Երևան, 05.Փետրվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ցարական զանգ. առանց ընտրության հնարավորության. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Աշխարհում չկա ավելի մեծ զանգ, քան մարդկային ձեռքերով ձուլված ցարական զանգը: Ճիշտն ասած, իրականում այդ աշխատանքը կարելի է ձուլման տեխնոլոգիայի բնագավառում ունեցած նվաճումներին վերագրել, քանի որ ոչ ոքի չի հաջողվել լսել այդ զանգի ձայնը: Բայց, անկախ նրանից, թե ինչ գործառույթ ունի ցար-զանգը, միանշանակ այն ձուլածո զանգի եզակի ստեղծագործություն է և հանդիսանում է Ռուսաստանի խորհրդանիշ:

Ցար-զանգի ստեղծման պատմությունը սկսվում է կայսրուհի Աննա Իվանովնայի կողմից դրա պատրաստման պատվերով: Այն պետք է փոխարիներ Կրեմլի զանգակատան վրա (Վերափոխման տաճարի հարևանությամբ) կախված Գրիգորևյան զանգին, որը հրդեհի ժամանակ վնասվել էր: Կայսրուհու հրամանով անհրաժեշտ էր նորը պատրաստել հին զանգի նյութից, բայց, միևնույն ժամանակ, ավելացնել քաշը 20 % -ով՝ զանգի կշիռը հասցնելով 10 000 փութի: Զանգագործ վարպետներից ոչ մեկը չէր համարձակվում նման աշխատանք կատարել: Առանց այդ էլ Գրիգորևյան զանգը բավականին բարդ էր, իսկ նորը ստեղծելը անիրականանալի էր թվում: Պատրաստման առաջարկ է եղել անգամ Ֆրանսիայի արքայական պալատի մեխանիկ-վարպետին, որը ևս հրաժարվել է՝ համարելով այդ ամենը կատակ:

Վարպետ գտնելու պատասխանատու ֆելդմարշալ Մինիխը արդեն լրիվ հույսը կորցրել էր, երբ ռուս արհեստավոր Իվան Մոտորինը տվել է իր համաձայնությունը: Քանի որ Մինիխը ընտրության հնարավորություն չուներ, 1733 թվականին հենց Մոտորինին էլ տրվել է զանգ ձուլելու պատվերը: Աշխատանքը իրականացվել է Մոսկվայի Թնդանոթի բակում (ներկայումս այստեղ հանրահայտ «Մանկական աշխարհ» հանրախանութն է): Զանգի կաղապարի համար նախատեսված փորվածքը ստեղծվել է հենց գետնին, քանի որ նման քաշ ունեցող արտադրանքին չէր կարող դիմակայել որևէ այլ կաղապար: Զանգի ձուլմանը նախապատրաստվելու համար գրեթե մեկուկես տարի է պահանջվել: Բոլորի համար անակնկալ էր Իվան Մոտորինի մահը 1735 թվականին, և նրա որդին՝ Միխայիլն էր ստիպված ավարտին հասցնել սկսված գործը: Ցար-զանգը ձուլվել է 1735 թվականի նոյեմբերի 25-ին: Այն կշռում էր գրեթե 200 տոննա:

Նախկին զանգի համեմատ չափերը (տրամագիծը և բարձրությունը) ավելացել էր 6-ական մետրով: Համաձուլվածքը բաղկացած է մաքուր արծաթից (525 կգ), ոսկուց (75 կգ), պղնձից (85 %) և բրոնզից (13 %): Ձուլման արդյունքում ստեղծվածը պետք էր մշակել: Անհրաժեշտ էր հեռացնել ավելցուկային ձուլակտորները և իրականացնել զանգի բոլոր տարրերի հարթեցման աշխատանքներ: Այս աշխատանքներն իրականացնելու համար նույնպես բավականին ժամանակ է պահանջվել: Քանի դեռ վարպետները աշխատում էին ցար-զանգի վրա, այն փոսում էր գտնվում: Արդյունքում զանգի վրա հայտնվեցին Հովհաննես Մկրտչի, Պետրոս առաքյալի, Քրիստոսի, Տիրամոր և Սուրբ Աննայի պատկերները: Աննա Իվանովնայի և ցար Ալեքսեյ Միխայլովիչի (Պետրոս 1-ինի հայր) պատկերները ևս պարզ երևում էին զանգի վրա:

Պետք է նշել, որ ցար-զանգի ստեղծման պատմությունը հարթ չի անցել: Մոսկվայում տեղի ունեցած խոշոր հրդեհի ժամանակ փայտե շենքը, որը կանգնեցված էր գրեթե ավարտուն զանգի վրա, հրդեհվել է: Հրդեհը չի հաջողվել արագորեն մարել, որի արդյունքում զանգը ենթարկվել է տաքացման: Վախենալով, որ մակերեսի շերտը կարող է մասամբ հալվել, ինչից կտուժեր բնօրինակ դեկորը, որոշում է կայացվել զանգը արագ սառեցնել, և այն ողողել են սառը ջրով: Իսկ դա ճակատագրական սխալ էր, քանի որ ջերմաստիճանի այսպիսի կտրուկ փոփոխության պատճառով զանգի վրա զգալի ճաքեր են առաջացել, իսկ 11,5 տոննա կշռով մի կտոր էլ պոկվել է:

Հետագայում երկու անգամ փորձել են վերականգնել «ցար-զանգը», բայց, ի վերջո, հրաժարվել են այդ մտքից՝ համարելով, որ ճաքերը լցնելուց և պոկված կտորը կպցնելուց հետո զանգի «ձայնը» չի լինի պահանջվածը: Արդյունքում 1836 թվականից ցար- զանգը դարձել է է Մոսկվայի Կրեմլի պատվանդանի վրա տեղադրված մի յուրահատուկ հուշարձան: Այն հիմա էլ այնտեղ է:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում 

