Երևան, 12.Օգոստոս.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ե՞րբ է առաջին անգամ մարդը սովորել դաշույն պատրաստել. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Շատ վաղուց, երբ մարդն սկսել է սովորել՝ ինչպես վարվել քարի հետ, սկսվել է դաշույնի պատմությունը: Տարբեր ցեղերի մարտիկները, մասնակցելով բախումների և մարտերի, արագ հասկացել են, որ թշնամուն դանակահարելով՝ հեշտությամբ կարելի է սպանել կամ վիրավորել: Ի սկզբանե դաշույնը եղել է քարից: Աշխարհի տարբեր մասերում դաշույնը ստեղծվել է որպես ծակող ամենապարզ սառը զենք: Այն անգամ կարելի էր ամրացնել փայտի ծայրին և դարձնել նիզակի ծայրակալ:

Մ.թ.ա. 8-7-րդ դարերի ուշագրավ գտածոներ են հայտնաբերվել Իրանի արևմտյան պատմական շրջանի Լուրիստան քաղաքում կատարված պեղումների ժամանակ: Դրանց թվում են քարե դաշույնները, որոնք, չնայած կատարյալ չեն, բայց կարող էին օգտագործվել որպես ծակող-կտրող զենք: Սկանդինավիայում, Եգիպտոսում, Աֆրիկայում ևս հնէաբանները գտել են քարից պատրաստված դաշույններ: Դրանք թվագրվել են մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակով: Եգիպտական դաշույնները 30-40 սմ երկարություն են ունեցել և այնքան էլ պինդ չեն եղել: Դրանց սայրը ամրացվել է փայտից կամ փղոսկրից պատրաստված բռնակին: Բուն բռնակը զարդարված է եղել որսորդական և մարտական տարբեր տեսարաններով:

Նման երկար շեղբերով և հեշտ կոտրվող դաշույնները նախատեսված չեն եղել մարտերի համար, ակնհայտ է, որ դրանք օգտագործվել են կրոնական ծեսերում: Սկանդինավյան երկրներում պատրաստված քարե դաշույնները համարվել են լավագույնները Եվրոպայում: Նրանց շեղբերը, համեմատած եգիպտական դաշույնների հետ, եղել են ավելի ծավալուն և լայն: Դաշույններն անչափ տարածված են եղել, ուստի մ.թ.ա. 18-ից 16-րդ դարերը շվեդ գիտնականները անվանում էին «Դաշույնների դարաշրջան» (DOLR-TID): Սայրերի արտադրության համար օգտագործվել են դեղին սաթ կամ շագանակագույն սիլիկատներ, սև, կարմիր, կանաչ կամ սպիտակ գույների քվարցիտներ: Սկանդինավիայի ամենահին դաշույնները գրեթե ռոմբաձև են եղել, և միայն մեկ սուր ծայրն է մի փոքր հարթեցված եղել բռնակին ավելի լավ միանալու համար: Ենթադրվում է, որ դաշույնների ամենակատարյալ օրինակները ստեղծվել են մ.թ.ա. 16-րդ դարում: Ացտեկները, որոնք ապրել են Մեքսիկայում՝ ամերիկյան մայրցամաքում, իրենց դաշույնները պատրաստելու համար օգտագործել են սև կամ մուգ կանաչ օբսիդիան, իսկ բռնակը զարդարել բարդ նախշերով:

Հնագույն դաշույնները պատրաստվել են նաև անասունների եղջյուրներից, այնուհետև սկսել են օգտագործել մետաղներ (պղինձ, բրոնզ, երկաթ, պողպատ)։ Հայաստանում պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են բրոնզի և երկաթի դարերի դաշույններ՝ նախշազարդված պատյաններով (երկրաչափական, բուսական և կենդանական նախշերով)։ Հայաստանում հարուստ և ազդեցիկ անձինք կրել են կաշեպատ, ոսկեզօծ, նախշազարդ պատյաններով, քանդակազարդ բռնակներով (փղոսկր, ոսկի, արծաթ և այլն) դաշույններ։ Կովկասյան մի շարք ժողովուրդների տղամարդիկ ներկայումս էլ դաշույն կրում են որպես զգեստի մաս (որպես քաջության խորհրդանիշ)։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում 

