Երևան, 15.Հուլիս.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Երբևէ եղած ամենափոքր մեխանիկական գրպանի «դուստր»-հաշվիչը. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Շատերը դեռ հիշում են, թե ինչպես էին դպրոցում սովորեցնում հաշվել փայտե հաշվիչների վրա: Բայց ոչ բոլորը գիտեն, որ ժամանակին եղել է Curta անվանումով մեխանիկական հաշվիչ: Այդ սարքն օգտագործվել է մինչև էլեկտրոնային համակարգիչների հայտնվելը: Չնայած այն հանգամանքին, որ այն ավելի շատ նման է եղել փոքրիկ սրճաղացի, բայց ամենահարմարավետ և կոմպակտ գրպանի հաշվիչն է համարվել: Դրանց լավն այն էր, որ դրա հետ աշխատելու համար ոչ մի մարտկոց էլ պետք չի եղել: Հաշվարկներն անելիս պարզապես պետք էր պտտել սարքը: Այդ սարքի գյուտարարը վիեննացի գործարարի որդի Կուրտ Հերցշտարկն է, որը ղեկավարել է բարձր ճշգրտության մեխանիկական սարքեր արտադրող մի ընկերություն:

Այնտեղ է երիտասարդ գյուտարարը սովորել մեխանիկայի հիմունքները: Այն ժամանակ արդեն եղել են մեխանիկական հաշվիչները, որոնց միջոցով հնարավոր է եղել միայն գումարում և հանում իրականացնել: Կուրտը նպատակ է ունեցել ստեղծել մի սարք, որով հնարավոր է իրականացնել բոլոր չորս թվաբանական գործողությունները: Նա կարողացել է իր առաջին նման սարքը ստեղծել 1938 թվականին, բայց մասսայական արտադրություն չի սկսվել, քանի որ սկսված պատերազմը կանխել է դա: 1943 թվականին Կուրտը ձերբակալվել է հրեաներին օգնելու համար: Նա եղել է մի բանտում, ապա մեկ այլ բանտում, մինչև տեղափոխվել է Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբար: Ճամբարի ղեկավարին հայտնել են, որ նրանց մոտ է եկել նա, ով հորինել է մեխանիկական հաշվիչը, և նա որոշել է, որ լավ կլինի նման սարք ներկայացնել ֆյուրերին:

Կուրտ Հերցշտարկին հրամայվել է վերհիշել հաշվիչի կառուցվածքը: Նա կարողացել է այն վերստեղծել հիշողությամբ, բայց սարքը պատրաստել չի հաջողվել, քանի որ 1945 թվականին ամերիկյան զորքերի շնորհիվ Բուխենվալդի ճամբարի բոլոր բանտարկյալները ազատ են արձակվել: Քանի որ Կուրտն ազատ է արձակվել գծագրերի պատրաստի հավաքածուով, արդեն 1947 թվականին նրան հաջողվել է սկսել մեխանիկական հաշվիչի սերիական արտադրությունը: Սզբում սարքը կոչվել է Lilliput, բայց ոչ երկար: Curta անունը հաշվիչը ստացել է 1948 թվականին առևտրի տոնավաճառից հետո, երբ դրա մասնակիցներից մեկը ուշադրություն է դարձրել այն փաստի վրա, որ Հերցշտարկի համար այդ մեքենան համարյա դուստր է, և Curta անունը նրան շատ է սազում: Քանի որ դա ստեղծող հայրը Կուրտն է, ուրեմն թող «դուստրը» լինի Կուրտան: Curta- ն երբևէ եղած ամենափոքր մեխանիկական գրպանի հաշվիչն է: 100 գրամ է այդ սարքի քաշը:

Նա գիտի, թե ինչպես ոչ միայն գումարել, հանել, բազմապատկել և բաժանել, այլ նաև աշխատում է քառակուսի արմատներով: Curta- ի մեխանիկական հաշվիչները եղել են երկու տեսակի՝ Curta I և Curta II, ինչը հնարավոր է դարձել 1954 թվականին: Կուրտ Հերցշտրակի հաշվիչում օգտագործվում է «լրացուցիչ աստիճանական հարվածային թմբուկ»: Այն մեկ ալգորիթմի համաձայն կարողացել է կատարել տարբեր թվաբանական գործողություններ, չնայած սարքի աշխատանքը խիստ պարզեցված է: Օրինակ՝ հանումը կարող է վերածվել գումարման: Իհարկե, հարց է առաջանում ՝ ինչպե՞ս է դա պատահում: Պարզվում է՝ շատ պարզ: Ի դեպ, ժամանակակից էլեկտրոնային հաշվիչներում հանումը տեղի է ունենում ճիշտ նույն ալգորիթմի համաձայն, բայց դրանցում օգտագործվում է երկուական թվային համակարգ:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

