Երևան, 28.Հունիս.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Մեր գյուղից շտե՞ղ քինանք, մեր սարերը մեր եկեղեցիներն են». Հաղորտիում երազում են հարսանիքների ու արժանապատիվ խաղաղության մասին. «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Արցախի Մարտունու շրջանում՝ հարավարևել յան հատվածում է տեղակայված թթենիներով, հուշարձաններով, յուրահատուկ բնապատկերով ու, ի վերջո, անկոտրում ու ջերմ բնակչություն ունեցող Հաղորտին: Ինչպես մեր գրեթե բոլոր գյուղերում, այստեղ ևս կենցաղային խնդիրներ կան, որոնք, սակայն, բնակիչների համար այդքան էլ առաջնային հարցեր չեն:

Այստեղ երազում են արժանապատիվ խաղաղության հաստատման մասին: Գյուղի բնակիչ Մասիս Ավանեսյանը, որը 3 պատերազմ է տեսել, կռվել նաև ՀՀ Ազգային հերոս, Արցախի հերոս Մոնթեի ջոկատում ու սեփական կյանքը այդպես էլ դասավորել չի հասցրել, ասում է՝ գյուղում վատ չեն ապրում:

«Մեր գյուղում մարդիկ հիմնականում հողով, անասնապահությամբ, գյուղատնտեսությամբ են զբաղվում: Մեր գյուղը հիմնականում ջրի խնդիր ունի: Վերջին մի քանի տարում ջուրը պակասել է, բայց ասել են՝ խնդիրը շուտով կլուծվի: Մեկ էլ ճանապարհի՝ ասֆալտի խնդիր կա: Բունկեր սարքելու պլաններ էլ կան: Գյուղապետը սարքելու համար ղեկավարությանն է դիմել, որ, Աստված ոչ անի, նորից մի բան լինի, եղած տեղը կանայք, էրեխեքը կարանան պաշտպանվեն: Բայց մեր գյուղն ապահով է: Տես՝ ինչ սարեր ունենք: Մեր սարերը մեր եկեղեցիներն են, ամեն արկից պաշտպանում են ու պաշտպանել են նաև 44-օրյա պատերազմի ժամանակ»,«Փաստին» պատմում է Մ. Ավանեսյանը:

Ասում է՝ գյուղից այլ տեղ աշխատելու գնում են, բայց գյուղի դատարկման վտանգ չկա, գյուղը չեն լքում: Խնդիրներն ու վտանգները հաղթահարելու հիմքում Մ. Ավանեսյանը գիտելիքն է առանձնացնում: «Մարդուն ընդհանրապես հայրենիքի սահմաններից են ճանաչում: Հա, մի քանի անգամ վիրավորվել եմ, քիչ բան չեմ արել հայրենիքի համար: Թեկուզ վիրավոր, մինչև վերջ կռվել եմ, պատրաստ եմ նորից կանգնել ու նորից կռվել, բայց գիտեմ, որ մեր ուժը ջահելությունն է, ուժը գիտության մեջ է: Եթե ջահելությունը մնա էստեղ, հարսանիքներ անեն, շատանան, ամեն ինչ լավ կլինի:

Մեր գյուղի ջահելները շատ ակտիվ են, իրար օգնող, հասնող են թե՛ նեղ, թե՛ լայն պահին: Հետո, դե, շատից շատ բան է կախված: Եթե մեր ժողովուրդը շատ լինի, ամեն ինչ ուրիշ կլինի: Ադրբեջանը՝ 9 միլիոն, 17 միլիոն էլ Թուրքիան ունի: Իրանք շատ են, ինչքան կոտորես, էլի տեղը մնում է: Մեր ղեկավարությունը, կառավարողները պիտի փորձառու լինեն, ժողովրդին զինեն, աջակցեն, որ շատանան, հարսանիքներ անեն: Թուրքի ծրագիրն ի՞նչն ա. շատանալով՝ մեզ հաղթելը: Մենք էլ պիտի շատանալով իրենց հաղթենք»,-ասում է նա:

Երեք պատերազմ տեսած Մ. Ավանեսյանի համար ամենածանր կռիվը 2020-ի 44-օրյա պատերազմն է եղել. «Շատ ծանր էր ամեն ինչով: Դրա համար եմ ասում՝ հիմա գիտելիքի, տեխնիկայի դար է արդեն: Դրանք միայն իրենց օդային «բայրաքթարներով» կարողացան մեզ կորուստներ պատճառել»: Ասում է՝ թշնամությունը լավ բան չէ, խաղաղությունն անհրաժեշտություն է, բայց հարցեր կան:

