Երևան, 30.Նոյեմբեր.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ճանճեր, ուտիճներ, կապիկներ, շներ, կատուներ. կենդանիներ, որոնք թռել են տիեզերք . «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հենց սկզբից ասենք, որ Երկիր մոլորակից առաջին տիեզերք թռած կենդանին եղել է դրոզոֆիլ ճանճը: 1946 թվականին ամերիկյան V2 հրթիռով մի քանի դրոզոֆիլ ճանճեր են ուղարկվել տիեզերք: Նպատակն այն էր, որ փորձարկեն մեծ բարձրությունների և ռադիացիայի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա: Ճանճերը հետ են վերադարձել անվնաս: Ընդհանրապես, դրոզոֆիլ ճանճերը լաբորատորիաների սիրելիներն են: Ինչպես և մարդիկ, նրանք գիշերը քնում են, ենթարկվում են անզգայացման, արագ բազմանում են, և շատ հարմար է նրանց վրա փորձեր անել: Մարդկանց հայտնի հիվանդությունների երեք քառորդի գեները համապատասխանություններ ունեն դրոզոֆիլ ճանճի գենետիկ կոդի հետ: Բնական է, որ այդ կենդանին առաջինը պետք է լիներ տիեզերքում:

1948 թվականին ամերիկացիները փորձել են առաջին բարձր դասի կենդանին ուղարկել տիեզերք: Դա Ալբերտ-1 անունով կապիկն էր: Նա կարող էր դառնալ առաջին պրիմատ-տիեզերագնացը, բայց նրա հրթիռը անհրաժեշտ 100 կիլոմետր բարձրություն չի հավաքել, և կապիկը շնչահեղձ է եղել: Ավելի հաջող էր Ալբերտ-2 կապիկի թռիչքը 1949 թվականին: Նա հասել է տիեզերք մինչև 134 կիլոմետր բարձրության:

Ցավոք, վերադարձը հաջող չի ստացվել, վերադարձի կապսուլի պարաշյուտը չի բացվել, և Ալբերտ-2-ը սատկել է կապսուլի՝ գետնին ընկնելուց: Ամերիկացիներին միայն 1951 թվականին է հաջողվել տիեզերք թռցնել և ողջ առողջ հետ ստանալ պրիմատ-տիեզերագնացի: Դա Ալբերտ-6-ն էր: Նա սատկել է թռիչքից միայն երկու տարի անց: Իսկ ռուսներին դուր էր գալիս շների հետ աշխատել: Р-1В հրթիռով 1951 թվականին առաջին անգամ նրանք տիեզերք են ուղարկել Ցիգան և Դեզիկ անունով շներին: Թռիչքը տևել է 20 րոպե, շուն-տիեզերագնացները հաջողությամբ երկիր են վերադարձել, նրանց մոտ ոչ մի ֆիզոլոգիական շեղում չի արձանագրվել: Իհարկե, տիեզերք հասած շներից ամենահայտնին Լայկան է: Հարցն այն է, որ նա առաջին կենդանին է, որ տիեզերք է հասել և ապա պտտվել Երկիր մոլորակի շուրջ: Դա եղել է 1957 թվականին Спутник-2 տիեզերանավով: Դա մեծ հաջողություն էր:

Ցավոք, Լայկայի վերադարձ Երկիր չէր պլանավորվում և չէր նախատեսվում, չնայած պաշտոնական քարոզչությամբ ասվել էր, որ Լայկան վերադարձել է, ապա 7 օր անց նրան քնեցրել են՝ սպանել են: Իրականում թռիչքից 5-7 ժամ անց կապսուլի ջերմաստիճանը բարձրացել է 40 աստիճանից, և շունը սատկել է գերտաքացումից և սթրեսից: Իսկ ահա առաջին շուն-տիեզերագնացները, որոնք տիեզերք են հասել, պտտվել Երկրի շուրջ, ապա վերադարձել, եղել են հանրահայտ Բելկան և Ստրելկան: Դա եղել է 1960 թվականին՝ մարդ- տիեզերագնացի թռիչքից մեկ տարի առաջ:

Կատուները ևս անմասն չեն մնացել տիեզերքից: Երևում է՝ այս կենդանիներին էլ ֆրանսիացիներն են սիրում: Նրանք 1963 թվականին տիեզերք են ուղարկել Ֆելիսետտ անունով կատվին, որը հաջողությամբ հետ է վերադարձել Երկիր: 1968 թվականին ԽՍՀՄ-ը հեռավոր տիեզերք է ուղարկել կրիայի: Այդ կրիան առաջին կենդանին է, որ շրջանցել է նաև Լուսինն ու հաջողությամբ հետ վերադարձել: 2003 թվականին ամերիկյան «Կոլումբիա» տիեզերանավի վթարի ժամանակ միակ կենդանի մնացած արարածներն են եղել մի քանի կլոր նեմատոդ որդեր, որոնց գտել են տիեզերանավի լաբորատոր հատվածի մնացորդների մեջ:

2007 թվականին Фотон М-3 տիեզերական սարքով ռուսների՝ տիեզերք ուղարկված Նադեժդա անունով ուտիճը դարձել է առաջին կենդանի արարածը, որը բեղմնավորվել և սերունդ է տվել տիեզերքում: Հաջողությամբ Երկիր վերադառնալուց հետո Նադեժդան ևս 33 անգամ սերունդ է տվել:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Վահագն Ալեքսանյանը նշանակել է ՔՊ վարչության նախագահ Փաշինյանի տեղակալ` զարգացման գծով Գեղարքունիքի մարզպետը պարգևատրել է իր օգնականներին Էլեկտրաէներգիայի անջատման հասցեները և ժամանակացույցըԱհազանգ է ստացվել, որ Զվարթնոց օդանավակայանում ռումբ կաՏեղի է ունեցել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստ, որը վարել է Նիկոլ Փաշինյանը Հանրապետության մի շարք հասցեներում կդադարեցվի ջրամատակարարումը Երևանում Daweoo Laganza-ն վրաերթի է ենթարկել փողոցը չթույլատրելի հատվածով անցնող ամուսիններին «Հո Ռուբեն Վարդանյա՞նը չի առաջինը շրջանառության մեջ դրել, որ Արցախը պետք է լինի անկախ, հակասություն փնտրելը զուտ քաղաքական սպեկուլյացիա է, կամ չիմացություն». Լարիսա Ալավերդյան Մեդվեդևը ՆԱՏՕ-ին կոչ է արել «ապաշխարել մարդկության առաջ» Նիդեռլանդների հավաքականը 11-րդ անգամ դուրս եկավ ԱԱ-ի փլեյ-օֆֆ Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել Երևանում գործող «Անի» սրճարանի տարածքում հայտնաբերվել է տղամարդու դի Արձանագրվել է հրադադարի խախտում, վիրավորվել է երկու մարդ. ռուս խաղաղապահներ Ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի «Ռիո Մոլ» առևտրի կենտրոնում ռումբ է դրված Ոսկեհասկ գյուղում ավտոմեքենա է այրվել Հակառակորդի կրակոցից հրազենային վիրավորում է ստացել զինծառայող Ա. Զ.-ն․ ՀՀ ՊՆ Սպասվում են տեղումներ և ջերմաստիճանի նվազում Հայ խաղաղապահների պատրաստությունը բարձր է գնահատվել Կոսովոյում և Լիբանանում Հայ-ադրբեջանական սահմանին սրացման վտանգ կա․ Stratfor հետախուզական-վերլուծական ընկերություն ԱՆԻՖ հիմնադրամը արձագանքել է Տիգրան Ավինյանի ` ապօրինի պաշտոնավարման մասին լուրերին Պատերազմի հետևանքով տեղահանվածներին բնակարանով ապահովելու ծրագիրն ավարտին կհասցվի 2024 թվականին. Արցախի ԱԺ նախագահ Հայաստանն ու Թուրքիան քննարկում են երկու