Երևան, 08.Դեկտեմբեր.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Բարդ է նայել ընդհատված կյանքերին ու քարացած սրտով հույզերը վերածել բառերի». «Մարդը և մարտը» իրապատումների ժողովածու է՝ պատերազմի ու կյանքի մասին․ «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Պատմության բոլոր ժամանակահատվածներում գրքերն են եղել մեզ մարդկանց, նրանց բարքերի, պատմության ու քաղաքակրթության մասին պատմող հիմնական աղբյուրները: Չնայած հիմա համացանցը լայն հնարավորություններ է տալիս տեղեկատվություն ստանալու ու փոխանցելու առումով, միևնույնն է՝ գիրքը երբեք չի կորցնում իր արժեքն ու նշանակությունը: 44-օրյա պատերազմի, տղաների կյանքի ու սխրագործությունների մասին վստահաբար շատ է պատմվելու, հեղինակներից շատերը հանձն են առնում այդ պատմությունները թղթին փոխանցելու բարդ գործը:

Նրանցից մեկը «Երիտասարդ գրողների գրական ակումբ», «Ստեղծագործողների դպրոց» առցանց հարթակների հիմնադիր Սոնա Վանյանն է: Մեր զրույցի առիթը «Մարդը և մարտը» իրապատումների ժողովածուն էր, սակայն Սոնայի հետ խոսել ենք նրա ստեղծագործական ուղու, պատերազմի մասին գրելու բարդությունների մասին: Սոնան ստեղծագործում է 8 տարեկանից, չնայած, ինչպես ինքն է ժպտալով ասում, դեռևս 2-3 տարեկանում բանաստեղծությունների որ հատվածը չէր հիշում, հորինում էր։

«Գրական լրջագույն գործունեությամբ զբաղվում եմ 2015 թ.-ից, երբ հիմնեցի «Երիտասարդ գրողների գրական ակումբ» առցանց հարթակը։ Առաջին 2 ժողովածուներս բանաստեղծություններ են, որոնք համահավաք գործեր են և ընդգրկում են ոչ միայն իմ, այլ նաև վերոնշյալ խմբի հեղինակների ստեղծագործությունները։ Երրորդ և չորրորդ գրքերս լույս տեսան համավարակի շրջանում, և քանի որ չկար գործող տպարան, գրքերը հասանելի դարձան էլեկտրոնային տարբերակով։ «Նա»-ն և «Հավատի ուժը» նվիրված են Քառօրյա պատերազմին, իրապատում վիպակներ են։ Նշված ժողովածուների տրամաբանական շարունակությունը դարձավ 44-օրյա պատերազմի անմահ հերոսներին նվիրված «Մարդը և մարտը» գիրքը, որը կդառնա եռագրություն»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Սոնան:

Հետաքրքրվում եմ՝ արձա՞կ, թե՞ չափածո ժանրում է իրեն ավելի թեթև և ազատ զգում: «Երկուսն էլ հավասարապես հարազատ են և սրտամոտ։ Արձակի ստեղծումն ավելի երկար ընթացք է պահանջում, իսկ չափածոն՝ փոքր-ինչ կամակոր է. հույզերդ պետք է համով ու հանգավոր ձևակերպես»,-նշում է զրուցակիցս:

Ի դեպ, Սոնան հայոց լեզվի, հայ և համաշխարհային գրականության դասախոս է, դասավանդում է Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի և արվեստի պետական քոլեջում, զուգահեռ զբաղվում է գրքերի սրբագրման ու խմբագրման աշխատանքներով, պատրաստվում է հրատարակել նաև մասնագիտական դասագրքեր։ Սահուն քայլերով հասնում ենք զրույցի բուն նյութին: «Մարդը և մարտը» գիրքը իրապատումների ժողովածու է՝ 44-օրյա պատերազմում անմահացած 25 հերոսների մասին: Հարցիս՝ բարդ չէ՞ր պատերազմին անդրադառնալը, հեղինակն այս կերպ է արձագանքում. «Բարդ է պատերազմի մեջ ապրելը, բարդ է նայել ընդհատված կյանքերին ու քարացած սրտով հույզերը վերածել բառերի։ «Մարդը և մարտը» գրել եմ 2 ամսում, բայց արդեն 2 տարի է՝ ծավալուն աշխատանքից ու ծանրացած ապրումներից հետ չեմ գալիս»։

