Երևան, 31.Հունվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Կրակայրիչ. Լեոնարդո դա Վինչիի սարսափելի տեսքով գյուտից մինչ գրպանային փոքրիկ հարմարանքներ. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Թվում է՝ ի՞նչը կարող է լինել ավելի պարզ, քան կրակայրիչը: Կարելի է ասել՝ լուցկին, սակայն բանն այն է, որ լուցկին առաջին կրակայրիչներից ավելի ուշ է հայտնվել... Առաջին կրակայրիչի տեսքով մեխանիզմը մշակել է Լեոնարդո դա Վինչին: Կրակ ստանալու նրա պատրաստած նախնական սարքը բաղկացած է եղել բազմաթիվ զսպանակներից և անիվներից, որոնք շղթաներով կապված են եղել կայծքարին: Այնուամենայնիվ, այդ մեխանիզմը շատ խոշոր է եղել և ունեցել է սարսափելի տեսք, ուստի Լեոնարդոյի գյուտը տարածում չի ստացել: Միայն ծխախոտ ծխելու նորաձևության գալուստով են գիտնականները սկսել լրջորեն մտածել կրակ վառելու գործընթացի ամբողջական ավտոմատացման մասին:

19-րդ դարի սկզբին գերմանացի քիմիկոս Յոհան Վոլֆգանգ Դոբերեյները հորինել է ջրածնով սնուցվող առաջին սեղանի կրակայրիչը: Վառվող նյութի ու կայծքարի փոխարեն այդ կրակայրիչում օգտագործվել են պլատինի փոքրիկ մասնիկներ, որոնք թթվածնի ազդեցության տակ արագորեն տաքանում են և վառում դյուրավառ ջրածինը: Բոցը ստացվել է բավականին հզոր, և, բնականաբար, քչերն են ցանկացել օգտագործել այդպիսի կրակայրիչ, քանի որ դրա հետ անզգուշորեն վարվելու արդյունքը լինում էր հզոր պայթյունը։ 19-րդ դարի կեսերին կրակայրիչը «դատապարտված» էր ստեղծման: Այդ ժամանակ սիգարետները տարածված էին, ավելին՝ ծխելը նորաձև էր: Եթե ծխամորճ վառելու համար անհրաժեշտ չէ կրակայրիչ (նույնիսկ որոշ դեպքերում դա վնասակար է), ապա սիգարետը պահանջում էր կրակայրիչ ստեղծել: Եվ, իհարկե, ընդամենը, ըստ Մարքսի տեսության, պահանջարկը ծնել է առաջարկ, և հայտնվել է մի հիանալի մեխանիզմով իր՝ այրվող նյութով խոնավացած քուղ և մետաղական անիվներ, որոնց շնորհիվ կայծքարից կայծ է ստացվում։ Ընդհանուր առմամբ, դա գործնականում առաջին անվտանգ կրակայրիչն էր:

Մեզ ծանոթ տեսքով կրակայրիչը հորինվել է միայն անցյալ դարում: Ի սկզբանե, տեխնիկական առաջընթացը թույլ չէր տալիս այդ իրը պատշաճ կերպով պատրաստել, այն դարձնել հուսալի, անփորձանք և անվտանգ: Սկզբում կրակայրիչները պատրաստում էին լուցկու սկզբունքի համաձայն, այսինքն՝ լուցկու գլխիկի դերը կատարող պողպատե անիվը կայծ էր արձակում սիլիցիումի ձողից, որից էլ բռնկվում էր բենզինով թաթախված քուղը։ Կրակայրիչները ժամանակակից ձև ստացել են 1903 թվականին, երբ ավստրիացի քիմիկոս Կառլ Աուեր ֆոն Վելսբախը գտել է կրակայրիչների կայծքարերի արտադրության օպտիմալ խառնուրդի կազմը (երկաթ ցերիումի հետ): Հետաքրքիր է, որ ֆոն Վելսբախը ոչ մի տեսություն չի ստեղծել, նա հասել է ամեն ինչին բացառապես փորձարարական եղանակով, բայց ներկայումս էլ այդ կայծքարի կազմը նույնն է: Առաջին կրակայրիչները չափերով բավականին մեծ են եղել, նույնիսկ եղել են սեղանի հատուկ կրակայրիչներ, որոնք օգտագործվել են միայն տանը, ունեցել են առասպելական արժեք և եղել են արվեստի գործեր:

Հետագայում հանրաճանաչություն ձեռք բերելուն զուգընթաց կրակայրիչները դարձել են ավելի պարզ, ավելի էժան և գրպանում տեղավորվող: Էռնեստ Ֆրեդրիկի ընկերությունն է այդ իրերը հասցրել հաջորդ մակարդակ, և դրանք սկսել են վաճառվել ամբողջ աշխարհով մեկ: 1930-ականներին շուկա են մտել մի քանի նոր մոդելներ, որոնցից հատկապես հայտնի է «Փոթորկի վարպետ» կրակայրիչը:

Ընկերությունը օրական արտադրել է շուրջ 4000 կրակայրիչ, և նույնիսկ այդ քանակը չի կարողացել բավարարել պահանջարկը։ Հետագայում առաջատար է դարձել Ջորջ Բլեյսդելլի Zippo կրակայրիչը։ Դեռևս 1923 թվականից սկսվել են արտադրվել Dunhil կրակայրիչները։ Կրակայրիչների շուկայում մեծ դեր են ունեցել նաև նյույորքյան Ronson ընկերությունը, ճապոնական Amatti-ին և, իհարկե, անգլիական Wilkinson Sword ընկերությունն իր Cricket ապրանքանիշով:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ինչ գործունեությամբ է աչքի ընկել Ավստրիայում ՀՀ դեսպան Արմեն Պապիկյանը Ֆինլանդիայում սկսել են արտադրվել «Արևային» ավտոմեքենաներ Սարավան-«Զանգեր» հատվածում մառախուղ է․ ՀՀ 4 մարզում ձյուն է տեղում Համակարգչային խաղասրահից գողացել են հեռուստացույցներ, խաղային համակարգիչներ՝ մետաղադրամի սարքերով Արցախում 183 երեխա ծնվել է շրջափակման մեջ, 4700 մարդ կորցրել է աշխատանքը և եկամտի աղբյուրը Բարեփոխումը պետք է սկսել ջրի հաշվառման արդյունավետ մեխանիզմի ներդրումից․ Փաշինյանի այցը Ջրային կոմիտե Ոչ թե կարծում եմ, այլ վստահ եմ՝ Ավինյանը բարձր վարկանիշ եւ վստահություն չունի. Մեսրոպ Առաքելյան. «Հրապարակ»Դալասի Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցին ԱՄՆ-ում ճանաչվել է 2022-ի լավագույն շինություն (լուսանկարներ) Ռուբեն Վարդանյանի ղեկավարությամբ Արցախում նիստ է անցկացվել Հանդուրժելն այլևս կործանման ու ազգային խայտառակության վերջնագիծն է... «Փաստ»Պաշտոնական նոր հաղորդագրություն՝ շրջափակված Արցախից Հայ-ադրբեջանական նոր պատերազմի սպառնալիքը չափազանց իրական է. Միջազգային ճգնաժամային խումբ հետազոտական կենտրոնի զեկույցը Սիսիանավանցի Վարդանյանների ընտանիքի նախաձեռնությամբ Սիսիանի քաղաքային պանթեոնի մուտքի մոտ «Առյուծներ» են տեղադրվել Առաջիկա օրերի եղանակը ԵՄ-ն կոչով դիմել է Ադրբեջանին Ըստ Ռուբեն Վարդանյանի, մենք ունենք մեկ ճանապարհ ԱՄՆ-ը Կիևին F-16 կործանիչներ չի տրամադրի. Բայդեն Տարադրամն այսօր 10-օրյա արձակուրդից հետո Արցախում դասերը վերսկսվել ենՄոսկվայում քննարկվել է հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործընթացը Արցախցիների հերթական խումբը վերադարձավ հայրենիք. 