Երևան, 03.Փետրվար.2023,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Մեկ խնդիր է դրված. մեր տեսակը կարողանո՞ւմ ենք պահել, թե՞ լղոզվելու և վերանալու ենք». «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Զուգահեռ իրականությունների շուրջ քննարկումները վերջին օրերին ավելի սուր բնույթ ստացան: Խնդիրը սրվեց հատկապես նախատոնական շքեղ միջոցառումներով ուրախացողների և ունեցած կորուստների, զոհերի ու ներկայիս վտանգների պայմաններում այդ ամենը կտրականապես մերժողների ընկալումների բախման համատեքստում: Քաղաքական վերլուծաբան Արծրուն Պեպանյանի հետ զրուցել ենք հասարակական ընկալումների ու խորքային մի շարք խնդիրների մասին:

«Այն, որ մեր ժողովրդի մեջ իսկապես տարբեր ներքին շերտեր կան, դեռ 100 տարի առաջ նկատել են մեր այն մտածողները, ովքեր, դժգոհ լինելով իրականությունից, փորձել են փոխել այն: Ավետիք Իսահակյանն էր լավ նկարագրել՝ ասելով, որ մի շերտն իսկական՝ ազգի, հայրենիքի զգացողություն ունեցող հայերն են, մյուսը օտարացած, երկրի հետ ընդհանրապես կապ չունեցողներն ու նյութական շահերով առաջնորդվողներն են, որոնք մի օր իրար «փոր են թափելու»: Այսինքն, առաջացած այդ տեսակները հակոտնյա են, և իրենց համար դժվար է միասին ապրել: Վաղուց առկա այս խնդիրը պետք է հասկանանք, չընկնենք իլ յուզիաների մեջ և չառաջնորդվենք բացառապես միասնության կոչերով, ինչը մի քիչ ուտոպիստական է: Պետք է հաշվի առնենք իրականությունը ու մտածենք, թե ստեղծված վիճակում ինչ կարող ենք անել, որ մեր ժողովրդի զարգացումն ու մեր պետության անվտանգությունն ապահովենք»,-«Փաստի» հետ զրույցում ընդգծեց քաղաքական վերլուծաբանը:

Ա. Պեպանյանի խոսքով, կոչերը չեն օգնում, և, հետո, այս իրավիճակում ընդհանրապես կոչի կարիք չկա: «Եթե մարդը չի զգում, որ իր հայրենիքը, պետությունը վտանգված են, և չի եզրակացնում, որ դրանով իսկ իր գոյությունն է վտանգված, ու պետք է քայլեր ձեռնարկել, նշանակում է, որ ընկալման խնդիր ունի: Նշանակում է, որ ժողովուրդը ծանր խնդիրների ու ծանր վիճակի մեջ է: Ու մտածող, անհանգիստ մարդիկ պետք է փորձեն հասկանալ, թե ինչ վիճակում է ժողովուրդը, և ինչ կարելի է անել այս դեպքում: Երբ նայում ենք երկրի առջև ծառացած վտանգներին ու այդ ամենի նկատմամբ ժողովրդի ռեակցիային, ստեղծվում է տպավորություն, թե Հայաստանում ժողովուրդ չկա, այդ ամենը տեսնող ու ընկալող չկա: Մյուս կողմից՝ երբ դուրս ենք գալիս փողոց, տեսնում ենք բազմաթիվ մարդկանց: Ստացվում է՝ պարզապես համարժեք ռեակցիա չկա, ինչի պատճառները պետք է հասկանալ: Այս իրավիճակը համազգային սպազմ եմ որակել, ինչը, ըստ իս, մեր վիճակի ճիշտ բնութագրումն է»,-հավելեց մեր զրուցակիցը:

Արծրուն Պեպանյանը շեշտեց՝ սպազմի ժամանակ սովորաբար մարդը ոչինչ գրեթե չի կարողանում անել՝ ո՛չ մկաններն են աշխատում, ո՛չ էլ կարողանում է խոսել, գոռալ. «Երբ այդ ժամանակ իրեն անգամ ակնհայտ վտանգ է սպառնում, հենց այդ վտանգի զգացողությունից էլ կծկումներ են առաջանում, ու չի կարողանում դիմադրել: Այդ դեպքում մարդուն շատ հանգիստ կարող են ոչնչացնել: Մեր հասարակության վիճակը նման է նկարագրվածին, ինչն ինքս բացատրում եմ վերջին շոկերով: Ահասարսուռ պարտության հետևանքով մարդիկ ընկան հանրային սպազմի մեջ, որից դուրս գալու ելքեր պետք է մտածել, այլապես կոչնչանանք: Ու երբ նշվածին էլ գումարում ենք ներսի վտանգը՝ իրար հակադիր շերտերի առկայությունը, խնդիրն ավելի քան վտանգավոր է դառնում: Եթե արտաքին թշնամի էլ չլինի, մեկը մյուսին ոչնչացնելու է»:

Նրա խոսքով, պատմությունը ցույց է տալիս, որ մեր ժողովուրդն ինչ-որ կոմպլեքսներ ունի, որոնք ծանր իրավիճակներում ի հայտ են գալիս ու սկսում կառավարել: «Կապիտուլ յացիայից հետո ժողովուրդն իսկապես ընկավ վերոնշյալ սպազմի մեջ: Հիշենք, թե պատերազմի օրերին որքան ակտիվ էին մարդիկ. և՛ կռիվ էին գնում, և՛ թիկունքում էին գործում: Բայց երբ ընկան այդ դաժան ցնցման մեջ, այսպես ասած, նյարդային համակարգերը չդիմացան, ու առաջացավ վերոնշյալ սպազմը, ինչի հետևանքով մի ամբողջ ժողովուրդ ոչինչ չի կարողանում անել: Այնպես չէ, որ դարերով կամային, ուժեղ ու կազմակերպված ժողովուրդ էր, ու միայն հիմա ինչ-որ բան եղավ: Այդ խնդիրը կար, պարզապես այդ «հիվանդության» զարգացման համար հնարավորություններ ստեղծվեցին, ու հիմա այն գլուխ է բարձրացրել և մեզ կառավարում է: Մենք հենց այդ խնդրից պետք է ձերբազատվենք»,-շեշտեց քաղաքական վերլուծաբանը:

Նա միևնույն ժամանակ նշեց՝ կան հանգամանքներ, որոնք թույլ չեն տալիս դուրս գալ իրավիճակից: Ըստ վերլուծաբանի, այդ հանգամանքներից է իշխանությունների վարքը, որը տեսնում է ժողովուրդը, ինչպես նաև անընդհատ բնույթ կրող սահմանային միջադեպերը, որոնց նպատակը ժողովրդին նույն վիճակում պահելն է: Ինչ վերաբերում է այն վտանգներին, որոնք կարող են սպառնալ մեզ վերոնշյալ խնդիրների չլուծման պարագայում, Ա. Պեպանյանը նշեց. «Մենք ունենք հանրություն, որը պետական ինստիտուտներ չունի: Մեծ հաշվով, չի էլ ունեցել, քանի որ դրանք ստեղծելը մեր խելքի բանը չէ: Նախկինում ինչ-որ առանձին իշխանավորների ուսերին որոշակի գործառույթների կատարում էր դրված, հիմա ընդհանրապես ոչինչ չկա: Իրականում այստեղ ո՛չ Արցախի Հանրապետության, ո՛չ էլ ՀՀ-ի պահպանության հարցն է դրված: Խնդիրը նշվածները պահպանելուն կոչված մարդկային տեսակը փրկելն է, իսկ այս ուղղությամբ ոչինչ չի արվում: Այսօր մեկ խնդիր է դրված. մեր տեսակը կարողանո՞ւմ ենք պահել, թե՞ լղոզվելու ու վերանալու ենք: Այս գիտակցումը, աղետի այս զգացումը պետք է լինի, և անհանգիստ մարդիկ պետք է մտածեն՝ ի՞նչ անել: Եթե մենք ոչինչ չարեցինք, առանց թշնամու էլ ենք վերանալու: Իհարկե, ցավալի, տխուր հանգամանքների մասին եմ մատնանշում, բայց ավելի լավ է ճիշտն իմանալ, գիտակցել, քան հետո փորձանքի գալ: Պետականության կորուստն այս ամենի մեջ փոքր կորուստ կլինի: Տեսակի կորուստն էլ ավելի մեծ վտանգ է»:

Առկա իրավիճակը նաև քաոսային բնութագրելով՝ նա հավելեց. «Իսահակյանի մատնանշած հակազգային տեսակը ճնշող մեծամասնություն է, որը խժռելու է մնացածին: Սակավաթիվ իսկական հայերն աստիճանաբար նվազելու են: Այս պահի դրությամբ ազգի ճակատագիրն այդ սակավաթիվ անհանգիստ մարդկանց ձեռքերում է, որոնք, իրականությունն ըմբռնելով, առաջին հերթին հենց իրենք պետք է սպազմից դուրս գան: Հետո ինչ-որ հոսանք, մտածումների շարժ պետք է առաջացնեն, սպազմի մեջ գտնվող մյուս հատվածներն էլ աստիճանաբար դուրս գան այդ վիճակից: Եթե տեսնեն շարժ կա, դուրս կգան: Սա ծանր գործ է, բայց եթե չարեցինք, տեսակն է վերանալու: Բայց որպեսզի այս անհանգիստ տեսակը կարողանա ինչ-որ բան անել, նախևառաջ պետք է սահմանազատվի Իսահակյանի բնորոշած հակազգային տեսակից և այդ տեսակի վարքի համար ինքն իրեն վատ չզգա, չասի՝ «բա սա ժողովո՞ւրդ է»:Պետք է չտանջվել այն հարցում, որ ինչ-որ մարդիկ չեն հասկանում, թե ինչ է կատարվում: Այդ տանջանքն ու ապրումները խանգարում են մտածել ելքի մասին»:

Նրա խոսքով, պետք է դադարել նաև փնովել, դժգոհել ու դատապարտել մյուս տեսակին՝ պատասխան ագրեսիայի չբերելու համար: «Խոսքը, այսպես ասած, զինադադար հայտարարելու մասին է, որովհետև քննադատելու իմաստ այս պահին չկա, այդկերպ նրանց վերափոխել հնարավոր չէ: Այդ էներգիան, օրինակ՝ պետք է ծախսել այլ բաների վրա: Ի մասնավորի՝ հասկանալ, թե քանի անհանգիստ մարդ կա, հետո քայլեր մշակել, ինքնակազմակերպվել: Իսկ նշված հատվածի հետ աշխատանքը երկրորդ փուլում է լինելու, երբ ինքներս հասկանանք՝ ինչ պետք է անել և ինչպես պետք է վերափոխել այն շերտին, որն ամենևին իր մեղքով չէ, որ այդ վիճակին է հասել: Իրականում հասարակության այն շերտը, որին հիմա շատերը չեն սիրում ու քննադատում են, մեղավոր չէ, որ այդպիսին է: Էլիտա չի եղել, որ ուղղություն ցույց տա, ու ստացվել է այն, ինչ ստացվել է: Բայց որպեսզի հնարավոր լինի իրենց վերափոխել, նախ՝ այս կողմը պետք է ի մի գա, հասկանա, թե քանի անհանգիստ մարդ կա, ու առաջնորդվելու ծրագիր մշակի: Իսկ քննադատություններն անիմաստ զբաղմունք են իրականում: Դա նման է մի վիճակի, երբ վատառողջ մարդուն բժիշկները միայն քննադատեն, փնովեն այս կամ այն քայլն անելու կամ չանելու համար, որից մարդն, իհարկե, չի բուժվի: Իմաստ չունի էներգիա ծախսել նաև իշխանություններին քննադատելու վրա. դրանից ոչ մի օգուտ չկա: Այդ էներգիան հարկավոր է ուղղորդել սպազմից դուրս գալուն»,-եզրափակեց Ա. Պեպանյանը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Պաշտոնական հաղորդագրություն Արցախից Իրանից ՀՀ եկած բեռնատարի վարորդի վարքագիծը կասկածելի է թվացել․ զննվել է, թմրանյութ է հայտնաբերվել (տեսանյութ) Էդուարդ Աղաջանյանի լիազորությունները դադարեցվեցին Հայաստանը նախորդ տարի արտահանել է ավելի քան 400 մլն դոլարի մշակված ադամանդ. Քերոբյան Հայտնի է, թե այս տարի՝ 2023-ին, երբ կնշվի Սուրբ Զատիկը ԱՄՆ կոնգրեսական Ֆրենկ Փալոնը միացել է Լաչինի միջանցքի արգելափակման դեմ ամերիկահայերի ցույցին Հայաստանին պետք է նոր իշխանություն. չի բացառվում, որ այդ ճանապարհին առաջին պարտադիր քայլը առկա ընդդիմադիր ձևաչափերի լուծարումն է. Վահե Հովհաննիսյան Պատճառն այն չէ, որ «դաշնակիցը դավաճանեց», այլ որ ունենք դիվանագիտություն խաղալ չիմացող իշխանություն Լիլիթ Մակունցը Միջին Արևելքի Ինստիտուտի նախագահ Փոլ Սալեմին ներկայացրել է խաղաղության օրակարգը Նավթը թեթեւակի էժանանում է ԶՊՄԿ-ն և Սյունիքի մարզպետարանը կհամագործակցեն մի շարք ուղղություններովԱՄՆ-ն պետք է խաղաղության բանակցություններ վարի Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև. Թրամփ Գիշերն արտակարգ է եղել Լարսը փակ է բոլոր ավտոմեքենաների համար Մեսին չի բացառել, որ կմասնակցի ԱԱ-2026-ին Հայոց երկրորդ ցեղասպանության կանխարգելում. Ռուբեն Վարդանյանը մասնակցել է Կոլումբիայի համալսարանի առցանց քննարկմանը Թուրքիայի ՆԳ նախարարը դաշնակիցներին մեղադրել է երկրի վիճակն ապակայունացնելու փորձի մեջ Օդի ջերմաստիճանը փետրվարի 3-4-ի գիշերն աստիճանաբար կնվազի 6-8 աստիճանով Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանում եւ 4 մարզերում Հացավան գյուղի տներից մեկում հայտնաբերվել է 55-ամյա տղամարդու այրված դի էլեկտրաէներգիայի անջատման հասցեները Օդի ջերմաստիճանը աստիճանաբար կնվազի 6-8 աստիճանով Վայք-Ջերմուկ ճանապարհին մեքենան դուրս է եկել ճանապարհից և բախվել բետոնե արգելապատնեշին Աշոցքի, Մարալիկի, Գյումրիի տարածաշրջաններում, Սարավան-«Զանգեր», Սիսիան-«Զանգեր» հատվածներում բուք է ՀԱՊԿ-ն պարզաբանել է կազմակերպության խաղաղապահների կողմից խաղաղապահ գործողություններ իրականացնելու իրավական հիմքերը Առեղծվածային դեպք` Կոտայքի մարզում Լարսը փակվեց, իսկ ՀՀ տարածքում փակ եւ դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ Արցախի պետնախարարը փորձում է լուծել նաև զբաղվածության և տնտեսության վերականգնման հարցերը ՌԴ ՊՆ-ի հայտարարությունը Լավրովը քննարկել է «արդար բազմաբևեռ աշխարհակարգի» կառուցումը 30 մլն ԱՄՆ դոլար ներդրում Ծաղկաձորում... Փաշինյանը Ռուսաստանին անվանել է անվտանգության ոլորտում Հայաստանի առանցքային գործընկեր Պուտինը մատնանշել է Եվրոպային Ռուսաստանի դեմ պատերազմի մեջ ներքաշելու փորձերը ԿԲ-ն իր դրամագիտական հավաքածուն համալրելու նպատակով գնում է թղթադրամներ ու մետաղադրամներ. հայտարարություն Եղբայրների հետ զրույցը վերածվել է վեճի․ նրանցից մեկը կրակել է օդ և զենքի կոթով հարվածել եղբայրներին Կարմիր Խաչը դեղեր է առաքել Լեռնային Ղարաբաղի բժշկական հաստատություններ Ֆինլանդիայի մի քաղաքապետարան կլինի առաջինը երկրում, որն ամբողջությամբ կանցնի արևային էներգիայի 9-րդ երեխայի ծնունդը՝ Արցախում․ փոքրիկ էմիլի կյանքը շրջափակման պայմաններում Մենք պատրաստ ենք բանակցությունների, պատրաստ ենք խաղաղության, կարող ենք ապրել կողք-կողքի, բայց ոչ երբեք մեկ պետության կազմում. Ռուբեն Վարդանյան Ավանդական արհեստների 18-րդ միջազգային ցուցահանդեսին մասնակցության հրավեր Եվրոպայի խորհուրդն արձագանքել է Արցախի լիակատար շրջափակման վերաբերյալ Թագուհի Թովմասյանի գրություններինԱյս պահին էլեկտրաէներգիայի սպառումն ապահովվում է Սարսանգի ՀԷԿ–ի հաշվին, բայց եթե ստեղծված իրավիճակը պահպանվի, լուրջ հետևանքներ են լինելու. «Արցախէներգո»-ի տնօրեն Աղբահանության հիմնարկի դանակահարված երկու աշխատակիցներից մեկին վիրահատել են Տարադրամի փոխարժեքն՝ այսօր Արարատ Միրզոյանն ընդունել է Հայաստանում ՌԴ դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինին ՄԻՊ պաշտոնի համար թեկնածուների բավական լայն շրջանակ կա. Արուսյակ Ջուլհակյան Նիկոլ Փաշինյանը տիկնոջ հետ ժամանել է Ալմաթի (տեսանյութ) Ինչ է տեղի ունեցել գիշերը. նոր տեղեկություններ Հայաստանը օկուպացրել էր Ադրբեջանի յոթ շրջանները, ՌԴ-ն փորձում էր քաղաքական ճանապարհ գտնել. Լավրով Մարտի 1-ից մինչև մայիսի 12-ը կանցկացվեն պահեստազորայինների վարժական հավաքներ