Երևան, 15.Հուլիս.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ինը հազար տարեկան խմորասնկերից մինչև ժամանակակից խմորիչներ. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Գարեջրի տեսակների թիվը պարզապես հսկայական է, և յուրաքանչյուր տարի ավելի ու ավելի շատ նոր տեսակներ են հայտնվում: Դա հնարավոր է ածիկների բազմազանության շնորհիվ, որի ստեղծման համար օգտագործվում են դասական գարուց սկսած մինչև անսովոր փոխարինիչներ, ինչպես, օրինակ՝ չամիչը կամ մրգերը: Բացի այդ, պետք է հաշվի առնել օգտագործվող գայլուկի բազմաթիվ տեսակների գործոնը, ինչի մասին առիթ ունեցել ենք պատմելու: Կան այդ ամենից ինչ-որ բան ստանալու բազմաթիվ տարբերակներ, և գարեջրագործներն անընդհատ փորձարկումներ են անում՝ համատեղելով ածիկը, գայլուկը և, իհարկե, խմորիչը: Խմորիչի հարցում էլ ամեն ինչ այդքան միանշանակ չէ, հատկապես որ խմորմանը կարող են մասնակցել ոչ միայն դրանք: Սովորական գարեջուր խմողը շատ բան չգիտի խմորիչի մասին:

Որպես կանոն, մեր իմացությունը սահմանափակվում է նրանով, որ կան գարեջրի և հացի տարբեր խմորասնկեր, թեև դրանք իրականում պատկանում են նույն տեսակին: Մարդը խմորասունկը սկսել է «ընտելացնել» մոտ 9 հազար տարի առաջ։ Այդ գործընթացի սկիզբը դրվել է Չինաստանում, որտեղ մարդիկ սովորել են բրնձի գինի պատրաստել: 7 հազար տարի առաջ Մերձավոր Արևելքում հայտնվել են առաջին գինեգործները, և խմորիչն այնտեղ նույնպես առկա է եղել, քանի որ գինի, գարեջուր ու հաց կարելի էր ստանալ միայն խմորիչ օգտագործելով։ Այն ժամանակներում օգտագործվում էին այնպիսի վայրի խմորիչներ, ինչպես, օրինակ՝ խաղողի մզվածքը։ Ավելի ուշ միտք առաջացավ մի քիչ հին թունդ ըմպելիքից խմորիչ վերցնել և նոր ստեղծվող գարեջրի կամ խմորի մեջ ավելացնել։

Փաստորեն, կարելի է ասել, որ այդ պահից էլ սկսել են խմորիչներ արտադրել։ Այնուամենայնիվ, հացթուխներն ու գարեջրագործներն իրենք մինչև 19-րդ դարն, իհարկե, չգիտեին, թե ո՞րն է խմորման պատճառը։ Խմորման գործընթացի պատճառը բացատրել է Լուի Պաստերը։ Նրա գիտական աշխատանքից հետո են գարեջրագործները գիտական հիմունքներով կարողացել սկսել փորձարկել խմորիչի տարբեր տեսակներ: Օրինակ վաղուց հայտնի է, որ գարեջրի խմորիչը լավագույն արդյունքն է տալիս գարեջուրը 15-20օ C ջերմաստիճանում եփելիս: Այդ դեպքում է խմորիչը ածխաթթու գազի փուչիկների հետ միասին բարձրանում մակերևույթ։ Նման խմորումը կոչվում է վերին խմորում, իսկ խմիչքն ինքնին կոչվում է վերին խմորման:

16-րդ դարի սկզբին Բավարիայում սկսել են գարեջուր պատրաստել, որը հասունանում էր նկուղներում ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում (69օ C): Հասունացման գործընթացն ավելի երկար էր տևում, և խմորիչը վերև չէր բարձրանում: Այդ գործընթացը կոչվեց հատակային խմորում: Հենց այդ կերպ են պատրաստվում աշխարհահռչակ հատակային խմորման գարեջրերը՝ լագերը։ Ինչո՞ւ է լագերի խմորիչը գոյատևում ցածր ջերմաստիճանում: Մինչև 19-րդ դարի վերջը դա ոչ ոքի չէր հետաքրքրում, մինչև Կարլսբերգի միկրոկենսաբան Էմիլ Հանսենը պարզեց, որ խմորիչի այդ տեսակը երկու տարբեր խմորիչների տեսակների հիբրիդ է, որոնցից մեկը, անկասկած, սովորական հին գարեջրի խմորիչն է։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