50-օրվա բաժանումից հետոԱդրբեջանի ԱԳՆ-ն քաղաքացիներին խորհուրդ է տվել զերծ մնալ Իրան մեկնելուց Ակվատլոն՝ ըմբշամարտ ջրի տակ և... ոչ միայն. «Փաստ»Վերին Լարսն այսօր. երթևեկությունը դեպի ՌԴ-ի հետ Վրաստանի սահման սահմանափակվել Է ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (31 ՀՈՒՆՎԱՐԻ). Մարդաշատ ցույց Երևանում՝ ընդդեմ գնաճի. «Փաստ»Ողբերգական լուր Գեղարքունիքից․ կան զոհեր ու վիրավորներՎթարային ջրանջատումներ Սյունիքի մարզում հունվարի 31-ին«Առայժմ ոչինչ չի խոսում այն մասին, որ այսօր կամ վաղը Ռուսաստանին դուրս են մղելու Անդրկովկասից». «Փաստ»Իրանի բախումն Ադրբեջանի հետ ազդում է Ռուսաստանի շահերի վրա. «Փաստ»Առաջարկվում է ՔԿ-ի քննիչների աշխատանքը ևս համարել ռիսկային և ամսական հավելում վճարել. նախագիծ. «Փաստ»«Բարեկամները` Լեռնային Ղարաբաղին» հումանիտար ձեռնարկը Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի միջնորդությամբ Արցախից 3 հիվանդ տեղափոխվել է Հայաստան ՀԷՑ-ից տեղեկացնում են ՝ լույս չի լինելու «Թող այդ մեդալները չլինեին, կարևորն ինքը ողջ լիներ». երկու պատերազմով անցած կապիտան Անդրեյ Ավագյանն անմահացել է Արցախում. «Փաստ»Նիկոլին օդ ու ջրի պես պետք է դեգրադացված և պարալիզացված հասարակություն ու բանակ. Արտակ ԶաքարյանՄեր հնարավորություններն օգտագործելու, զարգացնելու փոխարեն, ինքներս մեզ վրա ցեխ ենք շպրտել. Արմեն ՍտեփանյանՆավթի գները չափավոր իջնում են Հայաստանն ու Արցախը կանգնած են Ադրբեջանի կողմից պատերազմի իրական սպառնալիքի առջև. Ադամ Շիֆ Այն, ինչ այս պահին պետք է իրեն. «Փաստ»Լոռու մարզի գազալցակայաններից մեկում պայթյուն է տեղի ունեցել․ կան տուժածներ ԱԱԾ-ն պետական դավաճանության նոր դեպք է բացահայտել «Թալանն իր ծավալներով վտանգավոր ձևեր է ստացել. մեկ մարդու՝ մեկ աթոռի վրա պահելու գինն ենք մենք հիմա վճարում». «Փաստ»«Այս իշխանության դեպքում ցանկացած իրավիճակի սրում մեզ համար կրկնակի սպառնալիք է». «Փաստ»Իջևան-Երևան ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ավտովթար՝ հրդեհի բռնկմամբ. կա 3 զոհ Անկախ մարմինների քաղաքականացման դիֆուզիան. «Փաստ»Ձյուն, մերկասառույց, մառախուղ․ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ Ինչո՞ւ է ակտիվացել Թորոսյանը. «Փաստ»Ստուգումներ են սպասվում. «Փաստ»Հայաստանում սպասվում է կապիտալի տոտալ վերաբաշխում. ովքե՞ր են առաջնային հարվածի տակ. «Փաստ»Փորձել են «կոնտակտի դուրս գալ», բայց մերժվել են. «Փաստ»