Երևան, 25.Փետրվար.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Սաուդյան Արաբիայի հետ հարաբերությունների հաստատման ակորդները․ «Փաստ»

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի ու Սաուդյան Արաբիայի միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին վերջերս, սակայն ժամանակի ընթացքում Երևանի և Էր-Ռիադի միջև փոխառնչություններ եղել են, այսինքն՝ հարաբերությունները զրոյական կամ թշնամական բնույթ չեն կրել, նույնիսկ բարձր մակարդակի այցեր են տեղի ունեցել։ Օրինակ՝ 2021 թվականին ՀՀ նախագահն առաջին անգամ այցելեց Սաուդյան Արաբիա։ Սաուդյան Արաբիայի հետ մեր հարաբերությունները շատ կարևոր են, քանի որ այն իսլամական աշխարհում առանցքային դերակատարություն ունեցող երկիր է։ Եվ պատահական չէ, որ Էր-Ռիադը ձգտում է իսլամական աշխարհում առաջնորդողի դերակատարություն ստանձնել, և այս հարցում ինչ-որ առումով մրցակցում է նաև Թուրքիայի հետ, որը ձգտում է իսլամական աշխարհում հեգեմոնի կարգավիճակ ձեռք բերել։

Պատահական չէ, որ 2018 թվականին Ստամբուլում սաուդացի ընդդիմադիր լրագրող Ջամալ Խաշոգջիի սպանության արդյունքում Թուրքիայի ու Սաուդյան Արաբիայի հարաբերությունները մեծապես լարվեցին։ Եվ սաուդական իշխանությունները նույնիսկ արգելեցին թուրքական ապրանքների ներմուծումն իրենց երկիր, ինչի արդյունքում թուրքական արտահանումը էականորեն տուժեց։ Եվ հիմա Թուրքիան, հաշվի առնելով լիրայի արժեզրկման բարձր տեմպերը, ներդրումներ բերելու նպատակով ձգտում է բարելավել հարաբերությունները Սաուդյան Արաբիայի հետ։ Դրա արդյունքում է, որ Սաուդյան Արաբիան համաձայնել է 5 մլրդ դոլար գումարի ավանդ ներդնել Թուրքիայի կենտրոնական բանկում։ Թուրքիան ձգտում է դառնալ նաև Սաուդյան Արաբիային սպառազինություններ մատակարարող երկրներից մեկը։

Մի քանի ամիս առաջ անօդաչու թռչող սարքեր արտահանող թուրքական «Baykar Technology» ընկերությունը երկու միլիարդ դոլարի պայմանագիր կնքեց Սաուդյան Արաբիայի պաշտպանության նախարարության հետ՝ տեխնոլոգիաներ փոխանցելու և իր առաջադեմ «Akinci» անօդաչու թռչող սարքերը համատեղ արտադրելու համար: Չնայած Անկարան ու Էր-Ռիադը փորձում են համագործակցել որոշ ուղղություններով, սակայն իսլամական աշխարհում թելադրող դիրքերից հանդես գալու հարցում երկու երկրների շահերը բախվում են։ Մյուս կողմից էլ՝ Հայաստանին ձեռնտու է, որ Սաուդյան Արաբիայի ու Իրանի հարաբերությունները Չինաստանի միջնորդությամբ կարգավորվեցին, քանի որ Իրանը ևս դրական տրամադրված կլինի մեր երկրի ու Սաուդյան Արաբիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման հարցում։ Ու, ընդհանրապես, կարևոր է մեր հարաբերությունները մահմեդական աշխարհի առանցքային երկրի հետ, քանի որ Ադրբեջանը փորձում է Արցախի հարցին ու Հայաստանի հետ իր հակամարտությանը կրոնական ենթատեքստ տալ։

