Երևան, 30.Նոյեմբեր.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Թռչող միապետի կոտրված ոտքերը, դա Վինչին, հայրենիքում մերժվածն ու մյուսները. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
 
Աերոպլանի ստեղծման պատմությունը սկսվել է 11–րդ դարի սկզբին։ 1003 թվականին բրիտանացի միապետ Էյլմերը բարձրացել է շենքի տանիք, արհեստական թևեր կապել ձեռքերին ու ոտքերին և ցած թռել: Նրա թռիչքը եղել է 201 մ և տևել 15 վայրկյան, բայց վայրէջքը դժբախտություն է բերել, քանի որ նա կոտրել է երկու ոտքը և նման վատ վիճակով ապրել է իր մնացած ողջ կյանքը։ Այդ հերոսական արարքի համար նա ստացել է «Թռչող միապետ» մականունը։
 
Ահա այսպիսի զարմանալի պատմություն այն մասին, թե ինչպես է մարդը հորինել աերոպլանը։ Դե, իսկ եթե ավելի լուրջ, ապա աերոպլանի առաջին նախատիպը նախագծել է Լեոնարդո դա Վինչին 15-րդ դարում։ Նրա ստեղծագործության թևերը ճշգրտորեն կրկնել են թռչող մկների թևերը։ Այնուամենայնիվ, այս մարդու գյուտերը մնացել են միայն նկարչության և գծագրության տեսքով: Առաջին իրական աերոպլանի ստեղծման պատմությունը սկիզբ է առել 17-րդ դարի կեսերից, երբ Ջորջ Քեյլին հրատարակել է «Աերոպլանների կառուցում» գիրքը։ Նա մանրամասն նկարագրել է ժամանակակից աերոպլանների նախատիպերը։
 
Դիտարկելով թռչուններին՝ Քեյլին կարողացել է չափել նրանց թռիչքի արագությունն ու բարձրությունը, ինչպես նաև թևերի բացվածքը։ Այդ չափումները համադրելով՝ նա ենթադրել է, որ ապագա աերոպլանի դիզայնը փետրավոր պոչ–թիերով նավակ է, որը շարժման պտույտը փոխանցում է պոչին: Ներկայում վեճեր կան, թե ո՞վ է առաջինը հորինել աերոպլանը, և որտե՞ղ է դա տեղի ունեցել։ Ենթադրվում է, որ ավիացիայի պատմությունը սկսվել է 1842 թվականին, երբ Ուիլ յամ Հենսոնը աերոպլան ստեղծելու պատվեր է ստացել։ Շուտով նա ներկայացրել է իր պտուտակավոր շարժիչով մեքենան։ Նրա աշխատանքի սկզբունքն այն էր, որ օդային պտուտակը բարձրացնում էր սարքը և ապահովում դրա շարժումը։ Ցավոք, նման կառուցվածքով սարքը չի թռել, չնայած Ուիլ յամի որոշ մտքեր ներկայում էլ օգտագործվում են ավիացիայում: 1876 թվականին ռուս կոնստրուկտոր Մոժայսկին է ներկայացրել իր սեփական աերոդինամիկ սարքավորման նախագիծը, սակայն այն չի հաստատվել։
 
Նախագծողը ներդրել է իր սեփական խնայողությունները և սկսել փորձարկել սարքը։ Պահպանված մի քանի գրառումներից մենք գիտենք, որ «սարքը թեև վարում էր նույն ինքը Մոժայսկին, բայց օդ չէր կարողանում բարձրանալ»: Այնուամենայնիվ, ռուսական կոնստրուկտորի մշակման շնորհիվ ավիացիան թևակոխել է նոր մակարդակ։ 20-րդ դարի սկզբին հայտնի գյուտարար Նիկոլայ Տելեշովը, որը գինի էր պատրաստում Ֆրանսիայում և Մեծ Բրիտանիայում, ստեղծել է «Օդային հոսքի համակարգ» նախագիծը։ Այդ համակարգն ուներ 2 հարկ և տեղավորում էր 120 ուղևոր։
 
