Երևան, 16.Ապրիլ.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Պիլոսյան ագաթ. արվեստ, որի մասին ոչ ոք մինչև հիմա պատկերացում չունի. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Մարտական տեսարանով ագաթ Պիլոսից» զարդը միկենյան մշակույթի հին հունական փորագրություն է: Այն հավանաբար ստեղծվել է ուշ Մինոյան Կրետեում մ.թ.ա. 15-րդ դարի կեսերին։

Ագաթի վրա պատկերված է կռվող երկու մարտիկ։ Պիլոսյան ագաթը հայտնաբերվել է 2017 թվականին Պիլոսում՝ Նեստորի պալատի մոտ։ Այն առանձնանում է փորագրության բացառիկ տեխնիկական կատարելությամբ և համարվում է «գլիպտիկայի եզակի ստեղծագործություն, որը մեզ է հասել Էգեյան բրոնզի դարից»։ Պիլոսյան ագաթը հայտնաբերվել է Շերոն Սթոքերի և Ջեք Դևիսի գլխավորած Ցինցինատիի համալսարանի հնագիտական խմբի կողմից Պիլոսի մոտ գտնվող «Գրիֆոնով մարտիկի դամբարանում»։ Այն իրենից ներկայացնում է 3,6 սմ երկարությամբ ոսկե ծայրակալներով գծավոր ագաթից նշաձև մեդալիոն, որը հայտնաբերվել է չորս ոսկյա մատանիների կողքին։ Այն հին կարծիքի պատճառով, որ միկենյան քաղաքակրթությունները գանձեր են արտահանել Մինոյան Կրետեից, ենթադրվել է, որ այդ փորագրությունը ստեղծվել է Կրետեում։ Այն փաստը, որ ագաթը հայտնաբերվել է մայրցամաքային Հունաստանում գտնվող միկենյան դամբարանում, հուշում է մինոյան և միկենյան քաղաքակրթությունների միջև մշակութային փոխանակումների մասին:

Ագաթի վրա պատկերված է մարտիկ, որը, արդեն հաղթելով իր ոտքերի տակ փռված հակառակորդին, իր սուրն է մխրճում երկրորդ՝ վահանով հակառակորդի բաց պարանոցի մեջ՝ միևնույն ժամանակ բռնելով նրա սաղավարտի պոչը։ 2016 թվականին Հունաստանի մշակույթի նախարարությունը այդ պեղումների արդյունքում հայտնաբերված Պիլոսյան ագաթը անվանել է մայրցամաքային Հունաստանում վերջին 65 տարվա ընթացքում արձանագրված ամենանշանակալի հայտնագործությունը։ Ագաթի փոքր չափերը (փորագրության որոշ մանրամասների չափը չի գերազանցում կես միլիմետրը) և մանրամասների բարդությունը հարցեր են առաջացնում հին հունական քաղաքակրթությունների կողմից նման առարկաներ ստեղծելու ունակության վերաբերյալ։ Որոշ հնագետներ կարծում են, որ նման մանրամասներ կարող են ստեղծվել միայն խոշորացույցի միջոցով, թեև Կրետե կղզում դրանցից և ոչ մեկը չի հայտնաբերվել։ Ջեք Դեյվիսը արվեստի այդ իրն անվանել է «անհասկանալի մանրանկարչություն»՝ նշելով, որ նման մակարդակի դետալներով արվեստի գործեր հայտնաբերվում են հազար տարին մեկ անգամ։

Նա նաև հավելել է. «Կարծես թե մինոսցիները ունեցել են արվեստ, որի մասին ոչ ոք մինչև հիմա պատկերացում չունի։ Դա տպավորիչ գտածո է»: Հետազոտողները պնդում են, որ այդ հայտնագործությունը կասկածի տակ է դնում մինոսյան քաղաքակրթության գեղարվեստական զարգացման՝ նախկինում հաստատված գաղափարները:

Ագաթի հետազոտողները պնդում են, որ այդ հայտնագործությունը պահանջում է տարածաշրջանում արվեստի էվոլ յուցիայի ժամանակագրության վերանայում: Թեև Պիլոսյան ագաթը համարվում է Էգեյան բրոնզի դարաշրջանին պատկանող, Դևիսը նշում է, որ անհայտ փորագրողի վարպետության շնորհիվ ստեղծված նուրբ անատոմիական կառուցվածքը խոսում է այն մասին, որ դա ավելի շատ նման է դասական ժամանակաշրջանի արվեստին, որը զարգացել է մի ամբողջ հազարամյակ անց:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Պատմական ժամանակաշրջան ու պայքար Հարավային Կովկասի համար․ «Փաստ»Վնասվել է միջին ճնշման գազատար. դադարեցվել է Խաղաղ Դոն փողոցի գազամատակարարումը Որքան արժեն Երևան-Մոսկվա տոմսերը ապրիլի 22-ից 28-ը․ արժեքներԽոյ համայնքի Հովտամեջ բնակավայրում գործարկվելու է էլեկտրական շչակ Օպերատիվ իրավիճակը հանրապետությունում ...Որպեսզի արդարացնի Լեռնային Ղարաբաղի հանձնումը, ինչպես նաև հետագա միակողմանի զիջումները․ «Փաստ»Գիտե՞ք, դժվար է, շատ դժվար է ի ծնե քո ուսերին կրել ցեղասպանված ազգի սերունդ լինելու փաստը. Շաքե Իսայան«Մա՛մ, գիտե՞ս, թե ինչ հայրենիք ունենք». կապիտան Հայկ Ղարսյանն անմահացել է հոկտեմբերի 25-ին Վարանդայում․ «Փաստ»«Մենք 2021-22 թթ. այնքան գնաճ ենք ունեցել, որ կբավականացներ առնվազն 10 տարի այլևս գնաճ չունենալու». «Փաստ»Զորյան ինստիտուտն Արիզոնայի համալսարանում կներկայացնի Հայոց ցեղասպանության պատմությունը Ռուսաստանը խիստ մտահոգված է տարածաշրջանում լարվածության սրմամբ․ Պեսկով Brent-ը թանկացել է մինչև 90,7 դոլար մեկ բարելի դիմաց Արագածոտնում գազաբալոններով բեռնված «ԶԻԼ»-ը բախվել է երկաթե արգելապատնեշներին ու կողաշրջված հայտնվել ձորակում Հայաստանի համար կարևորագույն նշանակություն ունի Հայաստան-Ռուսաստան-Իրան առանցքը. Արշակ Կարապետյան Լինելու է պատասխանատվություն. եթե ոչ իրավական, ապա երկնային հատուցումը մի օր վրա է հասնելու. «Փաստ»Ջուր չի լինի Սի Ծինփինը Պեկինում ընդունել է Շոլցին Պլանային անջատումներ՝ 10։00-ից Գործող վարչախմբի հերթական թիրախը Հայոց ցեղասպանության հարցն է. Մենուա ՍողոմոնյանՌուսաստանի հետ առճակատման վտանգավորության ու անթույլատրելիության սահմանը. «Փաստ»Իսրայելական բանակը հայտարարություն է տարածելՀՀ տարածքում կան փակ ճանապարհներ, Գետափնյա գյուղի մոտակա կամրջով երթևեկությունը դեռևս փակ է Ուկրաինայի չորս շրջաններում օդային տագնապ են հայտարարել Բա թե՝ «ժողովրդավարության բրենդ», «ժողովրդավարության բաստիոն».... «Փաստ»Գազայի հատվածում զոհերի թիվը հասել է 33 797-ի Դոլարը թանկացել է․ փոխարժեքն՝ այսօր «Ներքին վախերն այս խմբակին տանում են դեպի ավտոկրատիա». «Փաստ»Հիմա էլ լծվել են Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելո՞ւն. «Փաստ»Թոշակ չեն ավելացնում, բայց ոստիկանների աշխատավարձը նորից բարձրացնում են. «Փաստ»Հունիսի 1-ից՝ նոր «անակնկալ» Վրաստան մեկնողների համար. զգալի տուգանք է նախատեսված. «Փաստ»Այսպես են ուզո՞ւմ ապահովել «հինգ միլիոնը». «Փաստ»Գրոսմայստեր Էլինա Դանիելյանը՝ Ավստրիայի թիմային չեմպիոն Թուրքիայում բնակվող Մարիամ Մելիքյանը հիվանդանոց է տեղափոխվել (լուսանկարներ) Ովքեր ցանկանում են պարտության մատնել ՌԴ-ին, պետք է գիտակցեն՝ գործ ունեն միջուկային տերության հետ․ ՌԴ ԱԳՆ Երկար ժամանակով լույս չի լինելու․ հասցեներ Մակրոնը կոչ է արել ուժեղացնել ճնշումը Թեհրանի վրա Սևանա լճից դուրս է բերվել ապօրինի տեղադրված 184 խեցգետնաորսիչ Մովսես Ոսկանյանը որոնվում է որպես անհետ կորած Հայտնի է Հայաստանի գավաթի եզրափակիչի օրը Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Ազատության պողոտա - Վարշավյան փողոց խաչմերուկում Ողբերգական ավտովթար՝ Տավուշի մարզում․ մայրը մահացել է, որդին հիվանդանոցում է Թուրքիայում երկրաշարժ է գրանցվելՏոկաևը Մատենդարանին է նվիրել Ալմա-Աթիում ծնված հայտնի հայ քանդակագործի քանդակըԻրանի հարձակումից հետո Իսրայելը հետաձգել է գործողությունը Ռաֆահում. CNNՎրաստանի խորհրդարանի պատգամավորների միջև ծեծկռտուք է տեղի ունեցել (տեսանյութ)Թուրքիայի ու ԱՄՆ-ի օդային ուժերը զորավարաժություններ են անցկացրել Որքանո՞վ կարելի է ձեռք բերել Երևան-Մոսկվա թռիչքի տոմսերն այս պահինԵրթևեկության կազմակերպման փոփոխություն տեղի կունենա Երևանի Ազատության պողոտա-Վարշավյան փողոց խաչմերուկում«Ուրալի ղեկին որդիս է եղել. նստացրել են, ասել են՝ քշի». վթարից տուժածի մայրը դաժան մանրամասներ է hայտնում5 մեդալ` բռնցքամարտի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունից