Երևան, 05.Փետրվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Ունենք գործընթաց, որը սրընթաց տանում է դեպի փաստաթղթի ստորագրման». «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Արցախի և խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցություններին առնչվող տարբեր փաստաթղթեր են հրապարակվում, Արցախում հանրահավաքներ են: ՀՀ ԱԺ պատգամավորների բերանով ասվում է, որ Հայաստանն այլևս ի զորու չէ պաշտպանել Արցախի անվտանգությունը: Ստացվում է, որ ականատես ենք նրան, ինչի մասին ամիսներ շարունակ ասում էր փորձագիտական հանրույթը` ՀՀ իշխանությունները ձեռքերը լվանում են Արցախից: Քաղաքագետ Վիգեն Հակոբյանը ցավով է նշում` կարծես վաղուց պրակտիկա է դարձել, որ բանակցային գործընթացի և առաջիկա զարգացումների մասին ցանկացած նորություն սովորաբար իմանում ենք Ադրբեջանից` նրա թիվ մեկ կամ էլ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների շուրթերից:

«Երբեմն նաև Թուրքիայի պաշտոնյաներից ենք տեղեկանում, թե, ի վերջո, ինչ փուլում է բանակցային գործընթացը և ինչ է սպասվում առաջիկայում: Նաև պրակտիկա է, որ հայաստանյան քարոզչամեքենան կամ էլ պաշտոնյաները սկզբից հերքում են տեղեկատվությունը, կամ էլ իրենց ինտելեկտուալ ու պաշտոնների բարձունքներից խորհուրդ են տալիս չտիրաժավորել ադրբեջանական աղբյուրներից հնչող մտքերը: Բայց այդ աղբյուրը սովորաբար առաջին դեմքն է, ուստի պետք է հաստատել, հերքել կամ էլ ճշտումներ մտցնել նման հայտարարությունների մեջ: Հայաստանի իշխանությունների ոճն է հավաստի աղբուրի միջոցով տեղեկատվություն հանրայնացնելը: Իրենց պարագայում աղբյուրներն անունազգանուն ունեն` Էրդողան, Ալիև, Չավուշօղլու, Բայրամով, Հաջիև: Մինիմում վերջին երկու տարվա պրակտիկան ցույց է տալիս, որ երբ իրենք ինչ-որ բան են հայտարարում, շատ դեպքերում, ցավոք, դա իրականություն է դառնում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Հակոբյանը:

Քաղաքագետն ընդգծում է` հիմա արդեն որևէ մեկը չի թաքցնում, որ Հայաստանի իշխանությունները ձեռքերը լվացել են Արցախից, ընդ որում` ոչ միայն նրա անվտանգության երաշխավորը լինելուց: «Դրանից Հայաստանի իշխանությունները փաստացի հրաժարվել են նոյեմբերի 9-ից հետո և զբաղված էին Արցախի սոցիալ-տնտեսական որոշ հարցեր լուծելով, այն էլ՝ թույլատրվածի շրջանակում` ոչ միայն նոյեմբերի 9-ին և հետագայում ստորագրված փաստաթղթերով, այլև բանավոր պայմանավորվածություններով: Հայաստանի և Արցախի իշխանությունների բազմաթիվ գործողություններ էինք տեսնում, որոնք որևէ կերպ սահմանված չէին փասատաթղթերով: Ընդ որում, ինչ արվել է բանավոր պայմանավորվածությունների շրջանակում, շատ ավելի վտանգավոր է, քան այն, ինչ գրված էր փաստաթղթում: Հայաստանի իշխանություններն առանց դելիմիտացիա և դեմարկացիա իրականացնելու տարածքներ են հանձնել թշնամուն, ընդ որում` ՀՀ թիվ մեկ ամբիոնից ջանասիրաբար հիմնավորելով, թե ինչու դա պետք է տան Ադրբեջանին: Դա արվել է ՀՀ առաջին պաշտոնյայի մակարդակով, հետագայում տիրաժավորվել նրա ձեռքի տակ եղած ենթականերով»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Հակոբյանն ասում է` ներկայում ունենք այս իրավիճակը. «Պրահայում արձանագրված հայտարարություն, որը սահմանում է այն շրջանակային դրույթները, որոնց շուրջ ակտիվորեն նախապատրաստվում է խաղաղության պայմանագիրը, որ փաստաթղթով էլ ձեռքերն ազատեն Արցախից: Հայաստանի իշխանությունը բացահայտ ասում է` ռեսուրս չունենք Արցախի անվտանգությունն ապահովելու համար: Ասում են` եթե Ադրբեջանը բարեհաճի, իր հատուկ ներկայացուցչի միջոցով Արցախի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ ինչ-որ բաներ կխոսի: Ենթադրվում է, որ այդ բանակցություններն Արցախի բնակչության ներկայացուցիչների և Ադրբեջանի պաշտոնական ներկայացուցչի միջև կլինեն հետևյալի մասին` ինչպես ինտեգրվել Ադրբեջանի կազմի մեջ: Սա են ենթադրում արտահոսքի արդյունքում հրապարակված փաստաթուղթը և ձեռք բերված պայմանավորվածությունները: Հայաստանի իշխանությունն ասում է` ռեսուրս չունենք, ուժ չունենք, հիմա սա է, ի՞նչ անենք: Իրենց ընտրողների հետ շփվելու մեթոդոլոգիան սա է: Ռեսուրս չունենք, թույլ ենք, չենք հանձնել, գրավել են, իբր դա մեղմացնում է իրենց մեղքը: Հնարավոր է` ցածր սոցիալական պատասխանատվություն ունեցող հանրությանը սա բավարարում է, բայց ոչ բոլորին: Հիմա էլ ասում են` պատերազմից հետո ռեսուրս չունենք, որ Արցախը պահենք: Տպավորություն է, թե Արցախը խորթ զավակ է: Վաղն էլ կասեն՝ ռեսուրս չունենք, Սյունիքը չենք կարողանում պահել, ու այսպես շարունակ»,-նշում է քաղաքագետը:

Շեշտում է` ունենք գործընթաց, որը սրընթաց տանում է դեպի փաստաթղթի ստորագրման: «Կա երկու տարբերակ` արևմտյան և ռուսական: Ի տարբերություն Արևմուտքի, ռուսներն ասում են` Արցախի կարգավիճակը «բաց» թող, մինչև գան լավ ժամանակներ, իսկ ես` նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթով, որպես անվտանգության երաշխավոր, առնվազն երեք տարի էլ կպահեմ Արցախի հայերի անվտանգությունը` խաղաղապահ ուժերի միջոցով: Շատերի մոտ տպավորություն կա, որ Հայաստանի իշխանությունները, սեփական իշխանությանը տրված, ինչպես նաև անձնական երաշխիքներից ելնելով, գերադասում են շարժվել Արևմուտքի կողմից ներկայացված փաստաթղթի մոդելով»,-ասում է Հակոբյանը:

Նրա խոսքով, սակայն, տարածաշրջանում կան շահագրգիռ ուժային կենտրոններ, որոնք, ի տարբերություն Հայաստանի իշխանությունների, ընդդիմության և բնակչության, պասիվ դիրքերից չեն հետևում, թե ինչ է կատարվում, զուտ դիտորդի կարգավիճակն իրենց համար էլ է վտանգավոր: «Օրինակ` ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան մի քանի անգամ հայտարարել է` իրենց դուր չի գալիս, որ Արևմուտքը մխրճվել է այս պրոցեսի մեջ կամ, որ Հայաստանի իշխանությունները հայ-ադրբեջանական սահման են բերելու արտառեգիոնալ խաղացողների, մասնավորաբար` խոսքը ԵՄ քաղաքացիական առաքելության մասին է: Այսինքն, քաղաքական առումով կա խաղացող, որին դուր չի գալիս Արևմուտքի խորացված ներգրավումն այս պրոցեսի մեջ, իր ռազմավարական դաշնակից Հայաստանի ղեկավարության դիրքորոշումը և աշխարհաքաղաքական վեկտորը փոխելու փորձերը:

Մյուս կողմից Իրանն է, որն ասում է` թույլ չի տալու պատմական սահմանի փոփոխություն իր հարևանի հետ, նույնիսկ եթե Հայաստանի իշխանությունները փաստացի գնան դրան: Իրանը հանուն իր երկրի անվտանգության և ազգային շահի կդիմի ցանկացած մեթոդի: Առավել ևս, որ հիմա աշխարհում առանց կանոնների մարտեր են: Այս պարագայում, եթե նույնիսկ Հայաստանն ու Ադրբեջանը խաղաղության պայմանագիր ստորագրեն, մինչև նոր աշխարհակարգի խաղի կանոնները չսահմանվեն, ինչը կարող է լինել միայն Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև պատերազմի ավարտից հետո, կարծում եմ` այդ փաստաթուղթն էլ է առոչինչ լինելու: Չեմ կարծում` այսօրվա իշխանությունները քաղաքական և անձնական երաշխիք ունեն, որ փաստաթուղթը ստորագրելուց հետո դեռևս երկար մնալու են իշխանության, թեկուզ այն պատճառով, որ այլևս հետաքրքիր չեն որևէ մեկին: Սա, իհարկե, հնարավոր տարբերակներից մեկն է»,-եզրափակում է Վիգեն Հակոբյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Էլեկտրաէներգիայի վաղվա անջատման հասցեները և ժամանակացույցը Լեռներում գոնե 2 մետր ձյուն կուտակենք, էլ բան չեմ ուզում. Սուրենյան Մեր բախտը չբերեց, արժանի էինք ոչ-ոքիի․ Անչելոտին՝ Մալյորկայի հետ խաղի մասին Խոշոր հրդեհ՝ Երևանում. սեփական տան ննջասենյակն ու հյուրասրահը վերածվել են մոխրակույտի, կա վիրավոր Հունաստանի առափնյա պահպանության ծառայությունը նավաբեկությունից հետո ավելի քան 40 միգրանտի է փրկել Արցախի իրավապահները միջոցներ են ձեռնարկում սոցցանցերում երկրի ԱԱԾ-ն հիշատակող հրապարակումների վերաբերյալ Կոտայքի մարզում մերկասառույցի պատճառով վրաերթի են ենթարկվել ծառայություն կատարող պարեկները Երևանի Սեբաստիայի փողոցի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվել Ծեծկռտուք և խուլիգանություն՝ Երևանի կենտրոնում. բերման ենթարկվածներից մեկը «Շմայս»-ի 22-ամյա որդին է Տաշիր քաղաքում բախվել են ավտոմեքենաներ․ կա տուժած ՀՀ մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում․ Լարսը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Այրվել է Մարտակերտի Վերին Հոռաթաղի բնակչին պատկանող խանութը Վերջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան. Արտակ ԶաքարյանՊիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատելՓաստորեն լավ էլ «հասկանում են» իրենց գործողությունների հետևանքները. «Փաստ»Ռուբեն Վարդանյանի գործունեության լավագույն գնահատականներից մեկը տվել են Հայաստանի ԱԺ ամբիոնիցԽոշոր ավտովթար Արարատի մարզում․ 28-ամյա վարորդը Mercedes-ով բախվել է բետոնե էլեկտրասյանը․ կա վիրավոր Սպասվում է ձյուն և մառախուղ Ուկրաինայում հակամարտության ելքից շատ բան է կախված նաեւ Հարավային Կովկասում. Դմիտրի Տրենին Մեսսիի դեմ խաղալով տանջվել եմ, իսկ հիմա նրա կողքին հաճույք եմ ստանում. Ռամոս Փարիզը մտահոգված է Լաչինի միջանցքի փակմամբ և կոչ է անում բացել այն. Ֆրանսիայի ԱԳՆ խոսնակ Պիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատել Հերթական երկրաշարժը՝ Իրանում երջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան, այդ թվում՝ Արցախում. Արտակ ԶաքարյանԱյլ բան չկա ներկայացնելու, ստիպված զինվորական հանդերձանքի թեման են բարեփոխման անվան տակ հրում. Տիգրան Աբրահամյան Արցախի բուժհաստատություններում շարունակում են դադարեցված մնալ պլանային վիրահատությունները Պեմզաշենում դաժանաբար սպանված ընտանիքի հայրը փակագծեր է բացում Լարսը բաց է Ռուսաստանը և Ուկրաինան գերիներ են փոխանակել Հայտնի է, թե ով է երեկ կալանավորված քրեական հեղինակությունը «ՀՀ-ն նոկաուտի ենթարկված բռնցքամարտիկի վիճակում է․ ասում են՝ կռվի, բայց նույնիսկ գոյատևել չենք կարող» (տեսանյութ) Վթարային ջրանջատում Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքում փետրվարի 4-ինՀամոզված եմ, որ համատեղ ջանքերի շնորհիվ կհաջողվի նոր որակ հաղորդել մեր փոխգործակցությանը. Փաշինյանը՝ Շրի Լանկայի վարչապետին Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը ստորագրել է մի շարք օրենքներ Մարգարայի բնակիչները մտահոգություններ ունեն հայ-թուրքական սահմանի հնարավոր բացման առնչությամբ Սուրեն Պապիկյանն այցելել է N ուսումնական զորամաս․ նպատակն է տեղում ծանոթանալ ծառայության կազմակերպման ընթացքին Վարդենիսում ավտոտնակ է այրվել, ներսում` ավտոմեքենա ԵՄ երկրները պայմանավորվել են ռուսական նավթամթերքի գների առավելագույն շեմը սահմանելու շուրջ ԶՊՄԿ-ն և Սյունիքի մարզպետարանը կհամագործակցեն մի շարք ուղղություններով Եթե Կիևը հարվածի Ղրիմին, ամբողջ Ուկրաինան կայրվի. Մեդվեդև Կառավարության նոր որոշումը՝ վարժական հավաքների մասին Թուրքիան և Ադրբեջանը 2023-ին համատեղ 10-ից ավել զորավարժություն են նախատեսել Բլինքենը ԱՄՆ երկնքում հայտնված օդապարիկի պատճառով հետաձգել է այցը Չինաստան Ինչո՞ւ է գունատ «հատուկ հնեցված» կոնյակը. «Փաստ»Կոշում բախվել են թուրքական և հայկական համարանիշներով մեքենաներ․ կան զոհ և վիրավորներ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (4 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Էսկալատորի ամենախոշոր վթարը, «Ֆեյսբուքի» ստեղծումը, ռետինե կրկնակոշիկների գյուտը. «Փաստ»«Սերգեյ Լավրովը խճճվել է». «Փաստ»Հիմա մեր անելիքներից մեկը նաև Արցախի թեման համաշխարհային հանրության ուշադրության կենտրոնում պահելն է. Ռուբեն Վարդանյան Կարմիր Խաչի միջոցով այսօր Արցախից Հայաստան է տեղափոխվել 6 հիվանդ Եվրոպայում խաղալու ցանկություն ունեմ․ Էդուարդ Սպերցյան