Հայրենիքում Նիկոլային արտոնագիր են տվել։ Չստանալով ճանաչում՝ կոնստրուկտորն իր նախագիծը վերածել է «Դելտա»-ի՝ օդային ռեակտիվ պուլսացիոն շարժիչով աերոպլանի։ Հետագայում այդ շարժիչն է դարձել ինքնաթիռների ժամանակակից ռեակտիվ շարժիչների հիմքը։ Հետագայում ավիացիոն տեխնոլոգիաների զարգացումը եղել է համատարած, ամենուր և արագ: Ֆրանսիայում Ժան-Մարի Ֆելիքս դե Լա Կրուա դյու Տեմփլը շոգեմեքենայի հիմքով աերոպլան է ստեղծել, բայց նրան, ինչպես Տելեշևին, պակասել է «փոքր» բան՝ հզոր շարժիչ:
 
ԱՄՆ-ում Հայմերը ևս փորձել է շոգեմեքենա տեղավորել աերոպլանի վրա, բայց դա օգուտ չի տվել։ Նրա աերոպլանը մի քանի վայրկյան օդ է բարձրացել, ապա ընկել։ Սակայն աերոպլանների ստեղծման պատմությունն արագացրել է մեկ գործոն, այն է՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Հենց Առաջին համաշխարհային պատերազմում են սկսել մասսայական օգտագործվել աերոպլաններ և ինքնաթիռներ:
 
ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ
 
 
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Վահագն Ալեքսանյանը նշանակել է ՔՊ վարչության նախագահ Փաշինյանի տեղակալ` զարգացման գծով Գեղարքունիքի մարզպետը պարգևատրել է իր օգնականներին Էլեկտրաէներգիայի անջատման հասցեները և ժամանակացույցըԱհազանգ է ստացվել, որ Զվարթնոց օդանավակայանում ռումբ կաՏեղի է ունեցել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստ, որը վարել է Նիկոլ Փաշինյանը Հանրապետության մի շարք հասցեներում կդադարեցվի ջրամատակարարումը Երևանում Daweoo Laganza-ն վրաերթի է ենթարկել փողոցը չթույլատրելի հատվածով անցնող ամուսիններին «Հո Ռուբեն Վարդանյա՞նը չի առաջինը շրջանառության մեջ դրել, որ Արցախը պետք է լինի անկախ, հակասություն փնտրելը զուտ քաղաքական սպեկուլյացիա է, կամ չիմացություն». Լարիսա Ալավերդյան Մեդվեդևը ՆԱՏՕ-ին կոչ է արել «ապաշխարել մարդկության առաջ» Նիդեռլանդների հավաքականը 11-րդ անգամ դուրս եկավ ԱԱ-ի փլեյ-օֆֆ Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել Երևանում գործող «Անի» սրճարանի տարածքում հայտնաբերվել է տղամարդու դի Արձանագրվել է հրադադարի խախտում, վիրավորվել է երկու մարդ. ռուս խաղաղապահներ Ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի «Ռիո Մոլ» առևտրի կենտրոնում ռումբ է դրված Ոսկեհասկ գյուղում ավտոմեքենա է այրվել Հակառակորդի կրակոցից հրազենային վիրավորում է ստացել զինծառայող Ա. Զ.-ն․ ՀՀ ՊՆ Սպասվում են տեղումներ և ջերմաստիճանի նվազում Հայ խաղաղապահների պատրաստությունը բարձր է գնահատվել Կոսովոյում և Լիբանանում Հայ-ադրբեջանական սահմանին սրացման վտանգ կա․ Stratfor հետախուզական-վերլուծական ընկերություն ԱՆԻՖ հիմնադրամը արձագանքել է Տիգրան Ավինյանի ` ապօրինի պաշտոնավարման մասին լուրերին Պատերազմի հետևանքով տեղահանվածներին բնակարանով ապահովելու ծրագիրն ավարտին կհասցվի 2024 թվականին. Արցախի ԱԺ նախագահ Հայաստանն ու Թուրքիան քննարկում են երկու երկրի քաղաքացիների՝ սահմանը հատելու հնարավորությունը. Էրդողանի խոսնակ Մեր կուսակցության ներկայացուցիչներն արել են ամեն բան ԱԺ-ում և ԱԺ-ից դուրս առկա խնդիրները բարձրաձայնելու համար․ Ելենա ԿիրակոսյանՇենգավիթ ԲԿ-ում նորածինն ու 33-ամյա ծննդկանը մահացել են. հարազատները մեղադրում են բժշկինՊոպուլիզմից ձերբազատվելու պահը. Ռուբեն Վարդանյանի խոսքը՝ լակմուսի թուղթ Թափանցիկ արևային մարտկոցները շենքերը կվերածեն էլեկտրակայանների Մեր առաջընթացը հնարավոր չէ զսպել. ՆԱՏՕ-ն կամրապնդի իր ներկայությունը Սև ծովից մինչև Բալթիկ ծով. Բլինկեն «Ալաշկերտը» պարտվեց հետնապահին Նախաձեռնվել են ենթակա զորամիավորումների, զորամասերի համալիր և բազմակողմանի ստուգումներ. ՊՆ Դոլարի փոխարժեքը նվազել է. եվրոն էժանացել է ավելի քան 4 դրամով Քիչ առաջ Նիկոլ Փաշինյանի եղբայրը վրաերթի է ենթարկվել. ինչ է կատարվել ՄալաթիայումՀանրապետության տարածքում սպասվում են տեղումներ, լեռնային շրջաններում՝ ձյան տեսքով Արցախում կլինեն էներգամատակարարման անջատումներ Հայաստանում գնաճը 2023թ. կանխատեսվում է 4,6 տոկոսի, 2024-ին՝ 3,3 տոկոսի մակարդակում. ԵԱԶԲ Տիգրան Ավինյանի պաշտոնավարումը քաղաքապետի տեղակալի պաշտոնում ապօրինի է. նա միաժամանակ զբաղեցնում է երկու պաշտոն Ստեղծված իրավիճակն անհամատեղելի է մասնագիտական գործունեության վերաբերյալ իմ մոտեցումների և գոյություն ունեցող խնդիրների լուծման նկատմամբ ունեցածս պատասխանատվության հետ. Հռիփսիմե ՍտամբուլյանԱրտակարգ դեպք Երևանում․ Niva-ն «Բելաջիո» ռեստորանի հարևանությամբ դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և մասամբ կախվել դեպի ձորակը «Ամենագետ» ծովաբողկը. որտեղի՞ց է սկիզբ առնում այդ արմատապտղի սոուսը. «Փաստ»Թմրանյութի 27 փաթեթ տեղադրել էր տարբեր վայրերում, մոտը դեռ 10 փաթեթ էլ կար Ադրբեջանի խորհրդարանում առաջարկել են փոխել երկրի անունը Վահե Հակոբյանը, Հռիփսիմե Ստամբուլյանն ու Ելենա Կիրակոսյանը դիմում են ներկայացրել` իրենց մանդատներից հրաժարվելու վերաբերյալ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (29 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ). Աշխարհում առաջին փրկարարական գործողությունը ուղղաթիռի օգնությամբ. «Փաստ»Հիմա ակնհայտորեն դրա ժամանակը չէ. «Փաստ»Մեկին՝ ՀԱՊԿ, մյուսին՝ «ՆԱՏՕ-ի օրեր». «Փաստ»Շուշիի, Մարտունու ուղղությամբ կրակ բացելու մասին Ադրբեջանի ՊՆ հաղորդագրությունն ապատեղեկատվություն է․ Արցախի ՊՆ Պղինձը թանկանում է «Օրեր են լինում, երեխաները քնած են, ինձ թվում է՝ մեկը «մամա» է կանչում». Սոսը տուն է «վերադարձել» զոհվելուց 57 օր անց. «Փաստ»Բայրամովն ու Չավուշօղլուն հեռախոսազրույց են ունեցել Ոստիկանությունը հայց է ներկայացրել ընդդեմ զոհված զինծառայողների ծնողների. Ռոբերտ Հայրապետյան Սանոսյանին հնարավոր է պաշտոնանկ անեն. «Փաստ»