Լեռներում գոնե 2 մետր ձյուն կուտակենք, էլ բան չեմ ուզում. Սուրենյան Մեր բախտը չբերեց, արժանի էինք ոչ-ոքիի․ Անչելոտին՝ Մալյորկայի հետ խաղի մասին Խոշոր հրդեհ՝ Երևանում. սեփական տան ննջասենյակն ու հյուրասրահը վերածվել են մոխրակույտի, կա վիրավոր Հունաստանի առափնյա պահպանության ծառայությունը նավաբեկությունից հետո ավելի քան 40 միգրանտի է փրկել Արցախի իրավապահները միջոցներ են ձեռնարկում սոցցանցերում երկրի ԱԱԾ-ն հիշատակող հրապարակումների վերաբերյալ Կոտայքի մարզում մերկասառույցի պատճառով վրաերթի են ենթարկվել ծառայություն կատարող պարեկները Երևանի Սեբաստիայի փողոցի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվել Ծեծկռտուք և խուլիգանություն՝ Երևանի կենտրոնում. բերման ենթարկվածներից մեկը «Շմայս»-ի 22-ամյա որդին է Տաշիր քաղաքում բախվել են ավտոմեքենաներ․ կա տուժած ՀՀ մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում․ Լարսը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Այրվել է Մարտակերտի Վերին Հոռաթաղի բնակչին պատկանող խանութը Վերջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան. Արտակ ԶաքարյանՊիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատելՓաստորեն լավ էլ «հասկանում են» իրենց գործողությունների հետևանքները. «Փաստ»Ռուբեն Վարդանյանի գործունեության լավագույն գնահատականներից մեկը տվել են Հայաստանի ԱԺ ամբիոնիցԽոշոր ավտովթար Արարատի մարզում․ 28-ամյա վարորդը Mercedes-ով բախվել է բետոնե էլեկտրասյանը․ կա վիրավոր Սպասվում է ձյուն և մառախուղ Ուկրաինայում հակամարտության ելքից շատ բան է կախված նաեւ Հարավային Կովկասում. Դմիտրի Տրենին Մեսսիի դեմ խաղալով տանջվել եմ, իսկ հիմա նրա կողքին հաճույք եմ ստանում. Ռամոս Փարիզը մտահոգված է Լաչինի միջանցքի փակմամբ և կոչ է անում բացել այն. Ֆրանսիայի ԱԳՆ խոսնակ Պիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատել Հերթական երկրաշարժը՝ Իրանում երջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան, այդ թվում՝ Արցախում. Արտակ ԶաքարյանԱյլ բան չկա ներկայացնելու, ստիպված զինվորական հանդերձանքի թեման են բարեփոխման անվան տակ հրում. Տիգրան Աբրահամյան Արցախի բուժհաստատություններում շարունակում են դադարեցված մնալ պլանային վիրահատությունները Պեմզաշենում դաժանաբար սպանված ընտանիքի հայրը փակագծեր է բացում Լարսը բաց է Ռուսաստանը և Ուկրաինան գերիներ են փոխանակել Հայտնի է, թե ով է երեկ կալանավորված քրեական հեղինակությունը «ՀՀ-ն նոկաուտի ենթարկված բռնցքամարտիկի վիճակում է․ ասում են՝ կռվի, բայց նույնիսկ գոյատևել չենք կարող» (տեսանյութ) Վթարային ջրանջատում Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքում փետրվարի 4-ինՀամոզված եմ, որ համատեղ ջանքերի շնորհիվ կհաջողվի նոր որակ հաղորդել մեր փոխգործակցությանը. Փաշինյանը՝ Շրի Լանկայի վարչապետին Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը ստորագրել է մի շարք օրենքներ Մարգարայի բնակիչները մտահոգություններ ունեն հայ-թուրքական սահմանի հնարավոր բացման առնչությամբ Սուրեն Պապիկյանն այցելել է N ուսումնական զորամաս․ նպատակն է տեղում ծանոթանալ ծառայության կազմակերպման ընթացքին Վարդենիսում ավտոտնակ է այրվել, ներսում` ավտոմեքենա ԵՄ երկրները պայմանավորվել են ռուսական նավթամթերքի գների առավելագույն շեմը սահմանելու շուրջ ԶՊՄԿ-ն և Սյունիքի մարզպետարանը կհամագործակցեն մի շարք ուղղություններով Եթե Կիևը հարվածի Ղրիմին, ամբողջ Ուկրաինան կայրվի. Մեդվեդև Կառավարության նոր որոշումը՝ վարժական հավաքների մասին Թուրքիան և Ադրբեջանը 2023-ին համատեղ 10-ից ավել զորավարժություն են նախատեսել Բլինքենը ԱՄՆ երկնքում հայտնված օդապարիկի պատճառով հետաձգել է այցը Չինաստան Ինչո՞ւ է գունատ «հատուկ հնեցված» կոնյակը. «Փաստ»Կոշում բախվել են թուրքական և հայկական համարանիշներով մեքենաներ․ կան զոհ և վիրավորներ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (4 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Էսկալատորի ամենախոշոր վթարը, «Ֆեյսբուքի» ստեղծումը, ռետինե կրկնակոշիկների գյուտը. «Փաստ»«Սերգեյ Լավրովը խճճվել է». «Փաստ»Հիմա մեր անելիքներից մեկը նաև Արցախի թեման համաշխարհային հանրության ուշադրության կենտրոնում պահելն է. Ռուբեն Վարդանյան Կարմիր Խաչի միջոցով այսօր Արցախից Հայաստան է տեղափոխվել 6 հիվանդ Եվրոպայում խաղալու ցանկություն ունեմ․ Էդուարդ Սպերցյան Արտաքին քաղաքականությունը պետք է ծառայի ոչ թե չարակամների թիվն ավելացնելուն, այլ, ընդհակառակը, ընկերների թիվը առավելագույնի հասցնելուն. «Փաստ»