Երևան, 25.Փետրվար.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Սուպերվարչապետական համակարգի պահպանմանը զուգադրվելու է կախյալ դատական համակարգի ձևավորումը. ի՞նչ հետևանքների կարող է այն հանգեցնել

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

«Դեռևս 2018 թվականից հանրային քննարկումների առարկա է սուպերվարչապետական կառավարման համակարգի հարցը։ 

Եվ 2018 թվականի մայիսին, երբ Նիկոլ Փաշինյանը նոր էր դարձել վարչապետ, պնդում էր, թե Հայաստանում սուպերվարչապետական համակարգը պետք է գոյություն չունենա, և պետք է լինի նորմալ խորհրդարանական կառավարման համակարգ։ 

Խնդիրն այն է, որ վարչապետին շատ մեծ լիազորություններ են վերապահված, որի արդյունքում տեղի է ունենում իշխանության գերկենտրոնացում, ինչը չի բխում իշխանության ճյուղերի միջև փոխզսպումների և տարանջատման մեխանիզմների գործառնական նշանակությունից, իսկ սա բացասական հետևանքներ կարող է ունենալ երկրում ժողովրդավարության մակարդակի վրա։ 

Ու պատահական չէ, որ քաղաքական դաշտում գործող դերակատարների գերակշիռ մեծամասնությունն այն կարծիքին է, որ Հայաստանի համար սուպերվարչապետական համակարգի գոյությունն անթույլատրելի է։ 

Եվ հաշվի առնելով այս հարցի շուրջ հասարակական և քաղաքական շրջանակների տեսակետները՝ վարչապետ Փաշինյանը ոչ մեկ անգամ հայտարարել է, որ մտադիր է օրենսդրական մակարդակով կրճատել վարչապետի լիազորությունները, իսկ դրան զուգահեռ՝ նախագահի ինստիտուտին որոշակի հավելյալ լիազորություններ տրամադրել, քանի որ նախագահին միայն արարողակարգային գործառույթներ են վերապահված։ 

Սակայն ժամանակի ընթացքում տեսանելի է դառնում, որ Փաշինյանն ամենևին էլ մտադիր չէ կրճատել վարչապետին վերապահված լիազորությունները, այլև ընդհակառակը՝ մի բան էլ ցանկություն ունի ամրացնել իր անձնիշխանությունը։ 

Գաղտնիք չէ, որ իշխանությունները գնում են սահմանդրական փոփոխությունների ճանապարհով, և վարչապետի որոշմամբ սկսվել է սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի ստեղծման գործընթացը, որը հավանաբար փետրվարին կսկսի իր գործունեությունը։ 

Եվ վերջին օրերին իշխանության ներկայացուցիչների հայտարարություններից արդեն իսկ պարզ է դառնում, թե ինչ փոփոխություններ են նախատեսվում Սահմանադրության մեջ։ Նիկոլ Փաշինյանը Կապանում իր ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց, թե սահմանադրական փոփոխությունների հիմնական նպատակը պետք է լինի դատական համակարգի համապատասխանեցումը ներկայիս իրողություններին։ 

Իսկ ինչ վերաբերում է կիսանախագահական համակարգին անցնելու վերաբերյալ քննարկումներին, ապա վարչապետը նշեց, որ դեմ է այդպիսի կառավարման մոդելին անցնելուն։ Իսկ լրագրողների այն դիտարկմանը, թե նոր կառավարման համակարգով գործող «կոստյումը» (սուպերվարչապետական համակարգ) իրեն սազում է, Փաշինյանը թեման այլ ուղղությամբ տարավ՝ պատասխանելով, թե իր գրպաններում միլիարդներ չկան, բայց այդպես էլ չանդրադարձավ այն հարցին, թե վարչապետի գերկենտրոնացված լիազորությունների կրճատում նախատեսվո՞ւմ է, թե՞ ոչ։ Մի խոսքով, թեման «ջրեց»: 