Բաքուն, օգտագործելով Իսլամական համագործակցության կազմակերպության հարթակը, քայլեր է ձեռնարկում հակահայկական բանաձևեր անցկացնելու հարցում։ Ավելին, Արցախի հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգությունը ոչնչացնելով հանդերձ՝ Ադրբեջանը ջանքեր է գործադրում իսլամական պետություններին համոզելու համար, թե իբր Հայաստանը ոչնչացնում է մահմեդական հուշարձանները։ Ուստի, կարևոր իսլամական երկրների միջոցով կարելի է թույլ չտալ, որ Ադրբեջանն առաջ մղի կեղծիքների վրա հիմնված իր քաղաքականությունը։ Մյուս կողմից էլ՝ Սաուդյան Արաբիան ահռելի էներգետիկ ռեսուրսներ ու ֆինանսական հնարավորություններ ունեցող երկիր է, և կարելի է քայլեր ձեռնարկել դեպի Հայաստան ներդրումներ բերելու համար։ Այսինքն, հնարավորություններ կան մշակել այնպիսի նախագծեր, որոնցում Սաուդյան Արաբիան շահագրգռված կլինի գումարներ ներդնելու համար։ Մյուս կողմից էլ՝ այդ երկիրն ահռելի պահանջարկ ունեցող շուկա ունի։

