Երևան, 13.Ապրիլ.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Սոցիալական բևեռվածությունը գնալով խորանում է»․ «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Եթե պետությունը պետական ծառայողներին ավելի բարձր աշխատավարձ տալու հնարավորություն ունի, անշուշտ, լավ է, որ նրանց եկամուտներն աճեն, իրենց ընտանիքների սոցիալական վիճակը բարելավվի: Այդուհանդերձ, ըստ իս, այդ բարձրացումը չպետք է արվի պարտքի, պարտքային ռեսուրսների ներգրավման հաշվին, որովհետև հետագայում բյուջետային քաղաքականության տեսանկյունից խնդիրներ են առաջանում: Անդրադառնալով պաշտոնյաների աշխատավարձերի բարձրացմանը հարյուր հազարներով, զուգահեռ դիտարկելով քաղաքացիների՝ այդ թվում սոցիալապես խոցելի խմբերի եկամուտների չնչին բարձրացումներին՝ «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ է հայտնել տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը:

«Իրականում շատ կարևոր է հատկապես բարձրաստիճան պաշտոնյաների և սոցիալապես խոցելի խավի՝ նպաստառուների, թոշակառուների եկամուտների փոփոխության համամասնությունը: Ակնհայտ է, որ վերջին տարիներին մեր երկրում այս իմաստով, ցավոք, ոչ բալանսավորված, ոչ համաչափ քաղաքականություն է իրականացվում: Մենք անընդհատ տեսնում ենք, որ թոշակները, նպաստները չնչին չափով են ավելանում: Մինչդեռ պարբերաբար նաև պարգևավճարներ ստացող պետական պաշտոնյաների եկամուտներն անհամեմատ ավելի արագ են աճում, քան թոշակառուների նպաստները: Անցած տարվա սեպտեմբերին թոշակները բարձրացվեցին ընդամենը 3100 դրամով: Եթե համեմատենք միջին թոշակի հետ՝ բարձրացումն ընդամենը 6,5-7 տոկոսի շրջակայքում է, բայց հասկանում ենք, որ վերջին երկու տարվա ընթացքում գումարային գնաճը եղել է մոտ 20 տոկոս, իսկ պարենային ապրանքների գնաճը 20 տոկոսից անգամով ավելի է եղել: Այսինքն, ակնհայտ է, որ 6,5-7 տոկոսով թոշակների բարձրացումը որևէ կերպ սոցիալական խնդիր չի կարող լուծել»,-շեշտեց տնտեսագետը:

Անդրադառնալով եկամուտների արդար բաշխման խնդրին՝ Կառլեն Խաչատրյանը նշեց. «Երբ ժամանակին անցում կատարվեց պետական ծառայողների աշխատավարձի որոշման գործակցային մոդելին, նպատակը պետական ապարատում աշխատավարձերի բաշխումը քիչ թե շատ տրամաբանական ու կանխատեսելի դարձնելն էր: Մյուս կողմից էլ՝ նպատակը հենց սոցիալական հակակշիռների մեխանիզմը ներդնելն էր: Հիմա, մեծ հաշվով, այդ համակարգն աշխատում է, բայց այստեղ հիմնական խնդիրը պետական ապարատում աշխատավարձերի փոփոխության ու կարիքավոր կամ նպաստառու խմբերի եկամուտների, նպաստների փոփոխության համաչափությունն է, որը միանշանակ չի պահվում: Այստեղ լուրջ ու ավելի գործուն մեխանիզմներ ներդնելու անհրաժեշտություն կա: Այլապես մենք չենք կարողանալու լիարժեքորեն իրագործել այն սոցիալական երաշխիքները, այն սոցիալական քաղաքականությունը, որն ամրագրված է նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ»:

Ինչ վերաբերում է սոցիալական բևեռվածության խնդրին, տնտեսագետը նշեց, որ անգամ պաշտոնական վիճակագրությամբ մեր երկրում վերջին տարիներին եկամուտների անհավասարությունը բնութագրող Ջինիի գործակիցը մի փոքր վատթարացել է: «Բացի այդ, եթե հետևենք վարվող տնտեսական քաղաքականությանն ու դրա տրամաբանությանը, ակնհայտ է, որ իշխող քաղաքական ուժը ձգտում է տարբեր մոտեցումներով, կոպիտ ասած, հարուստներին ավելի հարստացնել, աղքատներին՝ աղքատացնել: 2018-ին՝ իշխանափոխությունից հետո, նոր քաղաքական ուժը որոշեց եկամտային հարկը համահարթ դարձնել, որը, փաստացի, բարձր եկամուտ ունեցող անձանց հարկային բեռի թեթևացում էր նշանակում: Հետագայում էլ նույն գնաճային քաղաքականությունը, կորոնավիրուսի փուլում մշակված տնտեսական միջոցառումներն ուղղված էին խոշոր բիզնեսի վճարունակության պահպանմանը, խոշոր բիզնեսի մոտ խնդիրներ թույլ չտալուն և այլն: Այսինքն, մեծ իմաստով, թե՛ պաշտոնական վիճակագրությամբ, թե՛ վարվող տնտեսական քաղաքականության տրամաբանությունից ելնելով՝ կարելի է փաստել, որ այդ բևեռվածությունը գնալով խորանում է»,- հավելեց Կ. Խաչատրյանը:

Խնդիրը, ըստ տնտեսագետի, ընդհանուր առմամբ, արդյունավետ բյուջետային քաղաքականություն իրականացնելու ցանկությունն ու կարողությունն է: «Եթե հստակ նպատակներ դրվեն, եթե որոշակի մշակված քաղաքականություն իրականացվի, անգամ եղած սուղ միջոցների պայմաններում կարելի է ավելի մեծ արդյունքներ արձանագրել, քան այն, ինչ ունենք: Քիչ չեն եղել դեպքերը, երբ թե՛ կառավարության նիստերի ժամանակ, թե՛ տարբեր որոշումներով տեսել ենք, որ պատերազմող երկրում, որտեղ անվտանգային տարրական խնդիրները մինչև վերջ լուծված չեն, ինչ-որ կաբինետներ, նստավայրեր են վերանորոգվում, նոր մեքենաներ են գնում, ավտոպարկ է թարմացվում: Սա, բնականաբար, վկայում է այն առաջնահերթությունների մասին, որոնք կառավարությունը, պատկան մարմինները դնում են իրենց բյուջետային քաղաքականության հիմքում»,-շեշտեց տնտեսագետը:

Անդրադառնալով առաջնահերթությունների խնդրին՝ նա հավելեց. «Երբ, օրինակ, պայմանականորեն, ասում են, որ մարդկանց աշխատավարձերը բարձրացնելով են կոռուպցիայի դեմ պայքարում, այդ դեպքում ինչո՞ւ բժիշկների, ուսուցիչների կամ կոռուպցիոն տեսանկյունից խոցելի այլ բնագավառի աշխատողների աշխատավարձերը այդ հիմնավորմամբ չեն վերանայվում: Կամ դատավորն ու դատախազը, մի քանի հարյուր հազար դրամ ավելի գումար ստանալով, արդյոք հրաժարվելո՞ւ են տասնյակ հազարավոր դոլարի կաշառքից: Սրանք հարցեր են, որոնց պետք է անդրադառնալ պետական քաղաքականությամբ, բայց, ցավոք, նման դիսկուրս գոնե հրապարակային դաշտում տեղի չի ունենում»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

