Երևան, 04.Հոկտեմբեր.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ի՞նչ խաղ են խաղում Ալիևն ու Փաշինյանը «դրսում». դեստրուկտիվ տարրերի ազդեցությունն ու խաղաղության պայմանագրի մշուշոտ հեռանկարը. «Փաստ»

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

regnum.ru-ն «Ի՞նչ խաղ են խաղում Ալիևն ու Փաշինյանը «դրսում»» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Մոսկվայում և Բրյուսելում տեղի են ունեցել երկու կարևոր և յուրովի եզակի իրադարձություններ: Ռուսաստանի մայրաքաղաքում կայացել են Ադրբեջանի և Հայաստանի փոխվարչապետներ Շահին Մուստաֆաևի և Մհեր Գրիգորյանի հանդիպումը և բանակցությունները՝ քննարկելու սահմանազատման և անվտանգության հետ կապված հարցերը։ Իսկ Բելգիայում հանդիպել են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ ՌԴ ԱԳՆ-ն հայտարարել էր, որ երկու առաջնորդների հանդիպումը պետք է կայանա Մոսկվայում։ Սակայն դա տեղափոխվել է Բրյուսել։

Եթե Ռուսաստանի մայրաքաղաքում երկու երկրների պատվիրակությունները քննարկել են տեխնիկական բնույթի խնդիրներ, ապա բելգիական կողմում բանակցություններ են վարվել խաղաղության պայմանագրի ստորագրման նախապատրաստման շուրջ։ Այս երկու գործընթացները միավորված են մեկ ընդհանուր դրույթով. Բաքուն և Երևանը համաձայնում են հարգել միմյանց տարածքային ամբողջականության սկզբունքները, քանի որ հակառակ դեպքում նրանց միջև բանակցություններն անհնարին կլինեն։ Բայց այստեղ որոշակի դիվանագիտական անոմալիա է երևում, քանի որ հայ-ադրբեջանական սահմանի անվտանգության և սահմանազատման հարցերը կարող էին դիտարկվել խաղաղ պայմանագրի շուրջ մեկ բանակցային գործընթացի ձևաչափում։ Փաստորեն, սահմանազատման շուրջ բանակցություններն ընթանում են Ռուսաստանի, իսկ խաղաղության պայմանագիրը՝ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի միջնորդությամբ։ Ընդ որում, Մոսկվան և Բրյուսելը, խոսելով նման բանակցությունների արդյունավետության մասին, օգտագործում են գրեթե նույն ընդհանուր բառերը։ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ «եռակողմ աշխատանքային խումբը, որը ստեղծվել է երեք նախագահների 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ, զգալի առաջընթաց է գրանցել պայմանավորվածությունների ձեռքբերման հարցում», և հույս է հայտնել, որ «շատ մոտ ապագայում դրանք կձևակերպվեն ավելի լայն տրանսպորտային նախագծերի հետ սերտ համատեղ, ներառյալ Հյուսիս-Հարավ միջանցքի նախագիծը»:

Այլ մանրամասներ չեն հաղորդվում։ Իր հերթին, Միշելը ևս նմանատիպ հայտարարություն է արել՝ ներմուծելով որոշակի նրբերանգներ։ Նրա խոսքով, առաջին հերթին կողմերը «դիտարկել են Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սահմանազատման և սահմանին կայունության ապահովման հարցերը», երկրորդ հերթին՝ «քննարկվել են խաղաղության համաձայնագրի նախապատրաստման աշխատանքները»։ Այսպիսով, իրավիճակն այնպիսին է, ինչպիսին դասական թվաբանական խնդիրն է: Երկու գնացք «Ա» և «Բ» կետից շարժվում են միմյանց ընդառաջ, և պետք է որոշել՝ նրանք կբախվե՞ն՝ անցնելով նույն գծով, թե՞ կանցնեն զուգահեռ ուղիներով: Երևանում շատ փորձագետներ հակված են կարծելու, որ «գնացքների մրցավազքը» իբր կազմակերպել է Բաքուն, թեև թվում է, թե նա լիովին բավարարված է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի խաղաղության համաձայնագրի պայմաններով և պետք է ամրապնդի այդ դիրքերը խաղաղության պայմանագրով։ Ավելին, Մոսկվան այս փուլում չի բարձրացնում ԼՂ կարգավիճակի հարցը։ Ինչ վերաբերում է ռուս խաղաղապահների կարգավիճակին և տարածաշրջանում նրանց գտնվելու տևողությանը, ապա այդ հարցերը կարող են լուծվել Ադրբեջան-Ռուսաստան երկխոսության մակարդակով` առանց Հայաստանի մասնակցության։ Սակայն Երևանին չի բավարարում իրադարձությունների այդ ընթացքը։ Նա փորձում է լուծել Լեռնային Ղարաբաղում հայկական անկլավի խնդիրները ԵՄ միջնորդությամբ կնքված խաղաղության պայմանագրի միջոցով։ Բրյուսելը հայտարարում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի աշխատանքի վերակենդանացման անհրաժեշտության մասին. Վաշինգտոնը վերջերս նշանակել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի նոր համանախագահ, այդ պաշտոնը տրվել է փորձառու դիվանագետ Ֆիլիպ Ռիկերին, որին նաև վստահվել է ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի գլխավոր խորհրդականի պարտականությունը Կովկասում բոլոր բանակցությունների համար։