Եվ այս ֆոնին պատահական չէ, որ օրերս ԱԺ փոխնախագահ Ալեն Սիմոնյանը հայտարարել էր. «Նիկոլ Փաշինյանը առանց Սահմանադրության էլ, փողոցում էլ, ես ասել եմ՝ արդեն սուպերվարչապետ է, իրեն պետք չի էդ լիազորություններով ֆիքսել որպես սուպերվարչապետ»։ 

Այսպիսի հայտարարությունները վկայում են այն մասին, որ իշխանությունները ամենևին էլ մտադիր չեն թուլացնել վարչապետի իշխանական լծակները, դեռ ավելին՝ վարչապետը մի բան էլ նպատակ ունի ավելի ամրապնդել իր դիրքերը իշխանության մյուս ճյուղերի հաշվին։ 

Սահմանադրական փոփոխությունների միջոցով դատական համակարգում նախատեսվող բարեփոխումները նախանշում են ազատվել այսօր գործող Սահմանադրական դատարանից, իսկ դատական այս գլխավոր մարմնի կազմալուծումը կատարվում է նրա համար, որ նոր ստեղծվելիք դատական բարձրագույն մարմինը հայտնվի իշխանություններից կախյալ վիճակում։ 

Իսկ անկախությունից զուրկ դատական համակարգի ստեղծումը ենթադրում է իշխանության բևեռացում իշխող ուժի ձեռքերում, որում կենտրոնական դիրք է զբաղեցնում գերլիազորություններով օժտված վարչապետը։ 

Ըստ էության, մոտակա հեռանկարում սպասվում է իշխանության ճյուղերի դեֆորմացիա, իսկ դա ոչ միայն չի բխում ժողովրդավարական համակարգի տրամաբանությունից, այլև ծանր դրության մեջ է դնելու նաև իշխանություններին, քանի որ փոխզսպումների բացակայության պայմաններում հնարավոր քաղաքական և տնտեսական վայրիվերումների ողջ պատասխանատվությունն ընկնելու է իշխանության ուսերին»:

Արմեն Սիմոնյան

Կարեն Խաչանովը՝ Դոհայի մրցաշարի հաղթողՊլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով լույս չի լինելուԱնկանխիկ վճարում չընդունող տնտեսվարողը պարտավոր է տուգանք վճարելՎթարային աշխատանքներով պայմանավորված ջուր չի լինելուԵրևանում ձյուն կտեղա՞Մայր Տաճարի վերաօծման և Մյուռոնօրհնության արարողությունները տեղի կունենա սեպտեմբերի 28-29-ինԴեռևս չպարզված հանգամանքներում զինծառայող է մահացել․ ՊՆ 41-ամյա Սերյոժա Հ.-ն հետախուզվում էր ծանր մարմնական վնասվածք հասցնելու մեղադրանքով «Դոն» մայրուղու վրա բեռնատարների մասնակցությամբ խոշոր վթար է տեղի ունեցել․ վիրավորներ կանՄտահոգիչ եմ համարում հայտրարությունը կապված Ուկրաինական պատերազմի հետ․ նմանատիպ հայտարարությունները կարող են անդառնալի հետևանքներ ունենալ․ Արտավազդ ԱլավերդյանԱրտակարգ դեպք՝ Երևանում. հրդեհ է բռնկվել բնակչի տան խորդանոցում Մոտ 300 բեռնատարներ արգելափակվել են Ռուսաստանի և Ղազախստանի սահմանինՖրանսիան մտադիր է Ուկրաինային մատակարարել նորագույն կամիկաձե անօդաչու թռչող սարքեր Ներկայումս պարեկային ծառայության շարքերում հարյուրից ավելի կանայք կան․ պանելային քննարկում Հայաստանը պետք է կարողանա պաշտպանել իրեն և իր խաղաղ բնակչությանը․ Ֆրանսիայի ԶՈւ նախարար Ամենայն հավանականությամբ, Մբապեն կտեղափոխվի աշխարհի մեծագույն ակումբ․ Լյորիս Հայ Առաքելական եկեղեցին վերահաստատեց իր սկզբունքային դիրքորոշումը՝ ընդդեմ նոր Սահմանադրության Աղջիկս ինձ մահից փրկեց. Հրաչյա Գասպարյանը՝ քաղցկեղով տառապելու և երեխաների մասին Ֆինանսների նախարարությունը Արմավիրի մարզի 5 համայնքում սուբվենցիոն ծրագրերով խախտումներ է արձանագրել Թուրքիայի դպրոցներին սկանդալային հրահանգ է ուղարկվել. Սուրբ ծնունդը եւ Հարության տոնը նշելն արգելվում է 2 տարում ԵՄ-ն Ուկրաինային հատկացրել է ավելի քան 130 միլիարդ եվրո․ Շառլ Միշել Կապանում ձյուն է տեղում, կան փակ ավտոճանապարհներ Աշխարհի գավաթ․ Վահագն Դավթյանը՝ բրոնզե մեդալակիրԿրակոցներ՝ Երևանի էլիտար շենքերից մեկի բակում․ կա վիրավոր Գերմանիայի կառավարությունը հայտնել է, թե որքան է ծախսել Ուկրաինայի վրա Էրդողանը կրկին մեղադրանքներ է հնչեցրել Հայաստանի հասցեին Քասախում 50-ամյա տղամարդուն դաժանաբար կյանքից զրկելու դեպքից մանրամասներ են հայտնի դարձելՄակրոնը չի մասնակցելու G7-ի գագաթնաժողովին Մեծ Բրիտանիայի և Լեհաստանի արտգործնախարարները նշել են Ուկրաինայի բարեկամների 5 առաջնահերթությունը Որքա՞ն արժե Երևան-Մոսկվա թռիչքի տոմսերըՍպանություն Քասախում․ նոր մանրամասներ ողբերգական դեպքից«ԶՊՄԿ» ՓԲԸ կայուն զարգացման գծով տնօրեն Արմեն Ստեփանյանը հյուրընկալել էր Կապանի քիքբոքսինգի «Սյունիք» ակումբի սաներին Հայաստանը որևէ մեկի «ետնաբակը» չէ, այլ բարեկամ երկիր. Ֆրանսիայի դեսպան Վթար՝ Գեղարքունիքում. Nissan-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց ու շրջվելԱդրբեջանական ԶՈւ-ն կրակ է բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբԱյսօր Կյուրեղ Երուսաղեմի Հայրապետի, Կյուրեղ եպիսկոպոսի և նրա մոր` Աննայի հիշատակության օրն է Սահմանապահ զորքերի N ջոկատում տեղի է ունեցել սահմանապահ 5 նոր ուղեկալների բացման արարողությունՆոր Նորքի ղեկավարի նստավայրի շենքի ուղղությամբ կրակոցներ արձակած անձը հայտնաբերվել է Սարի թաղի թիվ 13 երթուղում «ՊԱԶ»-երի փոխարեն «Ժոնգ-Թոնգ» ավտոբուսներ կգործեն (տեսանյութ) ՀԱՊԿ ԽՎ-ից միայն ՀՀ ներկայացուցիչները որպես դիտորդ ներկա չեն Բելառուսի ընտրություններին ԱՄՆ դեսպանատունն իրազեկում է Իրանում 4,8 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցել Անկանխիկ վճարում չընդունող տնտեսվարողը պարտավոր է տուգանք վճարել Երկու տարի առաջ այստեղ մենք թշնամական դեսանտին դիմավորեցինք կրակով․ Զելենսկու տեսաուղերձը՝ Գոստոմելի օդանավակայանից Ադրբեջանի ԶՈւ հատուկ նշանակության ջոկատները հերթական զորավարժություններն են անցկացրել Հայաստանում «աշխարհազոր» չի լինի․ ՊՆ-ն նոր նախագիծ է ներկայացրել, մի շարք փոփոխություններ կկատարվեն Մահացել է երգիչ Համլետ Գևորգյանի հայրը Ուկրաինայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին ոչ թե «եթե»-ի, այլ «երբ»-ի հարց է. Ստոլտենբերգ ԱՄՆ-ն պատժամիջոցների ցանկում ներառել է 16 թուրքական ընկերություն Էկոնոմիկայի նախարարի թեկնածուն Գևորգ Պապոյանն է․ ՔՊ-ն հավանության է արժանացրել