«Ես թուրքի հետ խաղաղություն չեմ պատկերացնում: Խաղաղություն, իհարկե, մի օր կլինի, բայց տեղ կա՝ ուժն է ծնում իր իրավունքը: Իրանք չփոխվեցին, մեր ցեղասպանությունը շարունակեցին Սումգայիթից: Իրենք նորմալ ազգ չեն: Վայրի ցեղ են, ադաթներ ունեն, մշակույթ՝ չէ: Իրենք մեր մշակույթն են գողացել Թաղլարից, իրենք մեր Հադրութի գորգերն են գողացել, շատ բան են գողացել, տարել մեզնից… Ես իրենց որպես վայրի ցեղ եմ ճանաչում՝ ազգ չեն: Հին ազգ էլ չեն:

Օրինակ՝ գինի խմելը մեր պապերից են սովորել, չգիտեին էլ՝ գինի խմելն ինչ ա»,-շեշտում է Մ. Ավանեսյանը: Արցախի շուրջ բանակցությունների, քաղաքական գործընթացների մասին Ավանեսյանն իր պատկերացումն ունի. «Մենք մեր առաջադրանքը, ծրագիրը հստակ պետք է դնենք: Հասկանանք ու հետո ասենք՝ ինչ ենք ուզում, մեր ազգն ինչ է ուզում: Խոսքն էլ ունի իր հզորությունը: Կարող է, օրինակ՝ մի բան ասես՝ տասը խփելուն հավասար լինի: Բայց պիտի հասկանաս՝ ինչ պահի ասես: Էն կարապի ու խեցգետնի պատմությունը լսել ես, չէ՞, որ ասում է՝ գայլաձուկը դեպի իրեն է սայլը քաշում, կարապը դեպի իրեն, բայց սայլը տեղից չի շարժվում: Պիտի իմանանք՝ մեզ ինչ ծրագիր ա պետք, ինչ ա պետք, կոնկրետ ասենք ու վերջ, բայց այդ ծրագիրը չկա, պիտի սարքվի: Հետո, նայած՝ մեր նպատակը որն է: Կա նպատակ ու կա մարտավարություն: Ես իմ օրինակով եմ ասում՝ ես պայքարում ու պայքարելու եմ իմ նպատակի համար: Պիտի պայքարենք, որ գոյատևենք: Գոյատևումը հենց այդպես եմ հասկանում: Հետո՝ պիտի միշտ հիշել, որ հավատը բարձր ուժ ու զենք է»:

Գյուղի բնակիչ Կարինե Մարտիրոսյանը, որը հինգ երեխա, 11 թոռ ու մի ծոռ ունի, երազում է խաղաղ երկինք ունենալու մասին: «Խաղաղություն ենք ուզում, որ թոռներս՝ Շուշանիկս, Էլինկան, տեգրոջս թոռը՝ Նիկան, որը ձեռքդ բռնել էր ու բերեց մեր տուն, խաղաղ երկնքի տակ ապրեն, փորձեն ուրախ լինել: Նիկայի պապան զոհվել է այս պատերազմի ժամանակ»,-ասում է տիկին Կարինեն՝ ընդգծելով, որ երկու տարի անց կորուստների ցավը չի մեղմանում: «Խաղաղություն ուզում ենք, բայց պիտի մի կողմից չլինի էդ խաղաղությունը: Հետո՝ մեր սահմանները պիտի անպայման ամուր լինեն: Հիմա որ Փաշինյանը բանակը ցրով ա տալիս, էդպես պետք չի: Ընդհակառակը, մեր բանակը պետք է մեծանա, որպեսզի մենք էլ ապահով լինենք: Բայց մենք գյուղից չենք գնալու. մեր գյուղից շտե՞ղ քինանք, ուրիշ տեղ չկա: Պատերազմի օրերին մի ամսով Երևան էինք տեղափոխվել: Մինը՝ վարձով, մինը՝ հյուրանոց, մինը՝ կացարան: Բայց աչքներս մեր տան կողմն էր, պատերազմը որ պրծավ, չմնացինք: Մենք չենք կարող ուրիշ տեղերում մնալ:

Հետո էկանք մեր գյուղը, բա ափսոս չի՞ մեր գյուղը: Այնքան արյուն է թափվել, այդքան պայքարել են մեր էրեխեքը, զոհվել էս հողի վրա, էդքանից հետո ո՞նց էս հողը թողնենք: Սուտ ա, որ ասում են՝ 5000 զոհ… շատ ավելին են մեր կորուստները, կորուստներն անհաշիվ են: Էս վերջում էլ Փառուխը վերցրին, ինչը նոր ցավ ու վիրավորանք էր մեզ համար: Տեսնենք՝ վերջը ինչ կլինի: Էսքանից հետո մին էլ ասում ա՝ Արցախը Ադրբեջանի կազմում կարա լինի: Ոչ մի արցախցի, ոչ մինը ցանկություն չունի, որ Արցախը Ադրբեջանի կազմում լինի»,-շեշտեց տիկին Կարինեն ու հիշեց 1988 թվականը:

«1988 թվին, որ շարժումը սկսվեց, ես մեր գյուղի մշակույթի տանն էի աշխատում: Որպես ագիտատոր էի ցույցերին մասնակցում: Ցույցերին կանայք առաջին շարքում էին կանգնում, որպեսզի կարողանային հաղթահարել ամեն ինչ, ու հաղթահարել ենք: Մենք հիմա էլ կհաղթահարեինք, եթե օդը չլիներ: Էս վերջին պատերազմին օդը մեզ հաղթեց, թե չէ մեր զինվորներն ուժեղ են եղել… Եթե միայն ավտոմատը, տանկը, զենքերը լինեին, մերոնք կհաղթեին, բայց օդը որ էկավ, օդն արդեն մեզ խանգարեց: Որ մի զենք իմ ձեռքս էլ տան, տանը լինի, վախենալու բան չկա, բայց որ օդը աշխատում ա, ավտոմատը՝ էլ ի՞նչ: Մեր բակը էս վերջին պատերազմի ժամանակ ոնց որ շտաբ լիներ, կնանոց ձեռքն էլ զենք կար: Անօդաչուն որ էկավ, միամիտ-միամիտ ասում էինք՝ կյամ ա, ծանոթանում էինք հետը: Էլ չէինք հասկանում՝ ուրա կյամ, ինչ պիտի անի… Շատ ահավոր է եղել, մենք գնացինք Երևան, մեզանից հետո ավելի ահավոր է եղել: Շատ երեխաներ, կանայք էդ փիս օրերը տեսել են…»:

Տիկին Կարինեի խոսքով, այսօր էլ վտանգներ կան, բայց հույսը երբեք չի մարում. «Ես 5 խոխա ունեմ, 11 թոռ, մի ծոռ: Մինը Վանք գյուղում է ապրում, մինը Ստեփանակերտ, մինը Գիշի, բայց բոլորն էստեղ՝ Արցախում են: Արցախից դուրս գնացած խոխա չունիմ, որ հանգիստ քնեմ, ասեմ՝ արխային եմ: Հա, մենք տրամադրություն չունենք, բայց հույսներս չենք կտրում: Մեր հողը պահում ենք, մեր գյուղան ոչ մի տեղ չենք գնում: Գյուղը կյանքով լի է, բա որ չլինի, նոր տեխնոդպրոց կսարքեի՞նք: Այնքան ուրախ ենք, որ մեր երեխաները սովորելու են, մի բանի կհասնենք: Գիտելիքներով հարուստ են երեխաները: Գիտելիքն ա, որ պիտի էս ծանր պահին մեզ օգնի: Մենք մեծ ենք, մեկ-մեկ տրամադրություններս գցում ենք, բայց էրեխեքը՝ չէ, համոզված են, որ իրանց ուզածին կհասնեն»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Դոլարը շարունակում է նվազել «ՂԱՐԱԲԱՂ ՏԵԼԵԿՈՄԻ» ՑԱՆՑՈՒՄ ՌՈՈՒՄԻՆԳԻ ՍԱԿԱԳՆԵՐԸ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՎՈՒՄ ԵՆԱռաջին Buissup Hackathon-ը՝ հուլիսի 9-10-ին. միջոցառումը կանցնի միաժամանակ 4 քաղաքումԱԻՆ-ը զգուշացնում է Նիկոլը խաղում է հայ ժողովրդի գլխին նոր պատերազմ սարքելու խաղ. Արտակ Զաքարյան«Ազգային պակտ»-ը՝ առանցքային կարևորություն Հայաստանի համարԼարսի ճանապարհը ռուսական կողմից փակ է բեռնատարների համար Արցախում հունիսի 29-ից հուլիսի 5-ը գազամատակարարումը դադարեցվելու է Վահագն Խաչատուրյանը շնորհավորել է Սլովենիայի նախագահին Այս պրոցեսները ևս մեկ անգամ գալիս են ապացուցելու, որ Ադրբեջանը նոր պատերազմի է պատրաստվումՄատենադարանում հուզվել էի. Արմինկան պատմել է իր և որդու երկխոսության մասին Պանթեոնում կտեղադրվի Ջիվան Գասպարյանի կիսանդրին Նպատակ ունենք ժամկետային զինծառայողներին հանել ՊԲ առաջնագծից․ Սահակ Սահակյան «Շտապօգնություն» սերիալի աստղը խեղդվել է գետում Մոտ օրերս կքննարկենք ընդդիմադիր պատգամավորներին մանդատից զրկելու հարցը․ Ալեն ՍիմոնյանՌԴ ԱԳՆ-ն արգելել է Բայդենի կնոջ և դստեր մուտքը Ռուսաստան ՌԴ ՊՆ-ն` Կրեմենչուկի առևտրի կենտրոնում բռնկված հրդեհի մասին Բաքուն պատասխանեց Փաշինյանին Գյումրիում ՌԴ հյուպատոս Ռուսլան Կանդաուրովը ընդունել է Շիրակի մարզի գերիների ծնողներին ՊՆ-ում Սուրեն Պապիկյանի գլխավորությամբ խորհրդակցություն է անցկացվել Վթարային ջրանջատումներ Երևանի 3 վարչական շրջանների, ՀՀ մարզերի մի շարք հասցեներում Էդուարդ Աղաջանյանն անպատասխան թողեց Բերձորի ճանապարհը հանձնելու մասին հարցըԲերձորը հանձնելով՝ Փաշինյանը հիմք է դնում Արցախի հետագա հայաթափմանը. Վահե Գասպարյան ՆԱՏՕ-ի մադրիդյան գագաթնաժողովի նախօրեին կայացել է Զելենսկի-Ստոլտենբերգ հեռախոսազրույց Կարի մեքենան հայտնագործվել է Զինգերից դեռ շատ առաջ. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (28 ՀՈՒՆԻՍԻ). Ստորագրվել է Վերսալյան պայմանագիրը. «Փաստ» Beam Global ընկերության ակցիաները թանկացել են 14%-ով՝ շնորհիվ լիցքավորման կայանների պատվերների կրկնապատկմանԱդրբեջանցիները խեղաթյուրում են ոչ միայն Հայաստանի ու Արցախի, այլև Իրանի պատմությունը. «Փաստ» «Ժողովրդական դիվանագիտություն»՝ փողո՞վ. հակառուսական ու հակահայկական «խաղեր». «Փաստ» 44–օրյա պատերազմում զոհված Գեւորգ Արշակյանի մոր հուզիչ ելույթը ԱԺ–ում«Երգչախմբային արվեստն ավելի ճանաչելի դարձնելու համար նախ պետք է արժևորել այն». «Փաստ»«Ազգային պակտ»-ը՝ առանցքային կարևորություն Հայաստանի համարՈսկին թույլ կերպով թանկանում է «Ես ինձ խաբելով ապրում եմ». 18-ամյա Էդգարի մայրիկի համար «միակ տեղը» մնացել է Եռաբլուրը. «Փաստ»Թուրքիան Ուկրաինային անհատույց 3 Bayraktar TB2 անօդաչու կնվիրի Խոսքը պետք է ծնվի պատասխանատվությունից . ՍԻՆԹԵԶ Արշակ եպիսկոպոս Խաչատրյանի հետՆիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Վրաստանի վարչապետին Նավթը թանկանում է Որտե՞ղ պետք է փնտրել հայրենադավության սոցիալ-հոգեբանական արմատները...«Փաստ»Նման տիեզերական խայտառակություն չի եղել ո´չ միջնադարում, ո´չ հին աշխարհում, ոչ էլ նախնադարում. Արտակ Զաքարյան «Դիվանագիտական դաշտում օբյեկտ ենք, որին պարզապես տեղեկացնում են իր ճակատագրի մասին». «Փաստ»Ռուսաստանը դարձել է աշխարհի ամենամեծ ահաբեկչական կազմակերպությունը. Զելենսկի Քաղաքապետարանը քանդել է Երիտասարդական մետրոյին հարակից սրճարանը Երբ դու անգործության ես մատնված...«Փաստ»Նոր սպառնալիք Սյունիքի նկատմամբ․ ինչ հետևանք կունենա, եթե Ադրբեջանը փոխի «Լաչինի միջանցքի» երթուղին Հայաստանի և Հունաստանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը «Ռոման» հրաժարվել է խաղալ «Բարսելոնայի» հետ Գամպերի գավաթի խաղում Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանում եւ 7 մարզերում ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են. Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է Իշխանությունների նկատմամբ վստահության դեֆիցիտը ահռելի չափեր է ստացել. «Փաստ»