Ըստ այդմ, կարելի է մտածել նաև այդ շուկա մուտք գործելու ուղղությամբ՝ մանավանդ որ այդ երկրում մթերքի մեծ պահանջարկ կա։ Իսկ Հայաստանը գյուղմթերքի արտադրությանը զարկ տալու և իրացնելու խնդիր ունի։ Բացի այդ, կարելի է նաև զբոսաշրջային մեծ հոսքեր բերել Հայաստան, քանի որ Հայաստանի մշակութային ժառանգությունը կարող է հետաքրքրել սաուդցի արաբներին։ Ուշագրավ է, որ Սաուդյան Արաբիան վերջին տարիներին մեծ ուշադրություն է դարձնում տեխնոլոգիական զարգացմանը, նորարարություններին ու սմարթ քաղաքների կառուցման միջավայրին, որպեսզի իր տնտեսությունը միայն էներգակիրների արտահանումից կախվածության մեջ չընկնի։ Ու կարելի է համագործակցության հիմքեր ստեղծել նաև տեխնոլոգիական ոլորտի զարգացման համար և քայլեր ձեռնարկել փորձի փոխանակման ուղղությամբ։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Կարեն Խաչանովը՝ Դոհայի մրցաշարի հաղթողՊլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով լույս չի լինելուԱնկանխիկ վճարում չընդունող տնտեսվարողը պարտավոր է տուգանք վճարելՎթարային աշխատանքներով պայմանավորված ջուր չի լինելուԵրևանում ձյուն կտեղա՞Մայր Տաճարի վերաօծման և Մյուռոնօրհնության արարողությունները տեղի կունենա սեպտեմբերի 28-29-ինԴեռևս չպարզված հանգամանքներում զինծառայող է մահացել․ ՊՆ 41-ամյա Սերյոժա Հ.-ն հետախուզվում էր ծանր մարմնական վնասվածք հասցնելու մեղադրանքով «Դոն» մայրուղու վրա բեռնատարների մասնակցությամբ խոշոր վթար է տեղի ունեցել․ վիրավորներ կանՄտահոգիչ եմ համարում հայտրարությունը կապված Ուկրաինական պատերազմի հետ․ նմանատիպ հայտարարությունները կարող են անդառնալի հետևանքներ ունենալ․ Արտավազդ ԱլավերդյանԱրտակարգ դեպք՝ Երևանում. հրդեհ է բռնկվել բնակչի տան խորդանոցում Մոտ 300 բեռնատարներ արգելափակվել են Ռուսաստանի և Ղազախստանի սահմանինՖրանսիան մտադիր է Ուկրաինային մատակարարել նորագույն կամիկաձե անօդաչու թռչող սարքեր Ներկայումս պարեկային ծառայության շարքերում հարյուրից ավելի կանայք կան․ պանելային քննարկում Հայաստանը պետք է կարողանա պաշտպանել իրեն և իր խաղաղ բնակչությանը․ Ֆրանսիայի ԶՈւ նախարար Ամենայն հավանականությամբ, Մբապեն կտեղափոխվի աշխարհի մեծագույն ակումբ․ Լյորիս Հայ Առաքելական եկեղեցին վերահաստատեց իր սկզբունքային դիրքորոշումը՝ ընդդեմ նոր Սահմանադրության Աղջիկս ինձ մահից փրկեց. Հրաչյա Գասպարյանը՝ քաղցկեղով տառապելու և երեխաների մասին Ֆինանսների նախարարությունը Արմավիրի մարզի 5 համայնքում սուբվենցիոն ծրագրերով խախտումներ է արձանագրել Թուրքիայի դպրոցներին սկանդալային հրահանգ է ուղարկվել. Սուրբ ծնունդը եւ Հարության տոնը նշելն արգելվում է 2 տարում ԵՄ-ն Ուկրաինային հատկացրել է ավելի քան 130 միլիարդ եվրո․ Շառլ Միշել Կապանում ձյուն է տեղում, կան փակ ավտոճանապարհներ Աշխարհի գավաթ․ Վահագն Դավթյանը՝ բրոնզե մեդալակիրԿրակոցներ՝ Երևանի էլիտար շենքերից մեկի բակում․ կա վիրավոր Գերմանիայի կառավարությունը հայտնել է, թե որքան է ծախսել Ուկրաինայի վրա Էրդողանը կրկին մեղադրանքներ է հնչեցրել Հայաստանի հասցեին Քասախում 50-ամյա տղամարդուն դաժանաբար կյանքից զրկելու դեպքից մանրամասներ են հայտնի դարձելՄակրոնը չի մասնակցելու G7-ի գագաթնաժողովին Մեծ Բրիտանիայի և Լեհաստանի արտգործնախարարները նշել են Ուկրաինայի բարեկամների 5 առաջնահերթությունը Որքա՞ն արժե Երևան-Մոսկվա թռիչքի տոմսերըՍպանություն Քասախում․ նոր մանրամասներ ողբերգական դեպքից«ԶՊՄԿ» ՓԲԸ կայուն զարգացման գծով տնօրեն Արմեն Ստեփանյանը հյուրընկալել էր Կապանի քիքբոքսինգի «Սյունիք» ակումբի սաներին Հայաստանը որևէ մեկի «ետնաբակը» չէ, այլ բարեկամ երկիր. Ֆրանսիայի դեսպան Վթար՝ Գեղարքունիքում. Nissan-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց ու շրջվելԱդրբեջանական ԶՈւ-ն կրակ է բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբԱյսօր Կյուրեղ Երուսաղեմի Հայրապետի, Կյուրեղ եպիսկոպոսի և նրա մոր` Աննայի հիշատակության օրն է Սահմանապահ զորքերի N ջոկատում տեղի է ունեցել սահմանապահ 5 նոր ուղեկալների բացման արարողությունՆոր Նորքի ղեկավարի նստավայրի շենքի ուղղությամբ կրակոցներ արձակած անձը հայտնաբերվել է Սարի թաղի թիվ 13 երթուղում «ՊԱԶ»-երի փոխարեն «Ժոնգ-Թոնգ» ավտոբուսներ կգործեն (տեսանյութ) ՀԱՊԿ ԽՎ-ից միայն ՀՀ ներկայացուցիչները որպես դիտորդ ներկա չեն Բելառուսի ընտրություններին ԱՄՆ դեսպանատունն իրազեկում է Իրանում 4,8 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցել Անկանխիկ վճարում չընդունող տնտեսվարողը պարտավոր է տուգանք վճարել Երկու տարի առաջ այստեղ մենք թշնամական դեսանտին դիմավորեցինք կրակով․ Զելենսկու տեսաուղերձը՝ Գոստոմելի օդանավակայանից Ադրբեջանի ԶՈւ հատուկ նշանակության ջոկատները հերթական զորավարժություններն են անցկացրել Հայաստանում «աշխարհազոր» չի լինի․ ՊՆ-ն նոր նախագիծ է ներկայացրել, մի շարք փոփոխություններ կկատարվեն Մահացել է երգիչ Համլետ Գևորգյանի հայրը Ուկրաինայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին ոչ թե «եթե»-ի, այլ «երբ»-ի հարց է. Ստոլտենբերգ ԱՄՆ-ն պատժամիջոցների ցանկում ներառել է 16 թուրքական ընկերություն Էկոնոմիկայի նախարարի թեկնածուն Գևորգ Պապոյանն է․ ՔՊ-ն հավանության է արժանացրել