56 ու 36 տարեկան 2 կին և 22-ամյա մի երիտասարդ Վարդենիսում տուն են թալանել (տեսանյութ) Փոփոխական եղանակ՝ Հայաստանում․ հնարավոր է նաև ամպրոպ«Ուրալի» վթարի հետեւանքով զոհված Արեգ Քերոբյանը Ներքին Գետաշենից էր, մեկ տարի առաջ էր մեկնել ծառայության Հայտնի է վթարի հետևանքով մահացած զինծառայողների ինքնությունը Կրակոցներ՝ Արարատի մարզում․ կա վիրավորՀռոմի Պապը կայցելի ասիական երկրներՍպերցյան․ «Զենիթի» հետ հանդիպումը կլինի չեմպիոնության համար Գանձակ գյուղում այրվել է մոտ 600 հակ անասնակեր «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի համահիմնադիրների հրավերով տեղի է ունեցել հայ-ֆրանսիական գործարար նախաճաշԵրկար ժամանակով լույս չի լինելու․ հասցեներՄահացել է իտալացի դիզայներ Ռոբերտո Կավալին Վրաերթ-ավտովթար․ բախվել են «Opel»-ն ու «Reno»-ն. 4 վիրավորներից մեկը վրաերթի է ենթարկվելԹուրքիայում ճոպանուղու խցիկը 605 մետրից ընկել է․ կա զոհ ու վիրավորներ (տեսանյութ) Տարօրինակ երևույթ Հայաստանի երկնքում (տեսանյութ)Զինծառայողներին տեղափոխող «Ուրալի» վթարի դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ. ՔԿ Լիբանանից ավելի քան 50 հրթիռ է արձակվել Իսրայելի ուղղությամբ (տեսանյութ) Ողբերգական դեպքը տեղի է ունեցել հերթափոխի անձնակազմին տեղափոխելիս. «Փաստինֆո» Արևմուտքը Փաշինյանի վրայից «մաքրում» է Արցախի հանձնման մեղավորությունը ՆԳՆ-ից հորդորում են զգուշանալ․ կրկին խարդախություն է տարածվում SMS-ի տեսքովՎիրավորում է ստացել 20 զինծառայող, նրանցից մեկի վիճակը գնահատվում է ծայրահեղ ծանր․ ՊՆ Վթարի հետևանքով ունենք 20 վիրավոր․ Մեղրիի հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանում կանցկացվեն «Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» գործով լսումներ 4 զինծառայողի կյանք խլած վթարը տեղի է ունեցել Մեղրիում․ մանրամասներ Զինծառայողներին տեղափոխող «Ուրալը» վթարի է ենթարկվել․ կա 4 զոհ և վիրավորներ ՀՀ ՊՆ–ն հայտարարություն է տարածել Լիզինգային պայմանագիր և մի շարք առավելություններ. Ամիօն հատուկ առաջարկով է մասնակցում Լիզինգ էքսպոյինՕրենբուրգում ջրհեղեղից տուժած շրջաններից բնակիչների զանգվածային տարհանում է տեղի ունենում (տեսանյութ)Հաստատվել են բուհերի 2024/2025 ուսումնական տարվա ընդունելության տեղերը Գնաճի ցուցանիշը ամենախաբուսիկն է բոլոր մակրոտնտեսական ցուցանիշների մեջ․ Աուդիտորների պալատի նախագահ․ 1or.am Դաղստանում ուղեւորներով ավտոբուս է այրվելՀայաստանը չի մասնակցել ՀԱՊԿ ռազմական խորհրդի նիստին Քարտից քարտ միջազգային փոխանցումներ IDBank-ի VISA քարտերովՀայաստանում կան տղամարդիկ, որոնց բազկի մեջ մկան կա, ուժ կա, և կարող են որոշում կայացնել. Նաիրի ՍարգսյանՖրանսիայի դեսպանը երկրի ԱԳ նախարարի հայտարարության պատճառով կանչվել է ՌԴ ԱԳՆ «Մորս է նեղացրել». դանակահարություն՝ Արթիկում. 17-ամյա բնակչի մոտ հայնաբերվել է մի քանի դանակ, որից մեկը՝ արյունոտ Ավտովթար՝ Արագածոտնի մարզում. բախվել են «Chrysler»-ն ու «Nissan»-ը. կա 5 տուժած Ընկերության հայտարարությունը Կառավարությունն ավելի քան 48 մլրդ դրամ կհատկացնի ԼՂ-ից տեղահանված անձանց աջակցություն տրամադրելու համար Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնը հյուրախաղերով հանդես կգա արտերկրում Վրացական հեղինակավոր ամսագիրն այս տարվա իր առաջին համարն ամբողջությամբ նվիրել է հայ գրականությանը Արևմուտքը չի ցանկանում, որ իրականացվեն ՌԴ-ի օգնությամբ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությունները. Լավրով Ռուսաստանը կրկին հարձակվել է Ուկրաինայի էներգետիկ ենթակառուցվածքի վրա Աղոթքներս Էրիկի ու մյուս գերիների մասին են. բոլորը գան, միանան ընտանիքներին, մի օր վերջակետ դրվի սպասման ցավին Գերմանիան հանում է բյուրոկրատական քաշքշուկները արևային էներգիայիցԿառավարության բոլոր անդամները պատասխանատու են Փաշինյանի ապօրինի որոշումների համար․ Ավետիք Չալաբյան Կովկասում Ադրբեջանի կողմից ավտորիտար ագրեսիայի ավելացման ակնհայտ հնարավորություն կա. Freedom HouseՄանդատները վայր դնելը մեկ վայրկյանի հարց է. Արծվիկ Մինասյան Պուտինը Տիգրան Քեոսայանին շնորհել է ՌԴ վաստակավոր արտիստի կոչում Կգնա՞, թե՞ ոչ. Փաշինյանը մտմտում է հերթական հակառուսական քայլի շուրջ Ղրղզստանի և Չինաստանի սահմանին երկրաշարժ է տեղի ունեցել