ՄԱԿ. Երկիր մոլորակի բնակչությունը 2080-ականների կեսերին կհասնի 10,3 միլիարդ մարդու4 օր շարունակ գազ չի լինի հանրապետության տարբեր շրջանների տասնյակ հասցեներում«Վիրավոր եմ, դաշտում, մենակ»․ Արման Օհանջանյանը մոր հետ էր խոսում, երբ հակառակորդը վերջին հարվածը հասցրեց նրանԴիլիջանի ոլորանների մոտակայքում քաղաքացին սայթաքել և ընկել է մոտակա ձորակըՀայաստանի թիմը հաղթեց ադրբեջանցիներին (տեսանյութ)Սևանում մոտորանավակը խափանվել է. չորս քաղաքացի մնացել են մոտորանավակումՄանրամասներ` Երևանում հնդիկ տղամարդուն խոշտանգելու գործովՃՏՊ Երևան-Երասխ ավտոճանապարհին. կան տուժածներՈղբերգական դեպք՝ Արմավիրի մարզի գյուղերից մեկում. տան նկուղում հայտնաբերվել է տանտիրոջ մարմինը Երեք ադրբեջանցի ամրաններով ծեծելով սպանել են ընտանիքի հորըՔուվեյթը հայտարարել է հսկայական քանակությամբ նավթ հայտնաբերելու մասինՏրանսպորտի ավելացված արժեքի գումարը պետք է տան ապիկար կառավարիչների պարգևավճարներից ու գործուղման ծախսերից. Բաբկեն ՊիպոյանՄոսկվա-Երևան տոմսերը ռեկորդային թանկացել ենԹրամփի վրա մահափորձ կատարած Քրուքսը Փենսիլվանիա նահանգի Բեթել Պարկ քաղաքից էր․ մանրամասներ«Շերեմետևոյում» եղանակի պատճառով թռիչքների սահմանափակումներ ենԼավ ապրելու բանաձևը ո՞րն է, կենդանի լինե՞լն է լավ ապրելու բանաձևը․ Բագրատ ՍրբազանԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ուզրա Զեյան այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրՀայաստանի բասկետբոլի կանանց Մ16 հավաքականը հաղթեց Վրաստանին Կախարդական գիշեր՝ հուլիսի 16-ից 17-ը. ցանկություններն ու երազանքները կիրականանանԱՄՆ-ում 4 մարդ է մահացել գիշերային ակումբում տեղի ունեցած հրաձգության հետևանքովՄեր պետությունը պետք է ազատագրվի էս չարիքից. Սրբազանը` ԱբովյանումՄահացել է դերասանուհի Շենեն Դոհերթին Խաղողօրհնեք. ի՞նչ չի կարելի անել տոնից առաջ Բելգորոդի շրջանի ռազմական տեղակայման կետում կրակոցներ են հնչել. կան զոհեր և վիրավորներ Հայկ Մարտիրոսյանը Ֆիշերի շախմատի մրցաշարում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականըՀՀ ՊՆ- ից տեղեկացնում ենԳլոբայի կանխատեսումները կենդանակերպի 4 նշանների համար՝ հուլիսի 14-ին ՆԳՆ-ն զգուշացնում է չանհանգստանալ Կառավարությունը սկսում է Տավուշի և Լոռու մարզերում ջրհեղեղից տուժած բնակիչների աջակցության ծրագրերը ՌԴ-ն և ԱՄՆ-ն խորը առճակատման փուլում են, ելքը դեռ չի երևում. Պեսկով Որքան է արժեցել Հնդկաստանի ամենահարուստ մարդու որդու հարսանիքը․ լուսանկարներԼոռիում մի քանի տոննա հեղուկ գազ տեղափոխող բեռնատարը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և մասամբ հայտնվել Դեբեդ գետում Երևանի Բուսաբանական այգում «Կյանքի պուրակի» կառուցման աշխատանքները շարունակվում ենՔՊ-ական պատգամավոր Մարիամ Պողոսյանն ամուսնացել է«Նիկոլ Փաշինյանը մատ թափ տվեց մեր վրա ու ասեց՝ դուք ձեր հալը կտեսնեք». զոհված զինվորի մայրը ապշեցնող դրվագներ է պատմում վարչապետի հետ հանդիպումից «Ատում եմ Թրամփին»․ տեսանյութ՝ մահափորձից առաջ (տեսանյութ) Ջուր չի լինելու. «Վեոլիա Ջուր»-ը տեղեկացնում է «Պատկերացրեք միայն, թե ինչ կլինի Հայաստանի հետ, եթե այստեղ բախվեն Իրանը, Թուրքիան, Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը». Արշակ ԿարապետյանԶախարովան մեկնաբանել է Դոնալդ Թրամփի դեմ մահափորձըԴավթաշենում բախվել են «BMW»-ն, 2 «Mercedes»-ներն ու «Toyota»-ն. կան վիրшվորներ «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժումը այսօր հանդիպում կանցկացնի ԱբովյանումElektrum Eesti-ն բացել է իր առաջին արևային մարտկոցների պարկը էստոնական Լուգանուսում Միանգամից 2 երկրաշարժ է գրանցվել ՌԴ տարբեր շրջաններում Փաշինյանն ուղերձ է հղել Հայաստանում Իրանի դեսպանը չափազանց ուշագրավ հայտարարություններ է արել․ իրանագետ Բայդենը զանգահարել է ԹրամփինԵվրոն, ռուբլին թանկացել են, դոլարը նվազել. փոխարժեքն այսօր՝ հուլիսի 14-ին Դիլիջանի ոլորանների մոտակայքում քաղաքացին սայթաքել և ընկել է մոտակա ձորակը Ինչ վիրավորում է ստացել Թրամփը (լուսանկար) Խաշթառակ և Լուսահովիտ գյուղեր տանող կամուրջը երկկողմանի փակ է