Երևան, 05.Փետրվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Իշխանությունները Հայաստանը փորձում են օտար ուժերի սպասարկման և առուծախի տարածք դարձնել»․ «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Այն գործընթացները, որոնք այսօր ընթանում են Հարավային Կովկասի և հատկապես Հայաստանի շուրջ, պայմանավորված են գերտերությունների շահերի բախմամբ: Այս կարծիքին է Ադրբեջանի հարցերով փորձագետ Գառնիկ Դավթյանը, որի հետ զրույցում անդրադարձել ենք Սոչիի եռակողմ հանդիպմանը հաջորդած Վաշինգտոնի հանդիպմանը, որը տեղի ունեցավ ՀՀ և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների մակարդակով:

«Յուրաքանչյուր հանդիպումից հետո՝ լինի ԱՄՆ, թե ՌԴ միջնորդությամբ, բնականաբար, կողմերից որևէ մեկը փորձելու է իր տեսակետն առաջ քաշել ու հնարավորինս համոզել, ստիպել, ինչու չէ, նաև պարտադրել, որ հատկապես Հայաստանի համար հենց իր տարբերակն ընդունելի լինի: Ինչո՞ւ հատկապես Հայաստանի, որովհետև գտնվում է գերթուլացած վիճակում, ունի անվտանգային լուրջ խնդիրներ: Հաշվի առնելով նաև Ադրբեջանի կողմից առկա ճնշումը՝ հեշտ է լինելու Հայաստանին կանգնեցնել զիջումների այնպիսի փաթեթի առաջ, որը ցանկանում է կողմերից որևէ մեկը: Արևմուտք-ՌԴ առճակատումն այս առումով բնական է: Խնդիրն այն է նաև, որ ամերիկյան տարբերակով Արցախը մնում է Ադրբեջանի կազմում, իսկ ռուսական տարբերակում Արցախի կարգավիճակը մնում է հետագա լուծման: Պետք է արձանագրել, որ ռուսական տարբերակով Արցախի ապագայի մասին այս փուլում մեզ համար գոնե ձեռնտու դրույթ կա»,-ընդգծեց Գ. Դավթյանը:

Շեշտելով, որ Վաշինգտոնում խոսեցին զոհողությունների, ավելի շատ անցյալը հետևում թողնելու մասին՝ նա հավելեց. «Սա առաջին փուլում ենթադրում է Արցախի կորուստ: Ինչ վերաբերում է հետագային, ապա այս համատեքստում նախ հիշենք, որ թուրքական կողմը միշտ նշում է, որ իր և Հայաստանի հարաբերությունները պայմանավորված են միմիայն Ադրբեջանի և Հայաստանի հարաբերությունների կարգավորմամբ: Ժամանակին ասում էին՝ նախապայմաններ, բայց «հանկարծ» հայտնվեցին նոր պահանջներ, որ Թուրքիայի հետ հարաբերությունները պետք է կարգավորվեն միայն հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորումից հետո: Չի բացառվում, որ հետագայում՝ երկրորդ փուլում, հայ-թուրքական հարաբերությունների համատեքստում մեջբերվի Ցեղասպանության հարցը: Այսինքն, այստեղ միայն Հայաստան-Ադրբեջան խնդիրը չէ»:

Խաղաղության «վաշինգտոնյան» փաստաթուղթը, ըստ փորձագետի, բացի Արցախի կորստի վտանգից, այլ խնդիրներ էլ է առաջ բերում. «Հայաստանի Հանրապետության խախտված սահմանների վերականգնման մասին այնտեղ որևէ արձանագրում չկար: Այնտեղ խոսվում էր տարածքային անկախության մասին, որն ինձ համար առնվազն անհասկանալի է: Հատկապես վերջին 30 տարում Ադրբեջանում գերակտիվ հակահայկական մթնոլորտ կա: Մեծ հաշվով, այդ խաղաղության պայմանագիր ասվածն իր ամբողջ էությամբ և բնույթով փուչիկ է և որևէ ձևով կապ չունի խաղաղության հետ: Այն ավելի շատ նման է «Նիկոլի ջարդի դարաշրջանին», քանի որ Հայաստանին սպառնացող մարտահրավերները վերացված չեն: Այս պայմաններում կուրորեն խաղաղության պայմանագրի հետևից գնալը քեզ կոտորելու հնարավորություն տալ է նշանակում: Այս մոտեցումը նաև նշանակում է իր «պատմական արդարության» համատեքստում Ադրբեջանին նոր ագրեսիայի ու Հայաստանին նոր կորուստներ պատճառելու հնարավորություն տալ»:

Անդրադառնալով այն հանգամանքին, որ, ամեն դեպքում, «խաղաղության փաստաթղթի» հստակ ժամկետներ են նշվում, և այդ տեսանկյունից առկա հնարավորություններին՝ Գառնիկ Դավթյանը նշեց. «Այս իշխանությունների օրոք ես հնարավորություններ չեմ տեսնում, որովհետև դրանք հատկապես պատերազմից հետո որևէ կերպ չեն օգտագործվել:Կարող եմ շեշտել մասնավորապես Սփյուռքի հետ հարաբերությունները կարգավորելու և դրանից բխող հնարավորությունների մասին, որի հետ կապված աշխատանքներ չիրականացվեցին: Ադրբեջանին ճնշելու հարցում Սփյուռքի մեծ ներուժը ճիշտ չօգտագործվեց: Ադրբեջանը բազմապիսի պատերազմական հանցագործություններ է կատարել, եղել է ագրեսոր պետություն, այս ընթացքում գերիների հանդեպ ընդգծված դաժան վերաբերմունք է ցուցաբերում, նաև ունենք օկուպացված նոր տարածքներ: Ամեն տեսակ վատ իրավիճակի ու սցենարի դեպքում հայկական կողմը ոչ մի կերպ չի դիմագրավում Ադրբեջանին: Տարատեսակ պատճառաբանություններ են բերվում, խնդիրը նետում են նախկինների, Ռուսաստանի, Արևմուտքի, անգամ այլմոլորակայինների գրպանը, բայց չեն փորձում հասկանալ իրենց սխալները, թե ինչում են թերացել: Իսկ յուրաքանչյուրը, ով փորձում է հստակ փաստարկներով այս իշխանությանը պատին դեմ տալ, կա՛մ կալանավորվում է, կա՛մ ճնշումների ենթարկվում տարատեսակ այլ մեթոդներով: Իրենք, մեծ հաշվով, ոչինչ չեն անում Հայաստանի շահերն ու անվտանգությունը պահելու հարցում»:

Գառնիկ Դավթյանը շեշտեց՝ դեռ 2020-ից առաջ այնպես «բանակցեցին», որ գործընթացը պատերազմի հանգեցրեց. «Կապիտուլ յացիայից հետո եկան իշխանության՝ ևս մեկ անգամ հնարավորություն տալով թշնամուն նոր պահանջներով ու պարտադրանքներով խոսել արդեն իսկ պարտված իշխանության հետ: Բացի այդ, իրենց ամբողջ ներուժով իրենք անկարող են: Չունեն ձևավորված պետական որևէ ներուժ, որով կարող են հստակ դիմագրավել, այս ճգնաժամային իրավիճակից դուրս գալու ծրագիր մատնանշել: Մենք տնտեսական, անվտանգային լուրջ խնդիրներ ունենք: Արտաքին դաշտում դաշնակիցների հետ լուրջ տարաձայնություններ ևս կան: Անգամ իրանական մեսիջները ճիշտ չեն ընկալվում, ու այդ ուղղությամբ ճիշտ աշխատանք չի տարվում: Իրենց դեպքում ամբողջ թերացումները մեկ ամբողջ փաթեթով են տեսանելի»:

Գառնիկ Դավթյանի հետ զրույցում անդրադարձանք նաև Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի վերջին հայտարարություններին: Նա օկուպացված Շուշիում խոսել է Արցախում ռուս խաղաղապահների տեղակայման մասին, սպառնացել ուժ կիրառել նաև այն երկրների դեմ, որոնք Հայաստանին աջակցելու համար մարտական զորավարժություններ են անցկացնում Ադրբեջանի հետ սահմանին: «Նախ՝ փաստենք, որ Սոչիի վերջին հանդիպմանն Ալիևը չկարողացավ ստանալ առավելագույնը: Մասնավորապես, այնտեղ նշվեց խաղաղապահների դրույթը, ինչը ցանկալի չէր ադրբեջանական կողմի համար, սակայն չէր կարող չլինել, որովհետև, ամեն դեպքում, ունենք խաղաղապահներ, որոնք առաքելություն են իրականացնում:

Երկրորդ՝ Ադրբեջանը փորձում է, այսպես ասած, մկաններ ցույց տալ: Փորձում է ցույց տալ, որ ոչ ոքից չի վախենում և պատրաստ է յուրաքանչյուր գործողության նրանց դեմ, ովքեր կփորձեն կանխել մասնավորապես, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքին» ձգտելու գործընթացը: Կան պետություններ, որոնք ինչ-որ ձևով Հայաստանին աջակցելու մասին են հայտարարում կամ գոնե համարվում են այդպիսիք: Ադրբեջանը, օգտվելով Հայաստանի թուլացումից և թուլությունից, փորձում է կանխել նշվածից բխող գործընթացները: Ադրբեջանը փորձում է այնպես անել, որ դրանք հօգուտ Հայաստանի չլինեն, ու մեր երկիրը մնա մենակ, որին հեշտ կլինի խժռել: Ալիևի՝ նման հայտարարությունների պատճառը նաև պատերազմից հետո հաղթանակի էյֆորիայի մեջ գտնվելու հանգամանքն է, որն Ադրբեջանին թույլ է տալիս անել այնպիսի արտահայտություններ, որոնք հիմա է անում»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանի իշխանությունների վարքագծին, Գ. Դավթյանը շեշտեց. «Իրենք իրենց հայտարարություններում ու հանդիպումներում ձգտում են ոչ թե երկիրն անվտանգ դարձնել, այլ Հայաստանը դարձնել օտար ուժերի սպասարկման և առուծախի տարածք: Այդ գործընթացն ուղեկցվում է ակնհայտ հակառուսական, Հարավային Կովկասում ավանդական ներկայություն ունեցող ուժերին դուրս մղելու գործընթացներով: Ավելի շատ դեպի արևմտյան երկրներ ձգտելը կարելի է դիտարկել որպես հակազդեցության և Հայաստանի անվտանգությանը չձգտող քայլերի համատեքստում: Պատմական գեթ մեկ օրինակ չկա, երբ արևմտյան զորքերը խաղաղություն են բերել:

Մի օրինակ բերեմ. 20-րդ դարի սկզբում Շուշիում մեծամասնություն էին կազմում հայերը, և նոր ձևավորված ադրբեջանցիների հետ բախումներ կային: Հատկապես Շուշիում ճակատամարտեր էին, ուր կային նաև բրիտանական զորքեր: Հետագայում բրիտանական զորքերը քաղաքական պայմանավորվածությունների արդյունքում դուրս են գալիս տարածաշրջանից, իսկ Շուշիի բնակչությունը կոտորվում է: Սա հստակ փաստ է առ այն, որ արևմտյան զորքերը երբեք հայ ժողովրդի անվտանգության գրավականը կամ դրա ջատագովը չեն եղել: Իրենք միայն գեղեցիկ խոսքերով են փորձում տպավորություն ստեղծել, թե ցանկանում են ամեն ջանք գործադրել, մինչդեռ գետնի վրա աշխատանքն ուղղակիորեն տեսանելի չէ»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Մեր բախտը չբերեց, արժանի էինք ոչ-ոքիի․ Անչելոտին՝ Մալյորկայի հետ խաղի մասին Խոշոր հրդեհ՝ Երևանում. սեփական տան ննջասենյակն ու հյուրասրահը վերածվել են մոխրակույտի, կա վիրավոր Հունաստանի առափնյա պահպանության ծառայությունը նավաբեկությունից հետո ավելի քան 40 միգրանտի է փրկել Արցախի իրավապահները միջոցներ են ձեռնարկում սոցցանցերում երկրի ԱԱԾ-ն հիշատակող հրապարակումների վերաբերյալ Կոտայքի մարզում մերկասառույցի պատճառով վրաերթի են ենթարկվել ծառայություն կատարող պարեկները Երևանի Սեբաստիայի փողոցի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվել Ծեծկռտուք և խուլիգանություն՝ Երևանի կենտրոնում. բերման ենթարկվածներից մեկը «Շմայս»-ի 22-ամյա որդին է Տաշիր քաղաքում բախվել են ավտոմեքենաներ․ կա տուժած ՀՀ մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում․ Լարսը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Այրվել է Մարտակերտի Վերին Հոռաթաղի բնակչին պատկանող խանութը Վերջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան. Արտակ ԶաքարյանՊիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատելՓաստորեն լավ էլ «հասկանում են» իրենց գործողությունների հետևանքները. «Փաստ»Ռուբեն Վարդանյանի գործունեության լավագույն գնահատականներից մեկը տվել են Հայաստանի ԱԺ ամբիոնիցԽոշոր ավտովթար Արարատի մարզում․ 28-ամյա վարորդը Mercedes-ով բախվել է բետոնե էլեկտրասյանը․ կա վիրավոր Սպասվում է ձյուն և մառախուղ Ուկրաինայում հակամարտության ելքից շատ բան է կախված նաեւ Հարավային Կովկասում. Դմիտրի Տրենին Մեսսիի դեմ խաղալով տանջվել եմ, իսկ հիմա նրա կողքին հաճույք եմ ստանում. Ռամոս Փարիզը մտահոգված է Լաչինի միջանցքի փակմամբ և կոչ է անում բացել այն. Ֆրանսիայի ԱԳՆ խոսնակ Պիրինեյան թերակղզու առաջին հիբրիդային էլեկտրակայանը սկսել է աշխատել Հերթական երկրաշարժը՝ Իրանում երջին տարիներին հանրային ու քաղաքական կյանքը Հայաստանում գլխիվայր շուռ է եկել և շուռ է տվել ամեն բան, այդ թվում՝ Արցախում. Արտակ ԶաքարյանԱյլ բան չկա ներկայացնելու, ստիպված զինվորական հանդերձանքի թեման են բարեփոխման անվան տակ հրում. Տիգրան Աբրահամյան Արցախի բուժհաստատություններում շարունակում են դադարեցված մնալ պլանային վիրահատությունները Պեմզաշենում դաժանաբար սպանված ընտանիքի հայրը փակագծեր է բացում Լարսը բաց է Ռուսաստանը և Ուկրաինան գերիներ են փոխանակել Հայտնի է, թե ով է երեկ կալանավորված քրեական հեղինակությունը «ՀՀ-ն նոկաուտի ենթարկված բռնցքամարտիկի վիճակում է․ ասում են՝ կռվի, բայց նույնիսկ գոյատևել չենք կարող» (տեսանյութ) Վթարային ջրանջատում Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքում փետրվարի 4-ինՀամոզված եմ, որ համատեղ ջանքերի շնորհիվ կհաջողվի նոր որակ հաղորդել մեր փոխգործակցությանը. Փաշինյանը՝ Շրի Լանկայի վարչապետին Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը ստորագրել է մի շարք օրենքներ Մարգարայի բնակիչները մտահոգություններ ունեն հայ-թուրքական սահմանի հնարավոր բացման առնչությամբ Սուրեն Պապիկյանն այցելել է N ուսումնական զորամաս․ նպատակն է տեղում ծանոթանալ ծառայության կազմակերպման ընթացքին Վարդենիսում ավտոտնակ է այրվել, ներսում` ավտոմեքենա ԵՄ երկրները պայմանավորվել են ռուսական նավթամթերքի գների առավելագույն շեմը սահմանելու շուրջ ԶՊՄԿ-ն և Սյունիքի մարզպետարանը կհամագործակցեն մի շարք ուղղություններով Եթե Կիևը հարվածի Ղրիմին, ամբողջ Ուկրաինան կայրվի. Մեդվեդև Կառավարության նոր որոշումը՝ վարժական հավաքների մասին Թուրքիան և Ադրբեջանը 2023-ին համատեղ 10-ից ավել զորավարժություն են նախատեսել Բլինքենը ԱՄՆ երկնքում հայտնված օդապարիկի պատճառով հետաձգել է այցը Չինաստան Ինչո՞ւ է գունատ «հատուկ հնեցված» կոնյակը. «Փաստ»Կոշում բախվել են թուրքական և հայկական համարանիշներով մեքենաներ․ կան զոհ և վիրավորներ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (4 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Էսկալատորի ամենախոշոր վթարը, «Ֆեյսբուքի» ստեղծումը, ռետինե կրկնակոշիկների գյուտը. «Փաստ»«Սերգեյ Լավրովը խճճվել է». «Փաստ»Հիմա մեր անելիքներից մեկը նաև Արցախի թեման համաշխարհային հանրության ուշադրության կենտրոնում պահելն է. Ռուբեն Վարդանյան Կարմիր Խաչի միջոցով այսօր Արցախից Հայաստան է տեղափոխվել 6 հիվանդ Եվրոպայում խաղալու ցանկություն ունեմ․ Էդուարդ Սպերցյան Արտաքին քաղաքականությունը պետք է ծառայի ոչ թե չարակամների թիվն ավելացնելուն, այլ, ընդհակառակը, ընկերների թիվը առավելագույնի հասցնելուն. «Փաստ»Արտարժույթների փոխարժեքներն այսօր