Երևան, 25.Հունիս.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Չափիչ գործիք. որտեղի՞ց է այն սկիզբ առնում՝ Հին Պոմպեյի՞ց, թե՞ Ֆրանսիայից. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Քանոն: Երբևէ մտածե՞լ եք, թե ինչ ճանապարհ է անցել այս պարզ և, միևնույն ժամանակ, բարդ չափիչ սարքը նախքան յուրաքանչյուրի սեղանին հասնելը: Այնինչ, դա բավականին հետաքրքիր է: Հին Պոմպեի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է մի չափիչ գործիք, որը նման է քանոնի: Ինչպես պարզվել է (չնայած պարզ չէ, թե ինչպես), այդ գործիքը օգնել է հին ճարտարապետներին գծագրեր ստեղծելու գործում: Այդ օրերի քանոնը իրենից ներկայացրել է խնամքով տաշված տախտակ, որի վրա փորագրված են հատվածներ: Իսկ առաջին քանոնը, որը մենք սովոր ենք տեսնել այսօր, հայտնվել է Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո: Այն ժամանակ խնդիր է առաջացել, որ այդ սարքը որոշ արժեք սահմաներ երկարության համար, և այն չպետք է վերցվեր «օդից»:

Հեղափոխական կոնվենցիայի որոշմամբ, 1792-1797 թվականներին ֆրանսիացի գիտնականներ Դելամբը և Մեշենը չափել են փարիզյան միջօրեականի 9օ40՛ աղեղը Դունկերկից մինչև Բարսելոնա՝ տեղադրելով 115 եռանկյունու շղթա ամբողջ Ֆրանսիայում և Իսպանիայի մի մասում: Ավելի ուշ պարզվել է, որ այդ երկարությունը կազմում է ընդամենը մոտ 40 000 կմ, ուստի առաջին ստանդարտը կարճ է եղել 0,2 մմով: Հետո գիտնականները գտել են ելքը: Չափման նոր համակարգի համար գիտնականները հիմք են ընդունել Փարիզի միջով անցնող աշխարհագրական միջօրեականը: Արդյունքում 1791 թ. մարտի 30-ին Ֆրանսիայի Ազգային կոնվենտը Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի օգտագործման համար ընդունել է նոր չափանիշ մետրի համար՝ սահմանելով, որ այն հավասար է Փարիզով անցնող միջօրեականի հասարակածից մինչև հյուսիսային բևեռ հեռավորության մեկ/տասմիլիոներորդ մասին։

1795 թվականին Փարիզի 16 ամենաբանուկ փողոցներում տեղադրվել են մարմարե մեկ մետրանոց էտալոններ: Իսկ առաջին ժամանակակից մեկ մետրանոց քանոնը պատրաստել են արույրից: Դրա լայնությունը եղել է 250 մմ, իսկ երկարությունը՝ իրականում՝ 99,8 մմ. այսինքն, պահպանվել է 0,2 մմանոց սխալը: Այս չափման միավորը անվանվել է «Հանրապետական մետր»: Իսկ 1799 թվականին ստեղծվել է մետրի պլատինե էտալոնը: Իհարկե, այս ամենը չի նշանակում, որ հասարակ մարդիկ միանգամից սկսել են օգտագործել քանոններ. դա եղել է ժամանակի հարց: Մետրի էտալոնը, որը ճշգրիտ է համապատասխանում մետրին, ստեղծվել է միայն 1889 թվականին: Այդ էտալոնը պատրաստված է 90 % պլատինի և 10 % իռիդիումի խառնուրդից:

Մետրային համակարգում որպես չափման միավոր մետրն է, և դա ընդունվել է 1875 թվականի մայիսի 20-ին կայացած «Մետրիկ կոնվենցիայով» 17 երկրների կողմից (Ռուսաստան, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ, Գերմանիա, Իտալիա և այլն): Սկզբում քանոնները օգտագործել են միայն ինժեներները՝ գծագրերի համար, ինչպես նաև գիտնականները՝ այլ չափումների համար: Հետաքրքիրն այն է, որ այս քանոններն ի սկզբանե պատրաստվել են միայն փայտից: Եվ միայն 19րդ դարի վերջին են սկսել քանոններ պատրաստել մետաղից, և դրանք մտել են դպրոցներ և համալսարաններ, որտեղ և շարունակում են ծառայել որպես ուղիղ գծեր գծելու և ճշգրիտ չափելու գործիքներ:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Սևանա լճի մակարդակը հունիսի 17-23-ը բարձրացել է 1սմ-ով Ինչ որոշում է կայացրել Վերաքննիչ դատարանը Սպիտակցի Հայկոյի որդու վերաբերյալ Արաբկիր վարչական շրջանի մի շարք հասցեներում գազանջատումներ կլինեն Արարատի մարզի մի շարք բնակավայրերում 10 ժամ ջուր չի լինի Արամ Ա Կաթողիկոսը Իշխան Սաղաթելյանի հետ քննարկել է Հայաստանում ստեղծված վերջին շրջանի զարգացումները Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանը այցելել է Սյունիքի մարզ Կիրանցը՝ օրերի տարբերությամբ․ չկան տունը, վագոնն ու արհեստանոցը ՀՀ իշխանությունները թիրախավորում են արցախցիներին՝ կիրառելով նրանց դեմ բռնաճնշումներ, խտրական վերաբերմունք. Արցախի ԱԺ Համամարդկային երրորդ առաքելությունը. Էաբանի հիմնական ուղերձը (տեսանյութ)Ջրանջատում՝ մինչև 20։00 ՀՀ իշխանությունները թիրախավորում են արցախցիներին՝ կիրառելով նրանց դեմ բռնաճնշումներ, խտրական վերաբերմունք. Արցախի ԱԺ Անվանի դաշնակահար Հայկ Մելիքյանը Հարավային Ամերիկայում՝ հայ դասականների ծրագրով Մահակի կիրառմամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու համար 1 անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել․ ՔԿ ԵՄ-ն ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցների նոր փաթեթ է ընդունել Գեղարքունիքում մեկնարկել է 2024 թվականի ամառային զորակոչը Այսօր Ս. Կալիստրատոսի և 49 վկաների և Ղունկիանոս քահանայի հիշատակության օրն է Ալիևը ցավակցել է Պուտինին Վարչապետ Փաշինյանն ընդունել է Հայաստանում Բրազիլիայի դեսպանին ԵՄ-ն հայտարարել է` հնարավոր է վրաց պաշտոնյաներին վիզաներ չտրամադրվեն Գազամակատակարարման պլանային դադարեցումներ կլինեն Բաքուն հայտարարել է, թե Հայաստանի տրամադրած ականապատ քարտեզները ցածր ճշգրտության են Ադրբեջանն ու Հայաստանն ավելի քան երբևէ մոտ են խաղաղության պայմանագրի կնքմանը. Տոյվո Կլաար Հայաստանում կարմրուկի լաբորատոր հաստատված դեպքերի թիվը հասել է 486-ի՝ մեկ շաբաթում ավելանալով 14-ով Արևային էներգիան շեշտակի աճում է It-գիգանտների շնորհիվՄեքենայից գողություն է կատարվել Մեխանիզատորը վախենում է դաշտ մտնել՝ ամեն պահ թշնամին կարող է կրակել. եթե կրակեն, դրա պատասխանն ո՞վ է տալու. Վերին Շորժայի վարչական ղեկավար Շարժմանը պետք է վերաբերվել որպես իրական սիրո, ոչ թե ընթացիկ ֆլիրտի. Արմեն Աշոտյան Լարված իրավիճակ՝ Կոտայքում. «Հրազդան ցեմենտ»-ի գործարանում 450-ից ավելի աշխատակիցներին ղեկավարությունը խաբում է Դատապարտում ենք ահաբեկչությունն իր բոլոր դրսևորումներով. ՀՀ ԱԳՆ ՀՀ ԿԲ-ը UBPAY հայաստանյան և KWIKPAY արտասահմանյան համակարգերի համագործակցության թույլտվություն է տրամադրել Բեռնատարը կողաշրջվել է. 42-ամյա վարորդը մահացել է Մեկնել է այս տարվա Երևան-Բաթումի-Երևան առաջին գնացքը ԶՊՄԿ ընկերությունը բոլոր մրցաշարերում մեզ աջակից եղավ, արդյունքում Հայաստանն ունեցավ մեդալակիր, ումից այս տարի ավելի մեծ ակնկալիքներ ունենք. Աշոտ Սադխյան Սարի թաղում 2 եղբայրների են դանակահարել․ ինչ է կատարվել Փաշինյանի տարօրինակ առաջարկն Ադրբեջանին Խայտառակություն է, Աշոտյանի բուն դատական նիստերը նոր են սկսում, պիտի հասանելի լինեն հանրությանը (տեսանյութ) Հետախուզվողը հայտնաբերվեց Նորք-Մարաշի 17-րդ փողոցում Արցախցիների դեմ կեղտոտ հակաքարոզչությունը սաստկանում է Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է Փաշինյանը նոր հասարակություն է կերտում՝ զուրկ ազգային ինքնությունից ԱՄՆ դեսպան Լին Թրեյսին կանչվել է ՌԴ ԱԳՆ, որտեղ նրան դեմարշ են հայտնել Կոնվերս Բանկ. Գործընկերային պատմություններ՝ ՊորկետտաՎարչապետ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Վլադիմիր Պուտինին Լալա Մնացականյանին ճանապարհեցին ծափահարություններով«Բժիշկ լինելը առաջին հերթին առաքելություն է». Երևանի քաղաքապետի պարգևներ՝ բուժաշխատողներինԱրշակ Կարապետյանը կարևոր շեշտադրումներ է արել Երևանում կասեցվել է շոկոլադե կենֆետների արտադրամասի արտադրական գործունեությունը «Համահայկական ճակատը» պայքարելու է հայոց պետականության ամրապնդման համար Պետությունը մարում է, ուրեմն՝ շարժումը պետք է ուժեղացնել. Վահե Հովհաննիսյան Եթե Վրաստանը շարունակի այդ քաղաքականությունը, ԵՄ-ն «կփակի դուռը» դուռն այդ երկրի առաջ. Բորել