Հայաստանում բանտարկված է արդարադատությունը. Ավետիք Չալաբյանի նամակը կալանավայրիցՎստահ եղեք, որ պետականաշինության սրբագույն գործում մշտապես ձեր ջատագովն ու ուղեկիցն եմ. Նաիրի ՍարգսյանՀամընդհանուր ապատիան խորացել է ընդդիմության բողոքների անհաջող ալիքից հետո. Կարեն ՔոչարյանՈւկրաինայի զինված ուժերի հարվածների հետեւանքով վնասվել Է ԶԱԷԿ-ի հովացման համակարգը. ՌԴ ՊՆ Ավետիք Չալաբյանը և ընդդիմության նոր վերածնունդը Վարչապետի որոշմամբ ստեղծվել է բռնցքամարտի միջազգային ասոցիացիայի ընտրական հանձնաժողովը Երևանում անցկացնելուն աջակցող միջգերատեսչական հանձնաժողովը «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ-ում նորածին է մահացել․ հարազատները մեղադրում են բժիշկներին Չեխիայում աճում է մասնավոր տների տանիքներին արևային մարտկոցների տեղադրման պահանջարկը ՀՖՖ-ի եւ «Փյունիկի» հայտարարությունը Վաշինգտոնի և Կիևի գործողությունները միջուկային աղետի վտանգ են ներկայացնում, պատասխանատու կլինեն Բայդենն ու Զելենսկին․ Վոլոդին Աղավնոյի կարգավիճակը դեռ որոշված չի, Արցախի ղեկավարությունը բանակցություններ է վարում․ Ա ՍարգսյանԴավթաշենի բարձրահարկ շենքի ետնամասում հայտնաբերվել է կնոջ դիԳերմանիայի նախկին կանցլերը դատի է տվել Բունդեսթագին Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 6-8 աստիճանով Ինչ իրավիճակ է Արցախում․ ՊԲ-ն մանրամասներ է հայտնում Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ են սպասվում Երևանում և մարզերում Մեկնարկել է Լաչինի միջանցքի այլընտրանքային ճանապարհի հայկական հատվածի շինարարությունը«Հայաստան» դաշինքի մի խումբ պատգամավորներ մեկնել են ԱրցախԳյումրիի ռուսական 102-րդ բազան սպառնում է Հայաստանին Մահվան ելքով վրաերթ Տավուշի մարզում Վիճաբանություն-ծեծկռտուք՝ Գեղարքունիքի մարզի Ծովինար գյուղում. վարկածներից մեկով՝ ինքնապաշտպանության նպատակով հնչել են կրակոցներԹուրքիան պետք է իմանա, որ կրակի հետ է խաղում. ՀՀ-ում Իրանի նախկին դեսպան Օդի ջերմաստիճանը կհասնի +40․․․+42 աստիճանի Իրանը գլխավոր հյուպատոս է նշանակել Կապանում «Կյանքից ամուր»․ ֆիլմ պատերազմից հետո ապրողների և ապրեցնողների մասին«Որևէ ճնշում չի կարող Ավետիք Չալաբյանին հետ պահել իր բռնած ուղուց». Արմեն ԱնդրիկյանՇատ կարևոր է հնարավորինս հեռու մնալ դեմագոգներից, սադրիչներից, սուտի հայրենասերներից, ովքեր «սոցիալական ցանցերում և լեզվակռիվներում կրծում են թշնամիների կոկորդը». Դավիթ Բաբայան Աղվան Հովսեփյանը 100 մլն դրամ գրավի դիմաց ազատ կարձակվիՉինաստանի ԱԳՆ-ն ուշագրավ կոլաժով մատնանշել է ԱՄՆ-ի վարքագծի երկակի ստանդարտները «Հայկոյի տունը». Նոյեմբերյանում 44-օրյա պատերազմի հերոս Հայկ Ղարսյանի հիշատակին նվիրված հուշաղբյուր բացվեց Ավետիք Չալաբյանի և գործող վարչախմբի արժեքային տարբերությունըՏարադրամի փոխարժեքն այսօր՝ բանկերում Ապամոնտաժվելու է Բագրատունյաց պող.-Արտաշիսյան փող. խաչմերուկի վերգետնյա հետիոտնային անցումը Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը հայրենազրկման հոմանիշ է դարձել մեզ համար. կտոր-կտոր կորցնում ենք մեր հայրենիքը Ճանապարհատրանսպորտային պատահարներ Հայաստանում Աթաթուրքի նկարով դպրոցական պայուսակ՝ «Ուրարտու» հանրախանութում Դժբախտ պատահարի հետևանքով մահացել է Վարդենիսի դպրոցներից մեկի 6-րդ դասարանի աշակերտը Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչների հաջորդ հանդիպման վերաբերյալ որևէ պայմանավորվածություն չկա. ԱԳՆ Ինչ իրավիճակ է այս պահին Աղավնոյում. նոր տեղեկություններ Բոլթոնը սխալ է համարում Իրանի հետ միջուկային գործարքին վերադարձը Ջերմաստիճանը կհասնի +41 աստիճանի Սիսիանում կայացել է հայ-իրանական մշակութային խոհանոցային «Նավասարդ» փառատոնը Մոսկվան հայտարարել է մինչև օգոստոսի վերջ Բաքվի և Երևանի մասնակցությամբ բարձր մակարդակի հանդիպման մասին ՌԴ ԱԳՆ-ն` Լաչինի միջանցքի շուրջ ստեղծված իրավիճակի մասինԳյումրեցի Ալեքսանդրա Գրիգորյանը՝ ծանրամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնության չեմպիոն Ստեփանավանի ճանապարհի կամուրջը մի պահ երևում է, հետո անցնում ծառերի հետևը, ծառերը պետք է կտրել, այլ տեղ տնկել. Նիկոլ Փաշինյան Հաշմանդամություն ունեցողի անձնական օգնականը պետությունից ժամը 1050 դրամ վարձատրություն կստանաՄարիամ Ադամյանը և Միկա Ղափլանյանը հրապարակել են համատեղ լուսանկար Ամենաոսկյա ժամանակներն են, որ շինարարական ընկերությունները դրամային վարկեր վերցնեն. ՔերոբյանԱրմավիրում և Շիրակում շչակներ կգործարկվեն․ ԱԻՆ