Երևան, 28.Հունվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Պետք է ոչ միայն լացենք, այլ նաև մեր վշտից դասեր քաղենք, ինչը երբեք չենք արել». «Փաստ»

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Մեր իրականության մեջ կան թեմաներ, որոնց ստեղծագործողները մեծ դժվարությամբ են անդրադառնում, կամ դրանք ուղղակի «փակվում են», քանի որ կա վախ՝ իսկ գուցե անզգուշաբար կարմիր գծեր հատե՞ն: Հոկտեմբերի 27-ը մեր պատմության ամենաողբերգական էջերից մեկն է, անգամ տարիներ հետո կան անպատասխան մնացած հարցեր, ողբերգության մասին հիշատակվում է ամեն տարի այդ օրը, նկարահանվում են ռեպորտաժներ, հատկապես ողբերգության զոհերի հարազատների մասին: Երիտասարդ ռեժիսոր Հայկ Բաբայանը օրերս հանդիսատեսին ներկայացրեց այդ ողբերգության մասին առաջին գեղարվեստա-վավերագրական ֆիլմը՝ «Երևանն արցունքներին հավատում էր»: Պրեմիերայից ու շնորհավորանքներից հետո ռեժիսորի հետ զրուցել ենք երկար սպասված ֆիլմի մասին:

Ռեժիսորը նախ իմ տպավորությունների մասին է հարցնում, ասում եմ՝ ըստ իս, սիմվոլիկան շատ մեծ տեղ ուներ ֆիլմում, այն վստահաբար մի քանի անգամ պետք է դիտես ամբողջական պատկերացում կազմելու համար: 40 րոպեի ընթացքում ինքս ինձ հարց ուղղեցի՝ իսկ արդյո՞ք ֆիլմն առհասարակ այդ ողբերգության մասին էր, թե՞ ավելի շատ պատմում էր մեր մասին՝ մեր արածի ու չարածի: Ֆիլմում ժամանակ առ ժամանակ ժամացույցի սլաքների ձայնն ես լսում, կարծես հետհաշվարկ լինի ողբերգությունից հետո, չէ՞ որ կարծիք կա, որ եթե Հոկտեմբերի 27-ը տեղի չունենար, այլ Հայաստանում կապրեինք՝ բառի ավելի լավ իմաստով: Ֆիլմում քաղաքի մի ծայրից մյուսը գնացող տրամվայներ կան, մեկն էլ համառորեն կանգնել է ու չի շարժվում տեղից: Ռեժիսորին ասում եմ՝ կարծես մեր երկիրը լինի, առաջ ենք գնում, հետո կանգնում, նորից առաջ գնում, հետո հետքայլ անում ու թվում է, թե այսպես միշտ է լինելու:

Հետո իմ հարցերն են սկսվում՝ չկա՞ր անհանգստություն ֆիլմի թեման ընտրելիս: Հայկն ասում է՝ «կարմիր գծերը» չհատելու պատճառով ֆիլմի պատրաստման ընթացքն այսքան երկար տևեց: «Նախապատրաստական, արտադրական և հետարտադրական ընթացքը տևեց երկու տարուց ավելի, ամեն ինչ սկսվեց 2020 թ.-ի տարեսկզբից: Ֆիլմի հետարտադրական փուլում մոնտաժողն ու ես հասկացանք, որ արտադրական փուլում նկարահանված շատ նյութեր հատում են կարմիր գիծը, մեր ոտքն անընդհատ հետ ենք դրել այդ գծից: Էկրանին տեսանք այն, ինչն ամբողջությամբ մշակված է, օրինակ՝ սցենարի վերջնամասը երևի 25 անգամ փոխել եմ:

Մեզ մոտ կար գիտակցում, որ գործ ունենք հայոց պատմության ամենադաժան էջերից մեկի հետ, գործ ունենք հարգված մարդկանց անվան հետ, և պետք է շատ զգույշ լինել: Այստեղ փրկության է գալիս ռեժիսուրան: Վստահաբար եմ ասում՝ ֆիլմը հետ է կարմիր գծի սահմաններից»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է ռեժիսորը:

Նկարահանումների ընթացքը համընկել է համավարակի և 44-օրյա պատերազմի հետ: Իսկ պատերազմն ինչ-որ կերպ անդրադարձա՞վ ֆիլմի վրա: «Ֆիլմն ավելի աղմկոտ է դարձել, բայց բառի վատ իմաստով: Մարդիկ անընդհատ խոսում են ոչ մի բանի մասին»,- արձագանքում է նա, իսկ ես մտաբերում եմ՝ ֆիլմի ողջ ընթացքում նաև մարդկային ձայներ են հնչում, որոնք, թվում է, անգամ խանգարում են քեզ ընկալելու դրա ասելիքը, հետո համեմատություն տանում՝ ախր, մեր երկիրը միշտ է աղմկոտ, և ավելի հաճախ այդ աղմուկն այնքան անբովանդակ է: Ֆիլմը ստեղծվել է բացառապես ռեժիսորի և նրա ընկերների ֆինանսական միջոցներով: Սա էլ պատահական չէ:

«Հնարավոր է, որ ֆինանսավորողը տվյալ պատմության մեջ իր դիրքորոշումն ունենար, իսկ դա չեղավ ռեժիսուրա, այլ պատվերով համերգ, ռեժիսոր եմ, ինձ անհանգստացնում է այս ողբերգությունը, նկարում եմ դրա մասին: Եթե ֆիլմը ֆինանսավորող ունենար, հնարավոր է՝ այդ մարդու անվան շուրջ բամբասանքներ ու խոսակցություններ տարածվեին, այսպես ասենք, նրան «կրակը գցեինք»: Դրա համար այդ հարցում շատ նրբանկատ էինք և որոշեցինք ո՛չ պետական կառույցներին դիմել, ո՛չ էլ անհատներին»,-ընդգծում է Բաբայանը:

Ասում է՝ ֆիլմի միջոցով իր խոսքն է ուղղում: «Դրանում բազմաթիվ շերտեր կան, ասելիքը շատ է:Բայց կարևոր մեսիջը հետևյալն է՝ երբեք չմոռանալ Հոկտեմբերի 27-ը: Շատ են, չէ՞, այս կամ այն իրադարձության մասին ասում, որ անցած-գնացած պատմություն է: Պատմությունը դա լսում է ու նորից կրկնվում, նա «չի սիրում», երբ իրեն մոռանում են: Պատմությունը կրկնվելու սովորություն ունի, սա չպետք է մոռանալ: Հաճախ են հարցնում՝ կորոնավիրուս, 44-օրյա պատերազմ եղավ, հիմա այս թեմային անդրադառնալու ժամանա՞կն էր: Հակադարձում եմ՝ ինչո՞ւ ոչ: Ոչ միայն պետք է լացենք, այլ նաև մեր վշտից դասեր քաղենք: Ցավն այն է, որ մեր ժողովուրդն իր պատմությունից երբեք դասեր չի քաղել:Շատ ազգեր մի պարզ ճշմարտություն են հասկացել՝ եթե թույլ լինես, քեզ «կուլ կտան»: Իսկ մենք դասեր չենք քաղել, որպես ապացույց՝ այն, ինչ մեզ հետ տեղի է ունենում տարիներ շարունակ»,-հավելում է նա:

Ցանկանում է, որ ֆիլմն էլի ցուցադրվի, վստահաբար կմասնակցի նաև փառատոնների: «Հարցն այն է, որ չեմ նկարում այնպիսի ֆիլմեր, որոնք կարելի է դիտել պոպկոռն ուտելով, բայց ուզում եմ, որ մեր այս ֆիլմի մասին խոսեն, քննարկեն և, ամենակարևորը, եզրահանգումներ անեն»,- եզրափակում է ռեժիսոր Հայկ Բաբայանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Արցախի ճգնաժամը ստիպում է նաև դասեր քաղելՆոր արևային մարտկոցները բարձրացրել են ջրից ջրածին ստանալու ՕԳԳ-նԲանակի օրվա կապակցությամբ ԲՀԿ քաղխորհրդի անդամներն այցելել են ԵռաբլուրՍա այն խնդիրն է, որի շուրջ ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի և ՌԴ-ի շահերը համընկնում են. Վարդանյանը՝ France TV-ինՄեր ժողովուրդը պետք է իր ջանքերն ու նվիրումը ներդնի Հայաստան ու Արցախ աշխարհի առաջընթացի ու հզորացման համար. Արթուր ԱլավերդյանՌուսաստանից Հայաստան, Ղազախստան եւ Վրաստան փոխանցումներն աճել են հարյուրավոր տոկոսներով՝ թարմացնելով ռեկորդները. РБК Աֆրիկան գործընկերներից 30 մլրդ դոլար կստանա պարենային ինքնիշխանության ապահովման համար Ռազմահայրենասիրական խմբակների, տարբեր դասընթացների դադարեցման կամ կասեցման ծրագիր գոյություն չունի. ԿԳՄՍ նախարար Միչիգանի համալսարանում ստեղծված նոր արևային մարտկոցները բարձրացրել են ջրից ջրածին ստանալու ՕԳԳ-ն 13-ամյա դեռահասը կրակ է բացել․ նոր ահաբեկչություն՝ Երուսաղեմում Արցախ էլ ենք ունենալու, բանակն էլ նախկինի պես ամուր է լինելու. Արտակ ԶաքարյանԵրբ բանակ քանդողը Եռաբլուր է գնում,իսկ նրան քծնողը բանակից է խոսում՝ ուղղակի նողկալի է. Շարմազանով Անհրաժեշտ է ապաշրջափակել ճանապարհը, օդային միջանցք ապահովել և վերջ ի վերջո ճանաչել Արցախի անկախությունը. Ռուբեն Վարդանյանը հարցազրույց է տվել France TV-ին Խիստ կարգապահություն է պետք բանակում, զինվել ու ուժեղանալ է պետք. զոհված զինծառայողի մայր (տեսանյութ) «Համախմբում» շարժումը «Բանակը մեր ողնաշարն» է նշանաբանով քայլերթ էր կազմակերպել դեպի Եռաբլուր պանթեոն Երևանը և Բաքուն պետք է խաղաղության պայմանագիր ստորագրեն. Ալիև Մեզ անհրաժեշտ է ուժեղ և պրոֆեսիոնալ բանակ՝ ուժեղ հոգով, իմացությամբ, ինտելեկտով, բազկով և ժամանակակից տեխնոլոգիաներին տիրապետելով. Փաշինյան «Ուզում եմ, որ մեր բարեկամությունը տևի հավերժ». Չինաստանի դեսպանը շնորհավորել է Բանակի օրվա առթիվ Քանի հասարակությունն անտարբեր է, իշխանությունն ամբարտավան ձևով չեզոքացնելու է բոլորին.Աննա Կոստանյան ՌԴ ԱԳՆ-ն Էրդողանին անվանել է հատուկ «կալիբրի» առաջնորդ Ուզում եմ հավատալ, որ բանակը վերանվաճելու է Հայաստանի և Արցախի անվտանգության երաշխավորի դիրքերը. Ռոբերտ Քոչարյան Դիմադրող Արցախն ապացուցում է՝ անմնացորդ նվիրումն ու անձնազոհությունը մեզ անկոտրում են դարձրել. Ռուբեն Վարդանյան Սերժ Սարգսյանի անունից «Եռաբլուր»-ում ծաղկեպսակ է դրվել Եթե բոլորս հիմա խաղաղություն ենք ուզում՝ պետք է կառուցենք հզոր արդիականացված բանակ և պատրաստ լինենք ցանկացած ֆորսմաժորային իրավիճակի. Արման Վարդանյան Նշված հասցեներում գազ չի լինի Երուսաղեմում ծայրահեղականները հարձակվել են հայկական ռեստորանի վրա Դժվար թե գտնվի մի տուն, որտեղ չեն խոսում զինծառայողների սխրանքներիցԲոլոր այն ուժերը, որոնք նման գործընթացով են զբաղվում, եթե չեն կարողանում օգնել, ապա պետք է լռեն. Մեսրոպ Առաքելյան. «Հրապարակ» ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի ուղերձը Բանակի օրվա առթիվԲանակի վերածնունդ լինելու է. Տիգրան ԱբրահամյանԱյսօր՝ շարունակվող պարտության այս օրերին, դժվար է խոսել նոր հաղթանակների մասին, բայց, վստահաբար, դրանք լինելու են. Վահե Հակոբյան Ադրբեջանական հատուկ ծառայությունները Ստեփանակերտի բնակիչներին տարհանելու վերաբերյալ հերթական կեղծ փաստաթուղթն են տարածում. ԱՀ ԱԱԾ Հայկական բանակը նշում է կազմավորման 31-րդ տարեդարձը Այսօր, յուրաքանչյուրս պարտավոր ենք ցույց տալ, որ մեր բանակի կողքին ենք. Ավետիք Չալաբյան (տեսանյութ) Վարչապետը, նախագահը, ԱԺ նախագահը և այլ պաշտոնյաներ այցելել են «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն Բանակ պետք է դառնանք բոլորս, իմանանք ինչպես պաշտապնել մեզ և ամուր պահենք զինվորի թիկունքը. «Ապրելու երկիր» Նշված հասցեներերում երկուշաբթի լույս չի լինի Մեր բոլորի խնդիրն է՝ կանգնել մեր բանակի կողքին. Գագիկ Ծառուկյանի շնորհավորական ուղերձը Ոգեկոչման երթով կգնանք Եռաբլուր, և հետո էլ, ամեն օր, ամեն ժամի, կշարունակենք զորավիգ լինել մեր բանակին. Ավետիք Չալաբյան «Թուրք». Զոհված զինծառայողների ծնողները՝ Սուրեն Պապիկյանին Գվարդիոլան մեկնաբանել է Արսենալի նկատմամբ տոնած հաղթանակը Հրդեհ «Զվարթնոց» օդանավակայանում. այրվել են ավտոմեքենաներ 8 ժամ ջուր չի լինիՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ Լուկաշենկոն հայտարարել է տարածաշրջանային անվտանգության համար ԱՊՀ-ի հատուկ նշանակության մասին Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա․ Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում Երուսաղեմում սինագոգի վրա կրակոցների հետևանքով 7 մարդ է մահացել ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ Հրդեհ՝ Մեղրաձոր գյուղում Կրեմլը մեկնաբանել է Պուտինի կողմից «Վագներ»-ի անդամ Հայկ Գասպարյանին պարգևատրելը