Երևան, 09.Փետրվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Թուրք-ադրբեջանական աճող ախորժակին հակադրվելու հրատապությունը. «Փաստ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հայաստանի ու Արցախի շուրջ անվտանգային իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ։ Ադրբեջանն անընդհատ խախտում է հրադադարը և հարմար պահի է սպասում նոր հարձակում սկսելու համար։ Դա են վկայում նաև այդ երկրի նախագահի կողմից հնչեցված հայտարարությունները։ Բայց այնպես չէ, որ ամեն ինչ նրա որոշելով է. այն, ինչ Թուրքիայի բարձրագույն ղեկավարությունը բացահայտ չի ասում, դա պատվիրակում է Ալիևին՝ հնչեցնելու։ Ուստի պատահական չէ, որ իր վերջին հայտարարությունում նա սպառնալիքներ հղեց ոչ միայն Հայաստանին, այլև Իրանին ու Ֆրանսիային։

Իրանի ու Ադրբեջանի հարաբերությունների լարման ֆոնին Ալիևը Իրանական Ատրպատականում ապրող ադրբեջանցիների հարցն է բարձրացնում՝ չնայած առանց այդ էլ տեղեկություններ կան, որ Ադրբեջանը ներգրավվածություն ունի Իրանում թափ հավաքած անհնազանդության ակցիաների հրահրման գործում։ Այսինքն, հեռանկարում Իրանի հյուսիսին տիրանալու հարցն է դրված։ Մյուս կողմից էլ՝ Ալիևը դեմարշ է կազմակերպում համաշխարհային քաղաքականության մեջ առանցքային դերակատարություն ունեցող Մինսկի խմբի համանախագահ երկրի՝ Ֆրանսիայի դեմ՝ փաստացի հայտարարելով, որ Փարիզին որպես միջնորդ չի ընդունում, և Մակրոնը չպիտի մասնակցի դեկտեմբերի 7-ին Բրյուսելում նախատեսված բանակցություններին, հակառակ դեպքում հանդիպումը չի կայանա։

Բնականաբար, Ֆրանսիայի դեմ ուղղված Ադրբեջանի դիրքորոշումը, մեծ հաշվով, գալիս է Փարիզի և Անկարայի միջև հարաբերությունների լարվածությունից, քանի որ այդ երկրների շահերը մի շարք տարածաշրջաններում, օրինակ՝ Աֆրիկայի նախկին ֆրանսիական գաղութներում և Միջերկրածովյան տարածաշրջանում հակասում են միմյանց։ Եվ դրանով է նաև պայմանավորված, որ Ֆրանսիան աջակցում և զինում է Հունաստանին ընդդեմ Թուրքիայի, մյուս կողմից էլ՝ Հայաստանին սատարող դիրքորոշում է արտահայտում ադրբեջանական ագրեսիայի կապակցությամբ։ Բայց սա դեռ ամենը չէ. բանն արդեն հասել է նրան, որ Ադրբեջանի կողմից հաթաթաներ են տրվում նույնիսկ գերտերություն համարվող Ռուսաստանին։

Օրինակ՝ Բաքվից արդեն հայտարարություններ են հնչում, որ ռուս խաղաղապահները Արցախում չեն մնալու, անգամ փորձ է կատարվում նրանց պարտադրել, որ իրենց քարտեզներում օգտագործեն Արցախի բնակավայրերի ադրբեջանական անունները։ Ու պատահական չէ, որ ռուսական խաղաղապահ զորակազմը հայտարարություն տարածեց՝ նշելով, թե լավ կլիներ, որ Ադրբեջանի ՊՆ-ն կասկածի տակ չդներ Լեռնային Ղարաբաղում ռուսական խաղաղապահ զորախմբի գործունեությունը։ Պատկերացրեք՝ եթե այսօր Ադրբեջանը պահանջներ է դնում տեղանունների հետ կապված, վաղը արդեն կարող է պահանջներ ներկայացնել, թե խաղաղապահներն ընդհանրապես ինչպես պետք է իրենց պահեն, որտեղ կանգնեն և այդպես շարունակ, մինչև կոնկրետ նրանց հեռանալու հարցը դրվի։ Սակայն թեման միայն խաղաղապահներով չի ավարտվում, քանի որ պանթուրքական պլանները ավելի հեռուն են գնում։

Թուրքիան ու Ադրբեջանը «Զանգեզուրի միջանցք» են պահանջում, որպեսզի նախ ցամաքային կապ հաստատեն միմյանց հետ, իսկ հետո անցնեն թուրքական ազդեցությունը Միջին Ասիայի թյուրքախոս երկրների վրա տարածելու գործին։ Իսկ Անկարան հիմա կոնկրետ զբաղված է միասնական նախաձեռնությունների իրականացման ճանապարհը գծելով, որոնցից մեկն էլ Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Ղազախստանի տարածքով անցնող «Միջին միջանցքն» է, որը հնարավորություն է ստեղծելու թյուրքական աշխարհի միջոցով Չինաստանը կապել Եվրոպայի հետ։ Տարբեր փորձագետներ վկայում են, որ Ղազախստանում, որտեղ ռուսախոս հոծ բնակչություն կա, ռուսական ազդեցությունն էականորեն թուլացել է, փոխարենն ուժեղացել է Թուրքիայի և Չինաստանի ազդեցությունը։

Իսկ որոշ քաղաքագետների կողմից անգամ վերլուծություններ են արվում, որ, Ուկրաինայից բացի, Ղազախստանը, ինչպես նաև միջինասիական մյուս երկրները ևս կարող են լուրջ խնդիրներ հարուցել Ռուսաստանի համար։ Փաստացի ստացվում է, որ Իրանի, Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի շահերը չեն համընկնում թուրք-ադրբեջանական հավակնությունների հետ, բայց հարցն այն է, որ ՀՀ իշխանությունները չեն կարողանում աշխատել այդ երկրների ղեկավարող շրջանակների ու էլիտայի ներկայացուցիչների հետ, որպեսզի կարողանանք ցանկալի արդյունքներ ունենալ մեր երկրի համար։ Ճիշտ է՝ Թուրքիան ու Ադրբեջանը փորձում են կաշառելու միջոցով իրենց կողմը գրավել եվրոպացի տարբեր գործիչների ու քաղաքագետների, բայց ՀՀ իշխանություններն էլ անհրաժեշտ թափով դիվանագիտական աշխատանքներ չեն տանում, որպեսզի Իրանում, Ֆրանսիայում և Ռուսաստանում հանրային մակարդակով ավելի լուրջ ըմբռնեն, որ ինչպիսի ագրեսիվ գործելակերպով Անկարան ու Բաքուն վարվում են Հայաստանի ու Արցախի հետ, վաղը նաև իրենց հետ են վարվելու։

Գուցե աշխատանքի կիսատ-պռատությունը պայմանավորված է նրանով, որ Փաշինյանը պրոֆեսիոնալիզմն առաջին պլան մղելու փոխարեն իր թիմակիցներին, որոնք դիվանագիտությունից կիլոմետրերով հեռու էին և համապատասխան ճանապարհ չէին անցել, արտաքին քաղաքականության հետ առնչություն ունեցող բարձր պաշտոններում նշանակեց։ Իսկ մյուս կողմից էլ երևի թե իշխանությունների համար առաջնային է սեփական աթոռը պահելու հարցը, դրա համար էլ արտաքին աշխարհում երկրի շահերն առաջ տանելու թեման երկրորդական պլան է մղվում։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Երկրաշարժի հետևանքով զոհվել է 14 014 մարդ. Էրդողան Կանխատեսվող նոր երկրաշարժը կարող է ավելի ավերիչ լինել և հարվածել Ստամբուլին. գիտնականներ Բացահայտվել է վառելիքի խոշոր ներմուծողների կողմից նախօրոք մշակված մեխանիզմների միջոցով հարկվող օբյեկտները թաքցնելու, ինչպես նաև առանց համապատասխան փաստաթղթերի վառելիքի մատակարման փորձ 5․4 մագնիտուդ ուժգնությամբ հզոր երկրաշարժ. կան զոհերՈսկու ֆյուչերսները կայունացել են Իշխանության ստերը Հայաստանն ու Արցախը դարձնում են միջազգային ուժերի բախման վայր․ Հայկ Մամիջանյան «Կարմիր խաչի» ուղեկցությամբ 7 անձ տեղափոխվել է ՀՀՍարգիս Խանդանյանն ընտրվեց ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Ե՞րբ կժամանի ԵՄ դիտորդական առաքելությունը ՀայաստանԵրևանի և մարզերի մի շարք հասցեներում ժամեր շարունակ ջուր չի լինի Հանդիպման կազմակերպման հարցը մշակվում է, մենք դրանից չենք հրաժարվում. ՌԴ ԱԳՆ-ն՝ Լավրով-Միրզոյան-Բայրամով հանդիպման մասին Ո՞ւմ է իրականում պատկանում հեծանիվի գյուտը. «Փաստ»Պուտինը հաջողելու հնարավորություն չունի, նա արդեն կորցրել է Ուկրաինան. Բայդեն Մինչեւ երեկո հայտնաբերված խախտումները կփորձենք վերացնել. «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառի իրավաբան Մինչ Մեսսին ոչ ոք չգիտեր «Բարսելոնայի» մասին, կար միայն «Ռեալ» Մադրիդը․ Մեսսիի եղբայր Դիարբեքիրում հայ երգչուհուն և ամուսնուն մահացած են հանել փլատակներիցՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (9 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Հանվել է ՀՅԴ գործունեության կասեցումը. «Փաստ»Արցախում հովհարային անջատման ժամանակացույցում փոփոխություններ կլինեն․ Արցախէներգո Ի վեր­ջո հենց մենք պետք է ելք գտնենք այս փա­կու­ղուց. «Փաստ»«Աշխատավարձը կկրկնապատկվի»․ Նիկոլ Փաշինյան Ռու­սաս­տա­նի ազ­դե­ցու­թյան ըն­դու­նե­լի այ­լընտ­րանք չկա Կով­կա­սում. «Փաստ»Ռուսաստանը չի կարող և չպետք է հաղթի. Եվրոպան Ուկրաինայի հետ կլինի մինչև հաղթանակ. Փարիզում կայացել է Մակրոն-Շոլց-Զելենսկի հանդիպումը Գագիկ Ծառուկյանի աջակցությունը Արցախում շրջափակման ժամանակ ծնված 215 երեխաներին և նրանց ընտանիքներին Ադրբեջանի այս գործողությունները մեկ նպատակ ունեն՝ կոտրել սեփական հայրենիքում ապրելու Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության կամքը, ինչը, հավատում ենք, որ անկոտրում է․ Նիկոլ Փաշինյան ԿԳՄՍ նախարարության ենթակայության ներքո նոր մարմին կձևավորվի. ովքե՞ր կստանան ամենամսյա դրամական վճար. «Փաստ»Հումանիտար օգնությամբ հայկական երկրորդ ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել Հալեպի օդանավակայանում Թուրք սեյսմոլոգը առաջիկայում եւս մեկ հզոր երկրաշարժ է կանխատեսում ԹուրքիայումԹուրքիայում երկրաշարժերի զոհերի թիվն աճել է Մենք կարճ ժամանակում կվերականգնվենք․ Էրդողան «Քեզ երբեք մենակ չեմ թողնի, սպասի՛ր, գալու եմ». Վահե Մխիթարյանն անմահացել է Արցախում հոկտեմբերի 30-ի առավոտյան. «Փաստ»Փրկարար ծառայությունից խնդրում են չանհանգստանալ «Խաղաղության մասին կարելի է խոսել միայն այն ժամանակ, երբ դիմացինն էլ է  դա ցանկանում». Վան ՀամբարձումյանԱղետի քաղաքական ենթաշերտերն ու երկակի ստանդարտները. «Փաստ»Նամակ Շոյգույից. «Փաստ»Երբ ամենամեծ արժեքը աթոռն է. «Փաստ»Թուրքիայում երկրաշարժի զոհերի թիվը հասել է 12391-ի «Թույլ տալ, որ Արցախը հայազրկվի, նշանակում է՝ բացել ՀՀ պետականության ոչնչացման դուռը». «Փաստ»Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երևանում և 7 մարզերում Փաշինյանը հաղթահարեց իր աղքատությունը, իսկ ժողովրդի՞նը«Բյուջետային հանցավոր քաղաքականություն է իրականացվում». «Փաստ»Ռուսաստանում, մեղմ ասած, ոգևորված չեն «փոխարինման» մասին խոսակցություններից. «Փաստ»Սիրտը բացել է եվրոպացիների առջև. «Փաստ»«Անգամ լավ ընդդիմություն չեն եղել». «Փաստ»Տե­սա­րան­ներ՝ առանց հա­ցի. «Փաստ»Բլինքենը վստահ է, որ Ֆինլանդիան և Շվեդիան շուտով կմիանան ՆԱՏՕ-ին ԱՄՆ-ում արևային վահանակների տեղադրումը նվազել է Չինաստանի պատճառով Քարոզչական միֆի վախճանը. Սյունիքում քաղցկեղի ամենաքիչ դեպքերն են գրանցվել Գորիսում խիտ մառախուղ է․ Տիգրանաշենի ոլորանները դժվարանցանելի են Արցախի պետնախարարը քննադատել է Եվրամիությանը՝ Բաքվի նկատմամբ մեղմ վերաբերմունքի համար Հայաստանից Թուրքիա մեկնած փրկարարական խումբն սկսել է աշխատանքը Ադըյամանում