Երևան, 24.Հունիս.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ի վերջո, ե՞րբ ու որտե՞ղ է ստեղծվել առաջին պատառաքաղը. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Անհնար է ճշգրիտ ասել, թե երբ և ում կողմից է ստեղծվել առաջին պատառաքաղը: Այս խնդրում հետազոտողներից յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական կարծիքը: Պղնձե պատառաքաղը հայտնի է եղել Մովսեսի և փարավոնների ժամանակներից։ Հնագետները հայտնաբերել են ոսկրե պատառաքաղ Ցիջյա հնագույն չինական մշակույթի բրոնզե դարում (մ.թ.ա. 2400-1900)։ Պատառաքաղ է հայտնաբերվել նաև Շան դինաստիայի (մ.թ.ա. 26002050) և դրան հաջորդող դինաստիաների դարաշրջանի դամբարաններում։ Հռոմեական Կայսրությունում հայտնաբերվել են բրոնզե և արծաթե պատառաքաղներ, ինչի մասին վկայում են ամբողջ Եվրոպայի թանգարանային բազում նմուշները։ Պատառաքաղի օգտագործումը տարբերակվել է ըստ տեղի ավանդույթների, սոցիալական կարգի և ուտելիքի բնույթի, բայց հիմնականում պատառաքաղներն օգտագործել են ուտելիքի պատրաստման և բաժանման համար։

Սկզբնապես պատառաքաղը եղել է երկու ատամով։ Ատամները եղել են ուղիղ, դրա համար էլ դրանք կարելի էր օգտագործել միայն ուտելիքը շարելու և ոչ թե քաշելու համար։ Չնայած նման հին նմուշների առկայությանը, առաջարկվող վարկածներից մեկի համաձայն, պատառաքաղների ստեղծման պատմությունն սկսվել է Մերձավոր Արևելքում՝ 9-րդ դարում: Բանն այն է, որ միրգ ուտելիս այն վերցնում և մաս-մաս էին անում պատառաքաղով, որպեսզի ձեռքերը չաղտոտվեն հյութով: Եթե հավատանք մեկ այլ վարկածի, պատառաքաղի պատմությունը սկսվել է 1072 թվականին Բյուզանդիայում: Սուրբ Պետրոս Դամիանին նկարագրել է ոսկյա երկու ատամ ունեցող պատառաքաղի օգտագործումը բյուզանդական արքունիքում տասնմեկերորդ դարում: Այդ սարքը հորինել է Իվերսկայայի բյուզանդական արքայադուստր Մարիան, որը կարծում էր, որ ձեռքերով ուտելը նվաստացուցիչ է: Նրա պատվերով պատրաստված առաջին պատառաքաղը եղել է ոսկուց և ունեցել է մարգարիտով զարդարված փղոսկրե բռնակ: 11րդ դարում պատառաքաղը հասել է Իտալիա:

Եվրոպայում պատառաքաղը լայնորեն կիրառվել է 14-րդ դարում, իսկ 17-րդ դարում այն դարձել է ճաշի ժամանակ բարձր խավին և վաճառականությանը պետք եկող պիտույք: Մինչև բնակչության շրջանում լայն տարածում գտնելը ուտելիս օգտագործում էին միայն դանակ և գդալ, կոշտ ուտելիքի խոշոր մասերը հաճախ վերցնում էին ձեռքերով: Հարուստ մարդիկ կարող էին ճաշի ժամանակ ձեռնոցներ հագնել, իսկ ճաշից հետո այն դեն նետել: Արիստոկրատները երբեմն նախընտրում էին ամեն ձեռքին վերցնել դանակ. մեկը՝ կտրտելու, մյուսը՝ ափսեից ուտելիքը բերանը տանելու համար: Հյուսիսային Եվրոպայում պատառաքաղը հայտնվել է ավելի ուշ: Առաջին անգամ այն նկարագրել է Թոմաս Կորիետոնը իր 1611 թվականի իտալական ճանապարհորդությունների մասին գրքում, սակայն Անգլիայում այն լայնորենն սկսել է կիրառվել միայն 18-րդ դարում:

Հետաքրքիր է, որ կաթոլիկ եկեղեցին հավանություն չի տվել պատառաքաղի օգտագործմանը՝ անվանելով այն «ավելորդ ճոխություն»: Այնուամենայնիվ, Անգլիայի և Գերմանիայի բնակչությունն սկսել է օգտագործել պատառաքաղ սկսած 18-րդ դարից: Այդ ժամանակվա պատառաքաղը արդեն ունեցել է չորս ատամ: Ի դեպ, կորացված ատամներով պատառաքաղը ևս հորինել են Գերմանիայում նույն ժամանակաշրջանում:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Արարատի մարզի մի շարք բնակավայրերում 10 ժամ ջուր չի լինի Արամ Ա Կաթողիկոսը Իշխան Սաղաթելյանի հետ քննարկել է Հայաստանում ստեղծված վերջին շրջանի զարգացումները Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանը այցելել է Սյունիքի մարզ Կիրանցը՝ օրերի տարբերությամբ․ չկան տունը, վագոնն ու արհեստանոցը ՀՀ իշխանությունները թիրախավորում են արցախցիներին՝ կիրառելով նրանց դեմ բռնաճնշումներ, խտրական վերաբերմունք. Արցախի ԱԺ Համամարդկային երրորդ առաքելությունը. Էաբանի հիմնական ուղերձը (տեսանյութ)Ջրանջատում՝ մինչև 20։00 ՀՀ իշխանությունները թիրախավորում են արցախցիներին՝ կիրառելով նրանց դեմ բռնաճնշումներ, խտրական վերաբերմունք. Արցախի ԱԺ Անվանի դաշնակահար Հայկ Մելիքյանը Հարավային Ամերիկայում՝ հայ դասականների ծրագրով Մահակի կիրառմամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու համար 1 անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել․ ՔԿ ԵՄ-ն ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցների նոր փաթեթ է ընդունել Գեղարքունիքում մեկնարկել է 2024 թվականի ամառային զորակոչը Այսօր Ս. Կալիստրատոսի և 49 վկաների և Ղունկիանոս քահանայի հիշատակության օրն է Ալիևը ցավակցել է Պուտինին Վարչապետ Փաշինյանն ընդունել է Հայաստանում Բրազիլիայի դեսպանին ԵՄ-ն հայտարարել է` հնարավոր է վրաց պաշտոնյաներին վիզաներ չտրամադրվեն Գազամակատակարարման պլանային դադարեցումներ կլինեն Բաքուն հայտարարել է, թե Հայաստանի տրամադրած ականապատ քարտեզները ցածր ճշգրտության են Ադրբեջանն ու Հայաստանն ավելի քան երբևէ մոտ են խաղաղության պայմանագրի կնքմանը. Տոյվո Կլաար Հայաստանում կարմրուկի լաբորատոր հաստատված դեպքերի թիվը հասել է 486-ի՝ մեկ շաբաթում ավելանալով 14-ով Արևային էներգիան շեշտակի աճում է It-գիգանտների շնորհիվՄեքենայից գողություն է կատարվել Մեխանիզատորը վախենում է դաշտ մտնել՝ ամեն պահ թշնամին կարող է կրակել. եթե կրակեն, դրա պատասխանն ո՞վ է տալու. Վերին Շորժայի վարչական ղեկավար Շարժմանը պետք է վերաբերվել որպես իրական սիրո, ոչ թե ընթացիկ ֆլիրտի. Արմեն Աշոտյան Լարված իրավիճակ՝ Կոտայքում. «Հրազդան ցեմենտ»-ի գործարանում 450-ից ավելի աշխատակիցներին ղեկավարությունը խաբում է Դատապարտում ենք ահաբեկչությունն իր բոլոր դրսևորումներով. ՀՀ ԱԳՆ ՀՀ ԿԲ-ը UBPAY հայաստանյան և KWIKPAY արտասահմանյան համակարգերի համագործակցության թույլտվություն է տրամադրել Բեռնատարը կողաշրջվել է. 42-ամյա վարորդը մահացել է Մեկնել է այս տարվա Երևան-Բաթումի-Երևան առաջին գնացքը ԶՊՄԿ ընկերությունը բոլոր մրցաշարերում մեզ աջակից եղավ, արդյունքում Հայաստանն ունեցավ մեդալակիր, ումից այս տարի ավելի մեծ ակնկալիքներ ունենք. Աշոտ Սադխյան Սարի թաղում 2 եղբայրների են դանակահարել․ ինչ է կատարվել Փաշինյանի տարօրինակ առաջարկն Ադրբեջանին Խայտառակություն է, Աշոտյանի բուն դատական նիստերը նոր են սկսում, պիտի հասանելի լինեն հանրությանը (տեսանյութ) Հետախուզվողը հայտնաբերվեց Նորք-Մարաշի 17-րդ փողոցում Արցախցիների դեմ կեղտոտ հակաքարոզչությունը սաստկանում է Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է Փաշինյանը նոր հասարակություն է կերտում՝ զուրկ ազգային ինքնությունից ԱՄՆ դեսպան Լին Թրեյսին կանչվել է ՌԴ ԱԳՆ, որտեղ նրան դեմարշ են հայտնել Կոնվերս Բանկ. Գործընկերային պատմություններ՝ ՊորկետտաՎարչապետ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Վլադիմիր Պուտինին Լալա Մնացականյանին ճանապարհեցին ծափահարություններով«Բժիշկ լինելը առաջին հերթին առաքելություն է». Երևանի քաղաքապետի պարգևներ՝ բուժաշխատողներինԱրշակ Կարապետյանը կարևոր շեշտադրումներ է արել Երևանում կասեցվել է շոկոլադե կենֆետների արտադրամասի արտադրական գործունեությունը «Համահայկական ճակատը» պայքարելու է հայոց պետականության ամրապնդման համար Պետությունը մարում է, ուրեմն՝ շարժումը պետք է ուժեղացնել. Վահե Հովհաննիսյան Եթե Վրաստանը շարունակի այդ քաղաքականությունը, ԵՄ-ն «կփակի դուռը» դուռն այդ երկրի առաջ. Բորել AKNEYE ֆիջիթալ տարածքում տեղի ունեցավ Վենետիկի բիենալեին Հայաստանի I-ին մասնակցությանը նվիրված միջոցառում 9-ամյա աղջիկ է մահացել Օկուպացված Ստեփանակերտում այս պահին ապրում է երեք հազար քաղաքացի