ՄԱԿ. Երկիր մոլորակի բնակչությունը 2080-ականների կեսերին կհասնի 10,3 միլիարդ մարդու4 օր շարունակ գազ չի լինի հանրապետության տարբեր շրջանների տասնյակ հասցեներում«Վիրավոր եմ, դաշտում, մենակ»․ Արման Օհանջանյանը մոր հետ էր խոսում, երբ հակառակորդը վերջին հարվածը հասցրեց նրանԴիլիջանի ոլորանների մոտակայքում քաղաքացին սայթաքել և ընկել է մոտակա ձորակըՀայաստանի թիմը հաղթեց ադրբեջանցիներին (տեսանյութ)Սևանում մոտորանավակը խափանվել է. չորս քաղաքացի մնացել են մոտորանավակումՄանրամասներ` Երևանում հնդիկ տղամարդուն խոշտանգելու գործովՃՏՊ Երևան-Երասխ ավտոճանապարհին. կան տուժածներՈղբերգական դեպք՝ Արմավիրի մարզի գյուղերից մեկում. տան նկուղում հայտնաբերվել է տանտիրոջ մարմինը Երեք ադրբեջանցի ամրաններով ծեծելով սպանել են ընտանիքի հորըՔուվեյթը հայտարարել է հսկայական քանակությամբ նավթ հայտնաբերելու մասինՏրանսպորտի ավելացված արժեքի գումարը պետք է տան ապիկար կառավարիչների պարգևավճարներից ու գործուղման ծախսերից. Բաբկեն ՊիպոյանՄոսկվա-Երևան տոմսերը ռեկորդային թանկացել ենԹրամփի վրա մահափորձ կատարած Քրուքսը Փենսիլվանիա նահանգի Բեթել Պարկ քաղաքից էր․ մանրամասներ«Շերեմետևոյում» եղանակի պատճառով թռիչքների սահմանափակումներ ենԼավ ապրելու բանաձևը ո՞րն է, կենդանի լինե՞լն է լավ ապրելու բանաձևը․ Բագրատ ՍրբազանԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ուզրա Զեյան այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրՀայաստանի բասկետբոլի կանանց Մ16 հավաքականը հաղթեց Վրաստանին Կախարդական գիշեր՝ հուլիսի 16-ից 17-ը. ցանկություններն ու երազանքները կիրականանանԱՄՆ-ում 4 մարդ է մահացել գիշերային ակումբում տեղի ունեցած հրաձգության հետևանքովՄեր պետությունը պետք է ազատագրվի էս չարիքից. Սրբազանը` ԱբովյանումՄահացել է դերասանուհի Շենեն Դոհերթին Խաղողօրհնեք. ի՞նչ չի կարելի անել տոնից առաջ Բելգորոդի շրջանի ռազմական տեղակայման կետում կրակոցներ են հնչել. կան զոհեր և վիրավորներ Հայկ Մարտիրոսյանը Ֆիշերի շախմատի մրցաշարում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականըՀՀ ՊՆ- ից տեղեկացնում ենԳլոբայի կանխատեսումները կենդանակերպի 4 նշանների համար՝ հուլիսի 14-ին ՆԳՆ-ն զգուշացնում է չանհանգստանալ Կառավարությունը սկսում է Տավուշի և Լոռու մարզերում ջրհեղեղից տուժած բնակիչների աջակցության ծրագրերը ՌԴ-ն և ԱՄՆ-ն խորը առճակատման փուլում են, ելքը դեռ չի երևում. Պեսկով Որքան է արժեցել Հնդկաստանի ամենահարուստ մարդու որդու հարսանիքը․ լուսանկարներԼոռիում մի քանի տոննա հեղուկ գազ տեղափոխող բեռնատարը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և մասամբ հայտնվել Դեբեդ գետում Երևանի Բուսաբանական այգում «Կյանքի պուրակի» կառուցման աշխատանքները շարունակվում ենՔՊ-ական պատգամավոր Մարիամ Պողոսյանն ամուսնացել է«Նիկոլ Փաշինյանը մատ թափ տվեց մեր վրա ու ասեց՝ դուք ձեր հալը կտեսնեք». զոհված զինվորի մայրը ապշեցնող դրվագներ է պատմում վարչապետի հետ հանդիպումից «Ատում եմ Թրամփին»․ տեսանյութ՝ մահափորձից առաջ (տեսանյութ) Ջուր չի լինելու. «Վեոլիա Ջուր»-ը տեղեկացնում է «Պատկերացրեք միայն, թե ինչ կլինի Հայաստանի հետ, եթե այստեղ բախվեն Իրանը, Թուրքիան, Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը». Արշակ ԿարապետյանԶախարովան մեկնաբանել է Դոնալդ Թրամփի դեմ մահափորձըԴավթաշենում բախվել են «BMW»-ն, 2 «Mercedes»-ներն ու «Toyota»-ն. կան վիրшվորներ «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժումը այսօր հանդիպում կանցկացնի ԱբովյանումElektrum Eesti-ն բացել է իր առաջին արևային մարտկոցների պարկը էստոնական Լուգանուսում Միանգամից 2 երկրաշարժ է գրանցվել ՌԴ տարբեր շրջաններում Փաշինյանն ուղերձ է հղել Հայաստանում Իրանի դեսպանը չափազանց ուշագրավ հայտարարություններ է արել․ իրանագետ Բայդենը զանգահարել է ԹրամփինԵվրոն, ռուբլին թանկացել են, դոլարը նվազել. փոխարժեքն այսօր՝ հուլիսի 14-ին Դիլիջանի ոլորանների մոտակայքում քաղաքացին սայթաքել և ընկել է մոտակա ձորակը Ինչ վիրավորում է ստացել Թրամփը (լուսանկար) Խաշթառակ և Լուսահովիտ գյուղեր տանող կամուրջը երկկողմանի փակ է