Բացի այդ, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի դեսպանները հրաժարվել են այցելել Շուշի քաղաք, որը, ըստ Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի, գնահատվում է որպես «նրանց կողմից Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության չճանաչում»։ Հետևաբար, եթե Փաշինյանի գործողությունները տրամաբանական են թվում, ապա Ալիևի «խաղը բրյուսել յան ուղղությամբ» առեղծվածային է թվում և ինչ-որ մտքերի տեղիք է տալիս։ Այդ առումով ուժեղ զգացողություն կա, որ Բաքուն համաձայն է դիտարկել Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը որպես Ադրբեջանի մաս համապատասխան միջազգային պայմանագրերով, և դա՝ ինչ-որ աշխարհաքաղաքական պատճառներով։ Բայց այդ դեպքում հավանական է, որ Մոսկվան հեռացվի երկրների միջև իր հիմնական խաղաղապահի դիրքից։ Ի դեպ, խաղաղապահների մանդատը լրանում է 2025 թվականին։ Պատահական չէ, որ Ադրբեջանը և Հայաստանը տարբեր պատճառներով սկսել են պահանջներ ներկայացնել ռուս խաղաղապահներին, որոնց ներկայությունը, ըստ Փաշինյանի, «մի շարք հարցեր է առաջացնում»։ Միաժամանակ, զուգահեռաբար զարգանում է Թուրքիայի և Հայաստանի հարաբերությունների կարգավորման մեկ այլ սցենար։ Ըստ թուրք փորձագետ Սեներ Դողանի, «Անկարայում շատերը վստահ են, որ նորմալացումը պետք է միաժամանակ ընթանա Թուրքիա-Հայաստան և Երևան-Բաքու գծերով», սակայն կողմերը «փորձում են ստանալ Մոսկվայի համաձայնությունը, որպեսզի այն չազդի այդ գործընթացների վրա»։

