Երևան, 24.Հունիս.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ձեռքի գնդակ՝ «Ոդիսականից» մինչև «հազենա». «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հանդբոլը (անգլերենից թարգմանաբար` «ձեռքի գնդակ») ամբողջ աշխարհով տարածված թիմային խաղ է։ Այն խաղալու համար անհրաժեշտ է պարզապես դաշտ, դարպասներ և գնդակ: Թիմերը պետք է իրենց ձեռքերով հնարավորինս շատ գնդակներ նետեն հակառակորդի դարպասը: Հանդբոլի նման խաղերը հայտնի են եղել հնագույն ժամանակներից։ Նման խաղ նկարագրված է Հոմերոսի «Ոդիսականում», նաև հին հռոմեացի բժիշկ Գալենի կողմից: Սակայն ենթադրվում է, որ ժամանակակից հանդբոլը հայտնագործվել է դանիացի ֆուտբոլիստների կողմից 19-րդ դարի վերջում: Բանն այն է, որ այդ ժամանակներում դահլիճներում դեռ ֆուտբոլ չէին խաղում, իսկ ֆուտբոլիստների մարզավիճակը պահպանելու համար անհրաժեշտ էր մարզվել նաև ձմռանը։ Արդյունքում հորինվել է մի խաղ, որտեղ գնդակը մի խաղացողից մյուսին էր փոխանցվում ձեռքերի, այլ ոչ թե ոտքերի օգնությամբ, ինչպես ֆուտբոլում է։

Այդ մարզումներում խաղացող թիմերից յուրաքանչյուրը բաղկացած է եղել վեց խաղացողից և մեկ դարպասապահից։ 1898 թվականին Հոլգեր Նիլսենը՝ Դանիայի մարզադահլիճներից մեկի մարզիչը, աղջիկների ֆիզիկական դաստիարակության դասի ժամանակ սկսել է նրանց զբաղեցնել ձեռքի գնդակի նոր խաղով։ Այդ ամսաթիվն էլ պաշտոնապես համարվում է թիմային նոր խաղի՝ հանդբոլի ծննդյան օրը: Որոշ պատմաբաններ պնդում են, որ հանդբոլը հայտնվել է մի փոքր ավելի վաղ՝ 1890-ականներին, և որ «հազենա» (թարգմանաբար՝ «նետում») խաղն է եղել դրա հիմքը, որը շատ տարածված է եղել Չեխիայում: Այդ խաղում միասնական կանոններ չեն եղել, խաղի իմաստը եղել է խաղային գործիքը երկու թիմերի միջև միմյանց նետելը՝ առանց միմյանց դիպչելու: Հետագայում՝ 1917 թվականին, գերմանացի Մաքս Հեյզերը, հիմնվելով «ձեռքի գնդակ» խաղի 2 տարբերակի վրա (դանիական և չեխական), ստեղծել է կանանց թիմերի համար բոլորովին նոր խաղ, որը կոչվել է «հանդբոլ»՝ ձեռքի գնդակ:

Շուտով Բեռլինում կայացել է հանդբոլի գերմանական թիմերի առաջին առաջնությունն ու գավաթի խաղարկությունը։ 1923 թվականին հրապարակվել է խաղի նոր կանոնակարգը։ Նվազեցվել են դաշտի չափերը, մտցվել են կանոններ, որոնց համաձայն, մեկ խաղացողը չի կարող գնդակը պահել 3 վայրկյանից ավելի և կատարել 3 քայլ՝ առանց դրիբլինգի։ 20-ականների երկրորդ կեսին հանդբոլը համաշխարհային ճանաչում է ստացել։ Դա հսկայական խթան է հանդիսացել նրա զարգացման համար: Սկսել են հայտնվել առաջին ակումբները։ 1936 թվականին ձեռքի գնդակ մարզաձևը առաջին անգամ ընդգրկվել է Բեռլինի օլիմպիական խաղերի ծրագրում։ Հաղթանակը տարել է Գերմանիայի հավաքականը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ 1946 թվականին, հիմնադրվել է Հանդբոլի միջազգային ֆեդերացիան։

