Ереван, 28.Ноябрь.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ВАЖНО


Ինչպես «չինական խնձորը» դարձավ նարինջ․ «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Երևի թե նարինջը ամենահայտնի և բոլորի կողմից սիրված ցիտրուսային միրգն է։ Այդ մրգի ռուսերեն «ապելսին» անվանումը, որը նաև հանրահայտ է հայերեն խոսակցական լեզվում, փոխառնված է հոլանդերեն «appelsien» բառից։ Կա տեսակետ, որ իրականում հիմքում երկու բառ է՝ «apple»` խնձոր, և «cina» (China)՝ Չինաստան: Դրա մասին է վկայում նաև ֆրանսերեն «pomme de Chine» անվանումը , որը թարգմանաբար նշանակում է «չինական խնձոր», թեպետ ներկայում ֆրանսերենում այն փոխարինվել է «orange» բառով։ Ըստ գիտնականների, նարինջը, ինչպես նաև ցիտրուսային մրգերի մեծ մասը, ծնվել է Հարավ-արևել յան Ասիայում: Բույսը մշակվել է Չինաստանում մ.թ.ա 2,5 հազար տարի առաջ:

Օրինակ՝ չինական ձեռագրերից մեկում, որը թվագրվում է 1178 թվականով, նկարագրված են նարինջների և մանդարինների լավագույն 27 տեսակները: Հայտնի է նաև, որ քաղցր նարինջը Եվրոպա է մտել միայն 15-րդ դարում: Վարկածներից մեկի համաձայն, այդ ցիտրուսային միրգը բերվել է 1429 թվականին Վասկո դա Գամայի կողմից Հնդկաստան կատարած ճանապարհորդությունից հետո: Դրանից հետո արագորեն տարածվել է նարնջի ծառերի մշակման նորաձևությունը՝ դրանց համար սկսել են կառուցել հատուկ ջերմոցներ կոչվող ապակե կառույցներ, որոնք կոչվել են օրանժերիաներ (ֆրանսերեն orange՝ «նարիջ» բառից): Մինչև 15-18-րդ դարերը նարինջը աճեցվել է բացառապես ջերմոցներում: Հատկապես շատ ջերմոցներ են եղել Լոնդոնի, Փարիզի և Սանկտ Պետերբուրգի շրջակայքում:

Այնուամենայնիվ, հարավային Եվրոպայում 18-րդ դարում արդեն սկսել են բաց դաշտում ցիտրուսային մրգեր աճեցնելու փորձեր կատարել: Բույսի տարածմանը նպաստել են իսպանացի և պորտուգալացի գաղութարարները, որոնք 15-16-րդ դարերում նարինջը կիտրոնի և այլ ցիտրուսայինների հետ տարել են Արևմտյան Աֆրիկա, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկաներ: Ավելի վաղ արաբ և հնդիկ ծովայիններն են այդ միրգը տարել Աֆրիկայի արևել յան ափեր: Այսպիսով, նարինջը աստիճանաբար դարձել է երկրագնդի արևադարձային և մերձարևադարձային շրջանների հիմնական պտղատու մշակաբույսերից մեկը: Ներկայում ժամանակակից աշխարհում նարնջի ոչ մի վայրի ձև չի պահպանվել: Համաձայն դասակարգումներից մեկի, նարինջները բաժանվում են սովորական, պորտալարային և արյունային տեսակների: Արյունային նարինջների տարբերությունը միջուկի և կեղևի կարմիր գույնն է, որն առաջանում է անտոցիանին պիգմենտի շնորհիվ:

Օրինակ՝ իսպանական թագավորական նարնջենին ունի համեղ և յուրօրինակ պտղամսով փոքրիկ վառ կարմիր պտուղներ: Առանձնանում է նաև կլեմենտին տեսակը, որը մանդարինի և նարնջի հիբրիդ է՝ ստեղծված 1902 թվականին ֆրանսիացի քահանա և պտղաբույծ հայր Կլեմենտի կողմից: Նարնջի սովորական տեսակներն ունեն տարբեր չափերի պտուղներ դեղին, հյութեղ պտղամսով: Պորտալարային տեսակներում պտուղներն ավելի մեծ են, այդ տեսակը ավելի վաղ է հասունանում, իսկ առանձնահատկությունը պտղի վերին մասի ելուստն է: Նարինջն ուտում են թարմ վիճակում, վերածում հյութերի, պահածոների, ջեմի, չրերի, մարմելադի, օգտագործվում են հրուշակեղենը համեմելու համար, եթերայուղ են ստանում կեղևից, ծաղիկներից և տերևներից, պեկտինն էլ ստանում են ծառի կեղևից, իսկ մշակման բոլոր թափոնները՝ կեղևը և քամած պտղամիսը, օգտագործում են անասնակերերի մեջ:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Филиал IDBank-а «Малатия» - теперь более современный и удобныйПо картам IDBank-а уже можно платить через Apple Pay Филипп Дельмотт избран членом Совета Юнибанка Ucom предлагает приобрести смартфон качества Pro за 3800 драмов в месяц и получить качественные беспроводные наушники Google Pay и Google Wallet доступны для клиентов Америабанка Абоненты Ucom воспользуются лучшим тарифом роуминга в 8 драмов/мб в Грузии, Египте и ОАЭUcom представила маршрутизаторы сети будущего Wi-Fi 6E4 827 643 драмов Реабилитационному центру защитника Отечества. Ноябрьским бенефициаром «Силы одного драма» является фонд «Арен Меграбян». В международной конференции FINTECH360 в Ереване приняли участие 200 делегатов Вечер Сергея Маковецкого станет крупным культурным событием нашего города Приглашаем на выставку «ЮГАГРО-2022»Компания Ookla® присудила компании Ucom награды: за “Самую быструю фиксированную сеть в Армении 2022” и “Самую быструю мобильную сеть в Армении 2022”Санкционная политика Запада вынуждает страны Балтии искать более затратные альтернативы российскому газу Солнечные фотографии нового объекта в солнечной АрменииКиев использует граждан Казахстана в качестве финансовых доноров ВСУ ВТБ (Армения) повышает ставки по вкладам в драмах и рублях Америабанк. В авангарде банковского сектора Армении Медицинской инфраструктура Украины не может обеспечить лечение огромного количества военнослужащих ВСУ, получивших ранения в ходе контрнаступления на херсонско-николаевском направлении 100% солнца: «ПрофХолод» установил 808 солнечных панелей на своем здании Ucom признана лучшей телекоммуникационной компанией Армении 2022 по версии Global Banking & Finance ReviewКлиенты ВТБ (Армения) могут получать переводы из России по номеру телефона IDBank выпускает сразу два транша облигаций: драмовые и долларовыеЯ помогу тебе познакомиться с миром финансов. Idram Junior, новый революционный финансовый инструмент для детей При технической поддержке Ucom в ереване прошел молодежный чемпионат по самбо 2022 Аналитики Sustainalytics подтвердили соответствие Green Bond Framework Юнибанка международным стандартам Абоненты лучшего предложения всех времен от Ucom получат дополнительные преимущества Напомню И.Алиеву,что власти Советского Азербайджана признали Нагорный Карабах,Нахиджеван и Зангезур частью Армении. Э. ШармазановАмериабанк назван самым надежным банком Армении по версии журнала Global Finance Выставка Агропродмаш продолжается Приглашаем на выставку Агропродмаш в Экспоцентре, Москва. ПрофХолод Специальное предложение безлимитного интернета от Ucom стало бессрочным Встречайте на полностью обновленный онлайн-калькулятор для холодильных камер Ucom и Рес-Рес продолжают сотрудничество в рамках проекта, популяризирующего знания о родине4.676.836 драмов в фонд 4090. Бенефициар «Силы одного драма» за октябрь – Реабилитационный центр защитника Отечества. Дорогие Учителя, вы – одна из важнейших опор нашего народа и государства. Арман Варданян Успешно завершена крупнейшая программа по корпоративным облигациям на рынке ценных бумаг РА Level Up только для студентов: Ucom предлагает в X2 и в X3 больше интернета Дмитрий Вольвач посетил в Ереване Дом Русской Книги Игорь Маслов посетил в Ереване Дом Русской КнигиФилиал Юнибанка «Номер 47» переехал в новое помещение Сегодня ПрофХолод первый раз приняла участие в самом массовом забеге в Росси, Московском марафоне Европа и США рискуют столкнуться с дефицитом оружия из-за поставок военной помощи киевскому режиму«Зангезурский медно-молибденовый комбинат» работал и продолжает работать в обычном режиме Приглашаем на выставку рыбной индустрии, морепродуктов и технологий Seafood Expo Russia. ПрофХолодМеждународная конференция FINTECH360 пройдёт в ноябре в Ереване4.676.836 драмов центру психологической реабилитации «Реабилитационный город Героев»: следующий бенефициар "Силы драма" - фонд "4090" Комитет ООН потребовал от Азербайджана и Беларуси выплатить компенсацию израильскому блогеру Александру ЛапшинуIDBank выпускает первые в Армении бизнес-карты премиум-класса Заседание Совета индустриальных партнёров в Ереванском филиале РЭУ им. Г.В. Плеханова Какие компании обеспечивают «дополнительные» доходы госбюджета Армении?