Այն է՝ ստորագրել խաղաղության պայմանագիր Երևանի կողմից ԼՂ-ն Ադրբեջանի կազմում ճանաչելու մասին, բայց հատուկ կարգավիճակով և առանց Ռուսաստանի։ Միայն դրանից հետո ԲաքուԵրևան խաղը միանգամից երկու հարթակներում կստանա իր տրամաբանական հիմնավորումը։ Բայց իրադարձությունների նման ընթացքի դեպքում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության համաձայնագրի շուտափույթ կնքման հավանականությունը փոքրանում է, քանի որ որոշ արտաքին խաղացողների համար, առաջնորդվելով տարբեր պատճառներով և հանդես գալով տարբեր ձևաչափերով, մնում է հնարավորություն կարգավորման գործընթացում «դեստրուկտիվ տարրեր»։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Պայմանագիրը կստորագրվի Բրյուսելո՞ւմ. ի՞նչ վերաբերմունք ունի պաշտոնական Մոսկվան․ «Փաստ»Մարզպետներն էլ պատասխան կտան․ «Փաստ»Ռազմարդյունաբերական համալիրում լուրջ դժգոհություններ կան․ «Փաստ»Բայդենի վարչակազմը ձգտում է լրացնել բացը Հարավային ԿովկասումՆԱՏՕ-ն աջակցում է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ հարաբերությունների կարգավորմանը Նիկոլ Փաշինյանն ու ՔՊ-ն որոշել են զավթել ԿԸՀ-ն. Դանիել Իոաննիսյան Հանրապետության մի շարք հասցեներում կդադարեցվի գազամատակարարումը Էլեկտրաէներգիայի անջատման հասցեները և ժամանակացույցը Չի կարելի երկրորդ անգամ մտնել միևնույն գետը. պետք է հայտարարվի միայն մեկ համազգային օրակարգ. Վարդան Ոսկանյան Ադրբեջանի ԶՈւ ստորաբաժանումները ականանետերից կրակ են բացել հայկական մարտական դիրքերի ուղղությամբ․ ՊՆ Եվրամիության երկրների առաջնորդները մտադիր են Եվրահանձնաժողովին խնդրել սահմանափակել գազի գները Հանրապետության մի շարք հասցեներում կդադարեցվի ջրամատակարարումը Հայաստանը կարող է էկզիստենցիալ սպառնալիքի բախվել․ Հունաստանի ԱԳ նախարար Ցյուրիխյան արձանագրությունների վերաբերյալ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի դատողություններն անընդունելի են․ՀՀ 3-րդ նախագահի գրասենյակ Սիսիան-Երևան ավտոճանապարհին բեռնատարին բախված ավտոմեքենաներից մեկի վարորդը հոսպիտալացվել է Ադրբեջանը 44-օրյա պատերազմի ժամանակ հայերին խոշտանգած հանցագործներին պետական մակարդակով հերոսացրել է․ Թաթոյան Երևանում ծեծի են ենթարկել մերսման սրահի տնօրենին, մենեջերին և աշխատակցուհուն Հայ զինծառայողների սպանության տեսանյութը ներկայացվել է ՄԻԵԴ և Արդարադատության միջազգային դատարան Բադալյան եղբայրների նախաձեռնությամբ կվերականգնվի Թալինի սուրբ Կաթողիկե եկեղեցին (տեսանյութ) ՀՀ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածել Արցախը պատրաստ է Ադրբեջանի հետ բանակցել բանակցային լիարժեք ձևաչափի վերականգնման դեպքում․ տեղի է ունեցել Արցախի ԱԽ նիստ ԵՄ-ն եւ Իսրայելը 10 տարվա մեջ առաջին անգամ բարձր մակարդակի բանակցություններ են վարել Իրանում բողոքի ցույցերի ժամանակ 133 մարդ է զոհվել. պնդում են իրավապաշտպանները Սյունիքում բախվել են MAN բեռնատարը, Opel Astra-ն ու VAZ 2106-ը. կա վիրավորԺամանակավորապես կփակվի Մ. Բաղրամյան պողոտան Կասյան փողոցի հետ կապող էստակադանԱմենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Իտալիայի վճռաբեկ դատարանի պատվիրակությանը «Արամի մարմինը 10 ամիս եղել է Սևանի դիահերձարանում, այդ ողջ ընթացքում ընտանիքը Արամին փնտրել է ամենուր» Ադրբեջանը Հայաստանին է ներկայացրել «խաղաղության պայմանագրի» տարրերը Երեխան ձեռքը մտցրել է էլեկտրական մսաղացի մեջ․ դաստակի եւ մատների անդամահատում է կատարվել. ԲԿ Կադիրովը մտադիր է դիմել Գինեսի ռեկորդների գրքում հայտնվելու համար՝ իր դեմ բազմաթիվ պատժամիջոցների պատճառով Էներգաարդյունավետություն. Ինչպե՞ս ընտրել բնակարան ՊՆ-ն հերքում է Սոթքի ուղղությամբ կրակոցների և քաղաքացիական անձի վիրավորման մասին տեղեկությունըԱԺ հերթական նիստերի օրակարգի նախագծում կընդգրկվի 21 հարց Չեխիան իր քաղաքացիներին հորդորել է լքել Ռուսաստանը Ադրբեջանի հետ մահացու բախումներից հետո Հայաստանն ավելի շատ աջակցություն «գտավ» ԱՄՆ-ի մոտ, քան իր դաշնակից ՌուսաստանիՄոսկվան կոչ է անում Երևանին և Բաքվին` ուսումնասիրել զինծառայողների գնդակահարության տեսանյութը. Զախարովա Վաղը Քաջարան և Մեղրի համայնքներում շչակ է փորձարկվելու Իշխանասարում Ադրբեջանի հարձակման հետեւանքով զոհված Զորիկ Մարգարյանը միակողմանի ծնողազուրկ էր Սևան-Երևան ճանապարհին Nissan Xterra-ն բախվել է արգելապատնեշին. կա տուժածԱդրբեջանի ագրեսիայի հարցով Հայաստանի հ/կ-ները դիմել են ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների հանձնակատարին «Միլանի» ավագը բաց կթողնի 3 ամիս Հրամանն արդեն գործում է Վեհափառի նախաձեռնած հարթակը կարելի է սպառված համարել․ Լևոն Տեր–Պետրոսյան Հայաստանը ավելի շատ աջակցություն ստացավ ԱՄՆ-ից, քան Ռուսաստանից. Արմեն Գրիգորյան 3 օրում բացահայտվել է 125 հանցագործության դեպք ՌԴ-ին միացած նոր շրջաններում ուկրաիներենը պաշտոնական կարգավիճակ չի ունենա «Սուրմալուի» պայթյունից երկու ամիս անց եռահարկ կիսավեր շենքը քանդելու որոշում է կայացվել Բոլորն ունեն կարծիք, որ տնտեսական աճը, որ ունենք, մեզնից անկախ աճ է, բայց դա այդպես չէ. Վահան Քերոբյան Դոլարն ու եվրոն թանկացել են ՀՀ վարչապետն ընդունել է Իտալիայի Վճռաբեկ դատարանի առաջին նախագահի գլխավորած պատվիրակությանը