Նրա որոշմամբ էլ սկսել են անցկացվել 11 խաղացողից բաղկացած աշխարհի առաջնությունները տղամարդկանց և կանանց հավաքականների միջև։ Այդ ձևաչափով 1966 թվականին անցկացվել է աշխարհի 7 առաջնություններից վերջինը։ Այնուհետև 7 խաղացողից բաղկացած թիմերն են սկսել հանդբոլ խաղալ։ Կանանց թիմերի միջև օլիմպիական մրցանակները առաջին անգամ խաղացվել են 1976 թվականին Մոնրեալի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Արարատի մարզի մի շարք բնակավայրերում 10 ժամ ջուր չի լինի Արամ Ա Կաթողիկոսը Իշխան Սաղաթելյանի հետ քննարկել է Հայաստանում ստեղծված վերջին շրջանի զարգացումները Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանը այցելել է Սյունիքի մարզ Կիրանցը՝ օրերի տարբերությամբ․ չկան տունը, վագոնն ու արհեստանոցը ՀՀ իշխանությունները թիրախավորում են արցախցիներին՝ կիրառելով նրանց դեմ բռնաճնշումներ, խտրական վերաբերմունք. Արցախի ԱԺ Համամարդկային երրորդ առաքելությունը. Էաբանի հիմնական ուղերձը (տեսանյութ)Ջրանջատում՝ մինչև 20։00 ՀՀ իշխանությունները թիրախավորում են արցախցիներին՝ կիրառելով նրանց դեմ բռնաճնշումներ, խտրական վերաբերմունք. Արցախի ԱԺ Անվանի դաշնակահար Հայկ Մելիքյանը Հարավային Ամերիկայում՝ հայ դասականների ծրագրով Մահակի կիրառմամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու համար 1 անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել․ ՔԿ ԵՄ-ն ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցների նոր փաթեթ է ընդունել Գեղարքունիքում մեկնարկել է 2024 թվականի ամառային զորակոչը Այսօր Ս. Կալիստրատոսի և 49 վկաների և Ղունկիանոս քահանայի հիշատակության օրն է Ալիևը ցավակցել է Պուտինին Վարչապետ Փաշինյանն ընդունել է Հայաստանում Բրազիլիայի դեսպանին ԵՄ-ն հայտարարել է` հնարավոր է վրաց պաշտոնյաներին վիզաներ չտրամադրվեն Գազամակատակարարման պլանային դադարեցումներ կլինեն Բաքուն հայտարարել է, թե Հայաստանի տրամադրած ականապատ քարտեզները ցածր ճշգրտության են Ադրբեջանն ու Հայաստանն ավելի քան երբևէ մոտ են խաղաղության պայմանագրի կնքմանը. Տոյվո Կլաար Հայաստանում կարմրուկի լաբորատոր հաստատված դեպքերի թիվը հասել է 486-ի՝ մեկ շաբաթում ավելանալով 14-ով Արևային էներգիան շեշտակի աճում է It-գիգանտների շնորհիվՄեքենայից գողություն է կատարվել Մեխանիզատորը վախենում է դաշտ մտնել՝ ամեն պահ թշնամին կարող է կրակել. եթե կրակեն, դրա պատասխանն ո՞վ է տալու. Վերին Շորժայի վարչական ղեկավար Շարժմանը պետք է վերաբերվել որպես իրական սիրո, ոչ թե ընթացիկ ֆլիրտի. Արմեն Աշոտյան Լարված իրավիճակ՝ Կոտայքում. «Հրազդան ցեմենտ»-ի գործարանում 450-ից ավելի աշխատակիցներին ղեկավարությունը խաբում է Դատապարտում ենք ահաբեկչությունն իր բոլոր դրսևորումներով. ՀՀ ԱԳՆ ՀՀ ԿԲ-ը UBPAY հայաստանյան և KWIKPAY արտասահմանյան համակարգերի համագործակցության թույլտվություն է տրամադրել Բեռնատարը կողաշրջվել է. 42-ամյա վարորդը մահացել է Մեկնել է այս տարվա Երևան-Բաթումի-Երևան առաջին գնացքը ԶՊՄԿ ընկերությունը բոլոր մրցաշարերում մեզ աջակից եղավ, արդյունքում Հայաստանն ունեցավ մեդալակիր, ումից այս տարի ավելի մեծ ակնկալիքներ ունենք. Աշոտ Սադխյան Սարի թաղում 2 եղբայրների են դանակահարել․ ինչ է կատարվել Փաշինյանի տարօրինակ առաջարկն Ադրբեջանին Խայտառակություն է, Աշոտյանի բուն դատական նիստերը նոր են սկսում, պիտի հասանելի լինեն հանրությանը (տեսանյութ) Հետախուզվողը հայտնաբերվեց Նորք-Մարաշի 17-րդ փողոցում Արցախցիների դեմ կեղտոտ հակաքարոզչությունը սաստկանում է Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է Փաշինյանը նոր հասարակություն է կերտում՝ զուրկ ազգային ինքնությունից ԱՄՆ դեսպան Լին Թրեյսին կանչվել է ՌԴ ԱԳՆ, որտեղ նրան դեմարշ են հայտնել Կոնվերս Բանկ. Գործընկերային պատմություններ՝ ՊորկետտաՎարչապետ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Վլադիմիր Պուտինին Լալա Մնացականյանին ճանապարհեցին ծափահարություններով«Բժիշկ լինելը առաջին հերթին առաքելություն է». Երևանի քաղաքապետի պարգևներ՝ բուժաշխատողներինԱրշակ Կարապետյանը կարևոր շեշտադրումներ է արել Երևանում կասեցվել է շոկոլադե կենֆետների արտադրամասի արտադրական գործունեությունը «Համահայկական ճակատը» պայքարելու է հայոց պետականության ամրապնդման համար Պետությունը մարում է, ուրեմն՝ շարժումը պետք է ուժեղացնել. Վահե Հովհաննիսյան Եթե Վրաստանը շարունակի այդ քաղաքականությունը, ԵՄ-ն «կփակի դուռը» դուռն այդ երկրի առաջ. Բորել AKNEYE ֆիջիթալ տարածքում տեղի ունեցավ Վենետիկի բիենալեին Հայաստանի I-ին մասնակցությանը նվիրված միջոցառում 9-ամյա աղջիկ է մահացել Օկուպացված Ստեփանակերտում այս պահին ապրում է երեք հազար քաղաքացի