երկրի քաղաքացիների՝ սահմանը հատելու հնարավորությունը. Էրդողանի խոսնակ Մեր կուսակցության ներկայացուցիչներն արել են ամեն բան ԱԺ-ում և ԱԺ-ից դուրս առկա խնդիրները բարձրաձայնելու համար․ Ելենա ԿիրակոսյանՇենգավիթ ԲԿ-ում նորածինն ու 33-ամյա ծննդկանը մահացել են. հարազատները մեղադրում են բժշկինՊոպուլիզմից ձերբազատվելու պահը. Ռուբեն Վարդանյանի խոսքը՝ լակմուսի թուղթ Թափանցիկ արևային մարտկոցները շենքերը կվերածեն էլեկտրակայանների Մեր առաջընթացը հնարավոր չէ զսպել. ՆԱՏՕ-ն կամրապնդի իր ներկայությունը Սև ծովից մինչև Բալթիկ ծով. Բլինկեն «Ալաշկերտը» պարտվեց հետնապահին Նախաձեռնվել են ենթակա զորամիավորումների, զորամասերի համալիր և բազմակողմանի ստուգումներ. ՊՆ Դոլարի փոխարժեքը նվազել է. եվրոն էժանացել է ավելի քան 4 դրամով Քիչ առաջ Նիկոլ Փաշինյանի եղբայրը վրաերթի է ենթարկվել. ինչ է կատարվել ՄալաթիայումՀանրապետության տարածքում սպասվում են տեղումներ, լեռնային շրջաններում՝ ձյան տեսքով Արցախում կլինեն էներգամատակարարման անջատումներ Հայաստանում գնաճը 2023թ. կանխատեսվում է 4,6 տոկոսի, 2024-ին՝ 3,3 տոկոսի մակարդակում. ԵԱԶԲ Տիգրան Ավինյանի պաշտոնավարումը քաղաքապետի տեղակալի պաշտոնում ապօրինի է. նա միաժամանակ զբաղեցնում է երկու պաշտոն Ստեղծված իրավիճակն անհամատեղելի է մասնագիտական գործունեության վերաբերյալ իմ մոտեցումների և գոյություն ունեցող խնդիրների լուծման նկատմամբ ունեցածս պատասխանատվության հետ. Հռիփսիմե ՍտամբուլյանԱրտակարգ դեպք Երևանում․ Niva-ն «Բելաջիո» ռեստորանի հարևանությամբ դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և մասամբ կախվել դեպի ձորակը «Ամենագետ» ծովաբողկը. որտեղի՞ց է սկիզբ առնում այդ արմատապտղի սոուսը. «Փաստ»Թմրանյութի 27 փաթեթ տեղադրել էր տարբեր վայրերում, մոտը դեռ 10 փաթեթ էլ կար Ադրբեջանի խորհրդարանում առաջարկել են փոխել երկրի անունը Վահե Հակոբյանը, Հռիփսիմե Ստամբուլյանն ու Ելենա Կիրակոսյանը դիմում են ներկայացրել` իրենց մանդատներից հրաժարվելու վերաբերյալ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (29 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ). Աշխարհում առաջին փրկարարական գործողությունը ուղղաթիռի օգնությամբ. «Փաստ»Հիմա ակնհայտորեն դրա ժամանակը չէ. «Փաստ»Մեկին՝ ՀԱՊԿ, մյուսին՝ «ՆԱՏՕ-ի օրեր». «Փաստ»Շուշիի, Մարտունու ուղղությամբ կրակ բացելու մասին Ադրբեջանի ՊՆ հաղորդագրությունն ապատեղեկատվություն է․ Արցախի ՊՆ Պղինձը թանկանում է «Օրեր են լինում, երեխաները քնած են, ինձ թվում է՝ մեկը «մամա» է կանչում». Սոսը տուն է «վերադարձել» զոհվելուց 57 օր անց. «Փաստ»Բայրամովն ու Չավուշօղլուն հեռախոսազրույց են ունեցել Ոստիկանությունը հայց է ներկայացրել ընդդեմ զոհված զինծառայողների ծնողների. Ռոբերտ Հայրապետյան Սանոսյանին հնարավոր է պաշտոնանկ անեն. «Փաստ»