Երևան, 18.Հուլիս.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ի վերջո, ե՞րբ ու որտե՞ղ է ստեղծվել առաջին պատառաքաղը. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Անհնար է ճշգրիտ ասել, թե երբ և ում կողմից է ստեղծվել առաջին պատառաքաղը: Այս խնդրում հետազոտողներից յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական կարծիքը: Պղնձե պատառաքաղը հայտնի է եղել Մովսեսի և փարավոնների ժամանակներից։ Հնագետները հայտնաբերել են ոսկրե պատառաքաղ Ցիջյա հնագույն չինական մշակույթի բրոնզե դարում (մ.թ.ա. 2400-1900)։ Պատառաքաղ է հայտնաբերվել նաև Շան դինաստիայի (մ.թ.ա. 26002050) և դրան հաջորդող դինաստիաների դարաշրջանի դամբարաններում։ Հռոմեական Կայսրությունում հայտնաբերվել են բրոնզե և արծաթե պատառաքաղներ, ինչի մասին վկայում են ամբողջ Եվրոպայի թանգարանային բազում նմուշները։ Պատառաքաղի օգտագործումը տարբերակվել է ըստ տեղի ավանդույթների, սոցիալական կարգի և ուտելիքի բնույթի, բայց հիմնականում պատառաքաղներն օգտագործել են ուտելիքի պատրաստման և բաժանման համար։

Սկզբնապես պատառաքաղը եղել է երկու ատամով։ Ատամները եղել են ուղիղ, դրա համար էլ դրանք կարելի էր օգտագործել միայն ուտելիքը շարելու և ոչ թե քաշելու համար։ Չնայած նման հին նմուշների առկայությանը, առաջարկվող վարկածներից մեկի համաձայն, պատառաքաղների ստեղծման պատմությունն սկսվել է Մերձավոր Արևելքում՝ 9-րդ դարում: Բանն այն է, որ միրգ ուտելիս այն վերցնում և մաս-մաս էին անում պատառաքաղով, որպեսզի ձեռքերը չաղտոտվեն հյութով: Եթե հավատանք մեկ այլ վարկածի, պատառաքաղի պատմությունը սկսվել է 1072 թվականին Բյուզանդիայում: Սուրբ Պետրոս Դամիանին նկարագրել է ոսկյա երկու ատամ ունեցող պատառաքաղի օգտագործումը բյուզանդական արքունիքում տասնմեկերորդ դարում: Այդ սարքը հորինել է Իվերսկայայի բյուզանդական արքայադուստր Մարիան, որը կարծում էր, որ ձեռքերով ուտելը նվաստացուցիչ է: Նրա պատվերով պատրաստված առաջին պատառաքաղը եղել է ոսկուց և ունեցել է մարգարիտով զարդարված փղոսկրե բռնակ: 11րդ դարում պատառաքաղը հասել է Իտալիա:

Եվրոպայում պատառաքաղը լայնորեն կիրառվել է 14-րդ դարում, իսկ 17-րդ դարում այն դարձել է ճաշի ժամանակ բարձր խավին և վաճառականությանը պետք եկող պիտույք: Մինչև բնակչության շրջանում լայն տարածում գտնելը ուտելիս օգտագործում էին միայն դանակ և գդալ, կոշտ ուտելիքի խոշոր մասերը հաճախ վերցնում էին ձեռքերով: Հարուստ մարդիկ կարող էին ճաշի ժամանակ ձեռնոցներ հագնել, իսկ ճաշից հետո այն դեն նետել: Արիստոկրատները երբեմն նախընտրում էին ամեն ձեռքին վերցնել դանակ. մեկը՝ կտրտելու, մյուսը՝ ափսեից ուտելիքը բերանը տանելու համար: Հյուսիսային Եվրոպայում պատառաքաղը հայտնվել է ավելի ուշ: Առաջին անգամ այն նկարագրել է Թոմաս Կորիետոնը իր 1611 թվականի իտալական ճանապարհորդությունների մասին գրքում, սակայն Անգլիայում այն լայնորենն սկսել է կիրառվել միայն 18-րդ դարում:

Հետաքրքիր է, որ կաթոլիկ եկեղեցին հավանություն չի տվել պատառաքաղի օգտագործմանը՝ անվանելով այն «ավելորդ ճոխություն»: Այնուամենայնիվ, Անգլիայի և Գերմանիայի բնակչությունն սկսել է օգտագործել պատառաքաղ սկսած 18-րդ դարից: Այդ ժամանակվա պատառաքաղը արդեն ունեցել է չորս ատամ: Ի դեպ, կորացված ատամներով պատառաքաղը ևս հորինել են Գերմանիայում նույն ժամանակաշրջանում:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Երեք երեխա ուներ, նրանցից մեկի աչքի առաջ էլ իրեն uպանել են․ ինչ են պատմում ավագանու անդամի uպանության մասին Ճանապարհն այսօրվանից ժամանակավորապես փակ է լինելու Չարենցավանի բնակիչները զայրացած են ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (18 ՀՈԻԼԻՍԻ)․ Առաջին անգամ երեխային պատվաստել են տուբերկուլյոզի դեմ, առաջին անգամ իրականացվել է փակ գաղտնի քվեարկություն. «Փաստ»Անահիտ աստվածուհու արձանը սեպտեմբերի 21-ից կցուցադրվի Հայաստանի պատմության թանգարանում Նավթի գներն աճել են «Մերսեդեսի» 49-ամյա վարորդը մահացել է Սևանի ավագանու անդամին սպանել են 7-ամյա երեխայի աչքի առաջ․ մանրամասներ ողբերգական դեպքիցՎաշինգտոնի շահերը լիովին համընկնում են միայն նրանց շահերի հետ, որոնցից Հայաստանը պետք է պաշտպանվի. «Փաստ»Եվրոպական անվտանգության մեջ լավագույն ներդրումը Ուկրաինայի անվտանգության մեջ ներդրումն է. Ֆոն դեր Լեյեն Ընդդիմության ճնշման արդյունքում զիջո՞ւմ. «Փաստ»Ավագանու անդամը մահացել էՆիկոլն ամեն ինչ անում է, որպեսզի Թուրքիան հնարավորություն ստանա առաջին, իսկ հարմար աշխարհաքաղաքական առիթի դեպքում նոր ցեղասպանության և էթնիկ զտումների ենթարկի Հայաստանի Հանրապետությանը. ԶաքարյանՀին հաշիվներ են. Կիրանցի տղամարդիկ հրավիրվել են քննչական կոմիտե ԶՊՄԿ-ն` քաջարանյան ճամբարի ամենամյա հովանավոր (տեսանյութ) Դատավորի լիազորություններ են դադարեցվել «Աշխույժ էր, կենսուրախ, իր արմատներից կառչած». Աղաջան Ջանոյանը զոհվել է հոկտեմբերի 13-ին Մարտակերտում. «Փաստ»ՀՀ ՊՆ-ում ամերիկյան բանակի ներկայացուցիչ կաշխատի. ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ ՀՀ պետական բյուջեի ծախսերը 20.4 %–ով աճել են. ֆիննախ Իշխանավորները վայելքների մեջ են. «Փաստ»Զվարթնոցում սարսափելի հերթ է, մարդիկ ժամերով սպասում են, որ անցնեն անձնագրային ստուգումը (տեսանյութ) Ջուր հավաքեք․ ջուր չի լինելու Հայաստանի շարունակական զիջումների՝ միջազգային «նշաձողերը». «Փաստ»Բագրատ Սրբազանը հավաք է հրավիրել Սուրբ Աննա եկեղեցու բակում. ինչ է սպասվում ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են Ինտենսիվ անձրև, ամպրոպ, քամու ուժգնացում. Գագիկ Սուրենյանը՝ եղանակի մասին Հայաստանն ու Հնդկաստանը գտնվում են երկկողմ պաշտպանական համագործակցության հարցերով համատեղ աշխատանքային խմբի ստեղծման գործընթացում«Մեր երկրում կոռուպցիոն համակարգն ակտիվ աշխատում է, պատժելիության որևէ մեխանիզմ չի գործում». «Փաստ»Դոլարն ու ռուբլին փոքր-ինչ արժևորվել են․ փոխարժեքն ՝ այսօր Երկար ժամանակ լույս չի լինելու Երևանում և 10 մարզում Բայդենը վարակվել է կորոնավիրուսով Կրակոցներ՝ Սևանի հանգստյան գոտիներից մեկում․ կա զոհ և վիրավորներ Փոփոխություններ սպանդանոցների ձեռքբերման պայմաններում. սահմանված 20 տոկոս կանխավճարի 80 տոկոսը կսուբսիդավորվի. «Փաստ»Ինչո՞ւ մերժվեցին պատերազմը դադարեցնելու բոլոր առաջարկները. «Փաստ»«Վարժարանում իսկապես եղել են ստուգումներ, բայց դրանք սկսվել են մասնավոր բողոքի հիման վրա». «Քվանտում» ճնշումների մասին տեղեկությունները անհասկանալի ու տարօրինակ են համարում. «Փաստ»Իշխանություններն սկսելու են Ռուսաստանին սիրաշահե՞լ. «Փաստ»Հայաստանցիները երկու օրում մոտ 60 մլն դոլարի անշարժ գույք են գնել Դուբայում. ովքե՞ր են գնորդները. «Փաստ»Հուլիսի 18-ին երկար ժամանակով լույս չի լինելու բազմաթիվ հասցեներում Սպասել հորդառատ անձրևների․ եղանակն՝ առաջիկա օրերին Կիրանցիները հերթով կանչվում են հարցաքննության, այդ թվում` անչափահասներ. Գոհար Վարդանյան Գազ չի լինի հուլիսի 18-ին, 19-ին և 22-ին՝ տասնյակ հասցեներում Ռուսաստանից արգելք են սահմանում հայաստանյան գյուղմթերքի նկատմամբ Բախվել են 71-ամյա վարորդի «07»-ն ու 38-ամյա վարորդի «CAT» մակնիշի տրակտորը․ կան վիրավորներ «Տեխնոլոգիական ամենամեծ բուհի և արդյունաբերական հսկայի միջև համագործակցությունը գնալով էլ ավելի է զարգանում»․ ԶՊՄԿ կայուն զարգացման գծով տնօրեն Արմեն Ստեփանյան Երևանում կառուցվում է 20 կմ ոռոգման ցանց, 10 կմ արդեն պատրաստ էՀայաստանյան ԶԼՄ-ների ֆեյսբուքյան էջերից կոնտենտ է ջնջվում Մոսկվայի կենտրոնում խոշոր հրդեհ է բռնկվել (տեսանյութեր) Շուռնուխի նորակառույց 13 տներից միայն 5-ն է դեռ բնակեցված Կիրանց. Հեռվում ադրբեջանցի սահմանապահներն են և ադրբեջանական տրակտորը (տեսանյութ) Կոտայքի մարզում բախվել են «Toyota Corolla»-ն, «Opel»-ն ու «Seat»-ը. վերջինը կողաշրջվել է. կա վիրավոր