Չնայած «գիրքը զոհված տղաների մասին է, բայց ոչ մահվան»: Սա Սոնայի միտքն է, որը նա մանրամասնում է նաև մեզ հետ զրույցում: ««Մարդը և մարտը» ժողովածուում ոչ թե հետմահու հիշողություններ են, այլ կյանքով լի պատմություններ, որտեղ հերոսը ապրում է, պայքարում, խոսում ու խրատում... Այստեղ կյանքն է, կյանքի արժևորումը և պայքարը հանուն կյանքի»,-ասում է հեղինակը։ Ամիսներ անց տպագրվելու է գրքի 2-րդ հատորը, այն պատմելու է պատերազմից վերադարձած զինվորների մասին: ««Մարդը և մարտը 2» գիրքն ընթացքի մեջ է։ Այս ժողովածուն հետպատերազմական կյանքի, պատերազմի թողած հետքերի ու վերքերի հետ դեմ-դիմաց պատերազմելու մասին է։ Մեր հերոսները հետվերականգնողական փուլի մեջ են, շատերն էլ արդեն հասցրել են ընտանիք կազմել, այլ հաջողություններ գրանցել։ Ես ուշի ուշով հետևում եմ նրանց և ուզում եմ հավաստիացնել, որ ընթերցողիս սպասվում են շատ լուսավոր ու հուսավառ պատմություններ»,-հավելում է զրուցակիցս:

Վերջին հարցս ուղղելու շարժառիթ դարձավ սեփական փորձը: Երբ 44-օրյա պատերազմի մասնակից տղաների մասին նյութեր եմ պատրաստում, դրանց հրապարակումից ու տարածումից հետո շատ տղաների հարազատներ իրենք են դիմում նրանց մասին նյութ պատրաստելու խնդրանքով: Հետաքրքիր էր՝ Սոնայի գրքերի հերոսներն իրե՞նք են նրան գտնում, թե՞ հակառակը, ինչպե՞ս է տեղի ունենում ծանոթությունը: «Մերօրյա կյանքում, երբ գրեթե ամեն տուն զինվոր ու հերոս ունի, դժվար չէ գտնել նրանց։ Հիմնականում ծանոթության հարթակը եղել է համացանցը, թեև շատ հերոսների ընտանիքների հետ հանդիպել եմ անձամբ։ «Մարդը և մարտը» ժողովածուի երկրորդ և երրորդ գրքերի ստեղծումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ առաջին գրքի լույս ընծայումից հետո հերոսամայրերն անձամբ դիմեցին ինձ, իսկ նրանց մերժելու ուժը չգտա իմ մեջ»,-եզրափակում է ժողովածուի հեղինակ Սոնա Վանյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Լույս աշխարհ է եկել 44-օրյա պատերազմի հերոս Վահե Կարապետյանի եղբայրըԿոչ ենք անում ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությանը չստեղծել արհեստական խոչընդտներ. ԲՊՀ ուսանողական խորհրդի հայտարարությունըԱդրբեջանը տեղեկատվական դիվերսիա է սկսել ռուս խաղաղապահների դեմ. «Փաստ»Ռուսները պետք է ադրբեջանցիներին պատժեն, շանսատակ անեն. Գագիկ Մելքոնյան Երկրաշարժ Մախաչկալա քաղաքից 99 կմ հարավ-արևմուտք Արցախում թունավորված անչափահասների թիվն ավելանում է Վերսալի ստվերը Լեռնային Ղարաբաղի վրա. արդյո՞ք Ռիկերը կդառնա ժամանակակից Հարբորդ. «Փաստ»Հայաստանի տնտեսությունում ներդրումներն աճել են գրեթե 5 անգամ. ԵԱՏՀ ղեկավարի ելույթը ԵԱՏՄ գագաթնաժողովին 2023թ-ի բյուջեի նախագիծն ընդունվեց 66 կողմ ձայնով Ուկրաինայում հատուկ ռազմական գործողությունը կարող է տևական գործընթաց դառնալ. Պուտին Ուժգին երկրաշարժ Հայաստանում. Ցնցումները զգացվել են Տավուշում Մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի նպաստի չափերը կփոփոխվեն. նախագիծ. «Փաստ»Պղինձը թեթեւակի թանկանում է Տոյվո Կլաարը հայտնել է Երևան այցի մասին Երևանի ու Արարտի մի շարք հասցեներում 36 ժամ ջուր չի լինի «Մեր երկիրն աղքատացավ, լուսավորները գնացին, մենք մնացինք խավարի մեջ. Վանիս զոհվելուց հետո չենք ապրում, պարզապես շնչում ենք». «Փաստ»Սատանի կամրջից մինչև Տաթևի վանք ճանապարհահատվածը կցորդով տրանսպորտային միջոցների համար դժվարանցանելի է ՀԱՊԿ-ից օգնություն չենք ընդունի, քանի դեռ չկա Բաքվի ագրեսիային հստակ գնահատական. Փաշինյան Երևանում պայթեցում է լինելու. չանհանգստանալ Ոսկու մեկ ունցիայի արժեքը ցածր է 1 795 դոլարից Այն ամենն, ինչ քննադատում էր, այժմ թույլատրելի է իրեն. «Փաստ»Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանում եւ 8 մարզերում Հայաստանի իշխանությունը կողքից «թամաշա» անելու գործելակերպ է ընտրել, դա ուղղակի թշնամություն է սեփական ժողովրդի նկատմամբ. Տիգրան Աբրահամյան Մերկասառույց, ձյուն, մառախուղ․ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ Ամանորյա քանի՞ ոչ աշխատանքային օր կլինի այս տարի Արցախի պետնախարար Վարդանյանը երեխաների թունավորման դեպքի հետ կապված խորհրդակցություն է անցկացրել «Արևիկ» բուժմիավորումումՍուրեն Պապիկյանն աշխատանքային այցով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն «Պատրաստ են Արցախից ազատվել, Հայաստանը ծվեն-ծվեն անել, միայն թե իշխանավարությունն ավելի երկարի». «Փաստ»«Մեկ խնդիր է դրված. մեր տեսակը կարողանո՞ւմ ենք պահել, թե՞ լղոզվելու և վերանալու ենք». «Փաստ»Իշխանության «բարեփոխումների» ու նախաձեռնությունների մութ անկյունները. «Փաստ»Ի՞նչ ճակատագիր կունենան աշխատանքի և սոցիալական հարցերի ու առողջապահության նախարարությունները. «Փաստ» Ինչո՞ւ է «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցության անդամներից մեկը շարունակում մնալ պատգամավոր. «Փաստ»«Հիմքը պետք է ինքնորոշման իրավունքի իրացման վրա լինի». «Փաստ»Էլեկտրաէներգիայի վաղվա անջատման հասցեները և ժամանակացույցը Կանխվել է 37-ամյա քաղաքացու ինքնասպանության փորձը Դավթաշենի կամրջից Թունավորման ախտանշաններով տեղափոխված երեխաներից ևս 3-ը դուրս է գրվել. Արցախի ԱՆ Երևանում պարեկները անչափահասի մոտ հայտնաբերել են «Մակարով» տիպի ատրճանակ Տղամարդը սպառնում է ցած նետվել Դավիթաշենի կամրջիցՓրկարարներն արգելափակումից դուրս են բերել 26 բեռնատար ավտոմեքենա Ինչու՞ է ալիևն ուզում պատերազմ սկսել Պարսկաստանի դեմՏղամարդը սպառնում է ցած նետվել Դավիթաշենի կամրջից.նա հանդիպում է պահանջում Խաչատուր Սուքիասյանի հետ Ողբերգական դեպք՝ Գեղարքունիքի մարզում. բնակելի շենքի նկուղում հայտնաբերվել է 41-ամյա կախված կնոջ դի Գյումրիի ռուսական ռազմաբազայի զինծառայողները հարգել են Սպիտակի երկրաշարժի զոհերի հիշատակը Համաշխարհային միտումները տանում են դեպի ամբողջովին արևային էներգիայի արտադրության Շվեյցարիայի ՆԳՆ ղեկավար Ալեն Բերսեն ընտրվել է երկրի՝ 2023 թ.-ի նախագահ Ռուսաստանն անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է պաշտպանել իրեն բոլոր առկա միջոցներով. ՊուտինTime-ը Զելենսկուն անվանել է 2022 թվականի «տարվա մարդ»ՌԴ-ում մոբիլիզացված 300.000 քաղաքացիների կեսը հատուկ գործողության գոտում է. ՊուտինՑավոք, Հայաստանի և Ադրբեջանի մոտեցումները շատ հարցերում շատ հեռու են իրարից, անընդունելի բաներ կան․ Արարատ ՄիրզոյանԻրանում նավթի նոր պաշարներ են հայտնաբերվել