշարժը՝ Իրանում երջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան, այդ թվում՝ Արցախում. Արտակ ԶաքարյանԱյլ բան չկա ներկայացնելու, ստիպված զինվորական հանդերձանքի թեման են բարեփոխման անվան տակ հրում. Տիգրան Աբրահամյան Արցախի բուժհաստատություններում շարունակում են դադարեցված մնալ պլանային վիրահատությունները Պեմզաշենում դաժանաբար սպանված ընտանիքի հայրը փակագծեր է բացում Լարսը բաց է Ռուսաստանը և Ուկրաինան գերիներ են փոխանակել Հայտնի է, թե ով է երեկ կալանավորված քրեական հեղինակությունը «ՀՀ-ն նոկաուտի ենթարկված բռնցքամարտիկի վիճակում է․ ասում են՝ կռվի, բայց նույնիսկ գոյատևել չենք կարող» (տեսանյութ) Վթարային ջրանջատում Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքում փետրվարի 4-ինՀամոզված եմ, որ համատեղ ջանքերի շնորհիվ կհաջողվի նոր որակ հաղորդել մեր փոխգործակցությանը. Փաշինյանը՝ Շրի Լանկայի վարչապետին Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը ստորագրել է մի շարք օրենքներ Մարգարայի բնակիչները մտահոգություններ ունեն հայ-թուրքական սահմանի հնարավոր բացման առնչությամբ Սուրեն Պապիկյանն այցելել է N ուսումնական զորամաս․ նպատակն է տեղում ծանոթանալ ծառայության կազմակերպման ընթացքին Վարդենիսում ավտոտնակ է այրվել, ներսում` ավտոմեքենա ԵՄ երկրները պայմանավորվել են ռուսական նավթամթերքի գների առավելագույն շեմը սահմանելու շուրջ ԶՊՄԿ-ն և Սյունիքի մարզպետարանը կհամագործակցեն մի շարք ուղղություններով Եթե Կիևը հարվածի Ղրիմին, ամբողջ Ուկրաինան կայրվի. Մեդվեդև Կառավարության նոր որոշումը՝ վարժական հավաքների մասին Թուրքիան և Ադրբեջանը 2023-ին համատեղ 10-ից ավել զորավարժություն են նախատեսել Բլինքենը ԱՄՆ երկնքում հայտնված օդապարիկի պատճառով հետաձգել է այցը Չինաստան Ինչո՞ւ է գունատ «հատուկ հնեցված» կոնյակը. «Փաստ»Կոշում բախվել են թուրքական և հայկական համարանիշներով մեքենաներ․ կան զոհ և վիրավորներ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (4 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Էսկալատորի ամենախոշոր վթարը, «Ֆեյսբուքի» ստեղծումը, ռետինե կրկնակոշիկների գյուտը. «Փաստ»«Սերգեյ Լավրովը խճճվել է». «Փաստ»Հիմա մեր անելիքներից մեկը նաև Արցախի թեման համաշխարհային հանրության ուշադրության կենտրոնում պահելն է. Ռուբեն Վարդանյան Կարմիր Խաչի միջոցով այսօր Արցախից Հայաստան է տեղափոխվել 6 հիվանդ Եվրոպայում խաղալու ցանկություն ունեմ․ Էդուարդ Սպերցյան Արտաքին քաղաքականությունը պետք է ծառայի ոչ թե չարակամների թիվն ավելացնելուն, այլ, ընդհակառակը, ընկերների թիվը առավելագույնի հասցնելուն. «Փաստ»Արտարժույթների փոխարժեքներն այսօր Հանրապետության մի շարք ավտոճանապարհներին մերկասառույց է